ثبت جهانی «هورامان»

چهارشنبه ۶ مرداد ۱۴۰۰ ساعت ۰۹:۴۷ | کد مطلب: ۳۶۱۶۰
ثبت جهانی «هورامان»
بیست‌وششمین میراث جهانی ایران به نام «منظر فرهنگی هورامان/اورامانات» ثبت شد.
اسکان نيوز: در ادامه بررسی نامزدهای ثبت در فهرست میراث جهانی یونکسو، پرونده هورامان از ایران رأی مثبت یونسکو را گرفت و به عنوان بیