4 تناقض در اظهارات مسئولان ایرانی درباره سویه جدید کرونا

امیکرون به ایران آمد یا نیامد؟

سه شنبه ۱۶ آذر ۱۴۰۰ ساعت ۱۰:۳۱ | کد مطلب: ۳۸۴۱۰
امیکرون به ایران آمد یا نیامد؟
بعد از حدود یک هفته سکوت، بالاخره مسئولان مربوطه یکی پس از دیگری از امیکرون می‌گویند. اظهارات اما مطابق معمول ضد و نقیض است. امروز یکی از ورود آن از طریق بندر امام خمینی به کشور می‌گوید و روز دیگر همان فرد یا مسئول هم‌تراز، به تکذیب این خبر می‌پردازد.

وزارت بهداشت اما از قرار معلوم بالاخره تصمیم به اقدام عملی گرفته چنانکه شامگاه چهاردهم آذرماه در بخشنامه‌ای سفر از 8 کشور آفریقایی گرفتار امیکرون به ایران را به کلی ممنوع اعلام کرد. اقدامی که عربستان سعودی و امارات متحده عربی هفته پیش و همزمان با مشاهده اولین ویروس امیکرون در کشور خود ترتیب داده بودند.

دقیقا 15 روز پیش بود. درست در شرایطی که جهان هنوز از تب و تاب سویه دلتای کرونا خارج نشده بود، دانشمندان آفریقایی خبر از شناسایی سویه جدیدی از کرونا دادند: «امیکرون». ایران که با تاخیری قابل توجه در قیاس با کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه روند واکسیناسیون عمومی را آغاز کرد، با واردات واکسن و کنار گذاشتن غیررسمی واکسین‌های تولید داخل، رفته رفته تلاش می‌کرد خود را از مرگ و میرهای سه رقمی کرونا جدا کند. تقریبا هم موفق شده است.

بیشتر از یک هفته است که آمار جان باختگان ویروس کرونا در ایران 2 رقمی است اما اخبار منتشر شده مبنی بر شیوع امیکرون نگران کننده است. سازمان بهداشت جهانی سویه جدید کرونا را در میان سویه‌های «نگران کننده» طبقه بندی کرده و تا امروز 40 کشور جهان از جمله هند، عربستان، امارات و کشورهای اروپایی شناسایی مواردی از این سویه در کشور خود را تایید کرده‌اند.

مقامات ایران از همان روزهای اول شیوع امیکرون به اظهار نظر درباره آن پرداختند ولی احتمالا یکی از جدی‌ترین نشست‌ها درباره آن روز شنبه هفته جاری در ستاد ملی مقابله با کرونا برگزار شد. جایی که به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری، مساله امیکرون مورد بحث قرار گرفت ولی هیچ جزئیاتی از آن منتشر نشد.

انتشار اخبار مختلف درباره خطرات سویه جدید کرونا با بازگشایی‌ها و لغو برخی محدودیت‌ها در ایران همزمان شد. دولت سیزدهم تلاش می‌کند مدارس و دانشگاه‌ها را بازگشایی کند اما کارشناسان نگران عواقب این اقدام هستند. روز شنبه بود که علیرضا ناجی، رئیس مرکز تحقیقات ویروس شناسی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نسبت به عواقب بازگشایی مدارس در عصر شیوع واریانت امیکرون را نگران کننده توصیف کرده بود.

دولت اما ترجیح می‌داد چندان وارد این مساله نشود تا اینکه دیروز بالاخره خبری مبنی بر ورود رسمی وزارت بهداشت به مساله امیکرون منتشر و فرودگاه «امام خمینی» اعلام کرد که با بخشنامه این نهاد، سفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم از 8 کشور اروپایی میزبان امیکرون به ایران ممنوع اعلام شده است.

تناقض اول؛ بخشنامه بود یا نبود؟

ششم آذرماه، محمد مهدی گویا، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت: «برای جلوگیری از ورود گونه جدید ویروس کرونا به ایران محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی اعمال شده است. مطابق این تمهیدات سفر شهروندان غیر ایرانی از مبدا آفریقای جنوبی و پنج کشور جنوب آفریقا شامل بوتسوانا، نامیبیا، زیمبابوه، لسوتو و اسواتینی به ایران ممنوع است.» این اظهارنظر ملاک و مستند بسیاری از ناظران بود اما دیروز خبری در نقطه مقابل آن منتشر شد.

جواد صالحی سخنگوی «فرودگاه بین المللی امام خمینی»: «چهاردهم آذرماه دستورالعمل و بخشنامه جدیدی توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به فرودگاه‌های کشور‌ها از نظر سویه‌های جهش یافته در گردش کووید-۱۹ با سه دسته ارسال شد. بر این اساس پذیرش مسافر هوایی از کشور‌های بوتسوانا، اسواتینی، لسوتو، مالاوی، موزامبیک، نامیبیا، آفریقای جنوبی و زیمبابوه به طور مستقیم و غیرمستقیم تا اطلاع ثانوی ممنوع است. تا اطلاع ثانوی تمامی مسافران ایرانی وارده از این کشور‌ها لازم است تا از بدو ورود دست کم به مدت ۱۴ روز در شرایط قرنطینه اقامت داشته باشند و حق خروج ندارند.

در این مدت نیز ۳ نوبت آزمایش پی. سی. آر از این مسافران به عمل خواهد آمد.» پرسش آن است اگر ششم آذرماه سفر از 8 کشور آفریقایی مبدا امیکرون به ایران ممنوع شده، چطور بخشنامه اجرایی آن تازه چهاردهم آذرماه به فرودگاه‌ها ارسال شده است؟

براساس قوانین، فرودگاه‌ها به صورت سرخود و بدون بخشنامه نهادهای مسئول نمی‌توانند سفرها از کشورهای خارجی به ایران و یا بالعکس را ممنوع اعلام کنند. حداقل تا لحظه نگارش این گزارش هیچ مسئولی در وزارت بهداشت یا فرودگاه‌های ایران توضیح نداده حدفاصل روزهای 6 تا 14 آذر ورود مسافران از 8 کشور آفریقایی مبدا امیکرون به ایران مجاز بوده است یا خیر.

تناقض دوم؛ آفریقایی‌ها آمدند یا نیامدند؟

وزارت بهداشت و فرودگاه امام خمینی اما تنها نهادهایی نیستند که اظهارات متناقض درباره اومیکرون و مسافران کشورهای آفریقایی مطرح کرده‌اند. تناقض دوم به دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز بر می‌گردد. سیزدهم آذرماه، فرهاد ابول‌نژاد، رئیس دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز: «با وجود اینکه مقرر بود به اتباع کشورهای هند، پاکستان و آفریقای جنوبی اجازه ورود ندهیم اما پلیس گذرنامه بندر امام برای این اتباع روادید صادر کرده و به این افراد اجازه دادند از کشتی خارج و وارد شهر شوند.

اجازه ورود به این افراد در حالی داده شده که شهروندان این کشورها با تست منفی کرونا هم نباید مجوز ورود بگیرند.» این اظهارات رئیس دانشگاه علوم پزشکی اهواز با بازخوردهای گسترده‌ای مواجه شد. بعضی از آن به عنوان «ورود امیکرون» به ایران یاد کردند. دانشگاه علوم پزشکی اما ترجیح داد همه چیز را از اساس تکذیب کند.

در اطلاعیه دیروز این دانشگاه آمده است: «با توجه به انتشار شایعاتی در شبکه‌های اجتماعی در رابطه با ورود گونه جهش‌یافته اُمیکرون به کشور از طریق بندرگاه امام خمینی به اطلاع می‌رساند تاکنون هیچ مسافری از کشورهای پرخطر آفریقایی از طریق این بندرگاه وارد کشور نشده است و مطابق دستورالعمل‌های تشدید مراقبت‌های مرزی، پروتکل‌های سخت‌گیرانه‌ای برای عدم ورود اتباع و مسافران کشورهای پرخطر از نظر شیوع ویروس جهش‌یافته جدید، در حال اجرا است.»

اینکه چطور دانشگاه علوم پزشکی تاکید می‌کند که پروتکل‌های سخت‌‎گیرانه‌ای در حال اجراست آن هم در شرایطی که رئیس این دانشگاه از ورود اتباع آفریقایی به شهر خبرداده، مشخص نیست.

ابول‌نژاد دیروز در اظهاراتی جداگانه گفته است: «در بازه زمانی اول تا ۱۰ آذرماه، ۳۲ کشتی با حدود ۶۵۰ سرنشین وارد خوزستان شده‌اند که حدود ۴۶۰ نفر از این افراد تست PCR نداشتند. از افرادی که تست PCR نداشتند، تست گرفته شد و پس از انجام تست به آن‌ها اجازه خروج از کشتی داده شد. مراقبت‌ها در مرزهای دریایی و زمینی در خوزستان در حال انجام است و امیدواریم مشکلی در خصوص ورود اُمیکرون به درون کشور پیش نیاید.» او هیچ اشاره‌ای به اظهارات روز شنبه خود نکرده و نگفته از این تعداد، چند نفر از آن‌ها از مبدا کشورهای آفریقایی بوده‌اند.

تناقض سوم؛ دستورالعمل به سازمان بنادر رسید یا نرسید؟

مساله سوم، عملکرد سازمان بنادر در ایران است. بندر «امام خمینی» و سایر بنادر ایران برای رعایت پروتکل‌های بهداشتی موظف به اجرای دستورالعمل‌های این سازمان هستند. این سازمان نیز در حوزه کرونا و مسائل بهداشتی دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های ستاد ملی مقابله با کرونا و وزارت بهداشت را اجرایی می‌کند. چهاردهم آذرماه برخی اخبار تایید نشده در شبکه‌های اجتماعی حکایت از تخلف این سازمان از دستورالعمل وزارت بهداشت در حوزه امیکرون داشت اما دیروز چنگیز جوادپور، مسئول هماهنگی کرونا در بنادر کشور به ایلنا گفت: «هیچ دستورالعمل جدیدی از طرف وزارت بهداشت به سازمان بنادر ابلاغ نشده است، اما پروتکل‌های قبلی کرونایی با سختگیری بیشتری در بنادر اجرایی می‌شود. پروتکل اصلی سازمان بنادر در قبال کشتی‌های ورودی به بنادر این است که هیچ کشتی قبل مشخص شدن وضعیت کرونای خدمه، نمی‌تواند کنار اسکله پهلو بگیرد.»

تناقض چهارم؛ امیکرون به ایران آمد یا نیامد؟

تناقض چهارم هم به وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی بر می‌گردد. وزارت بهداشت و ستاد ملی مقابله با کرونا قانونا مسئولیت اعلام شیوع واریانت‌های جدید در ایران را عهده‌دارند ولی تا امروز این نهادها در این زمینه سکوت اختیار کرده‌اند. سکوتی که طبیعتا به معنای نرسیدن امیکرون به ایران است اما دیروز رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد رسما مساله ورود امیکرون به ایران را تایید کرد و گفت: «امیکرون احتمالا وارد کشور شده و آمار ابتلا به کرونا را افزایش خواهد داد اما اگر واکسیناسیون و رعایت پروتکل‌های بهداشتی به‌درستی انجام گیرد، جای نگرانی نیست. کرونا تاکنون ١٣ جهش رسمی داشته است و امیکرون جهش سیزدهم است.

درحالیکه جهش‌های جدید کرونا در مکانی پدید می‌آیند که میزان واکسیناسیون افراد پایین باشد.» در این میان، مهرداد حق ازلی، عضو کمیته علمی ستاد مقابله با کرونا تلاش کرده در اظهاراتی نه ورود امیکرون به ایران را در کند و نه سکوت وزارت بهداشت را نقد.

او به «برنا» گفته است: «به نظر می‌رسد ویروس امیکرون سرعت انتقال و احتمال انتقال آن، خیلی بالاتر است و حتما باید پروتکل‌های بهداشتی خیلی دقیق‌تر و با درصد بالاتری در جامعه، مدرسه، نانوایی و… رعایت شود تا احتمال بیماری افراد کاهش پیدا کند.

در مورد سویه امیکرون قضاوت کردن و صحبت‌های قطعی خیلی زود است؛ برخی از گزارشات اعلام می‌کند که بیماری خفیفی ایجاد می‌کند. به نظر می‌رسد این ویروس مشابهت‌هایی با ویروس سرماخوردگی دارد در چنین شرایطی ممکن است بیماران علائم بیماری آنفولانزا و کووید را پیدا کنند که این امر می‌تواند باعث پیچیدگی در درمان، تشخیص و طول مدت درمان شود.»

همه این تناقض‌ها در کنار هم شاید پرسش به این پاسخ را که امیکرون به ایران رسیده یا خیر را ساده کند اما اینکه چرا تلاش یا پروتکل خاصی هنوز برای مقابله با شیوع گسترده‌تر آن وضع نشده، پرسشی است بدون پاسخ. باید امیدوار بود و دید وزارت بهداشت علاج فاجعه پیش از آن می‌کند یا خیر.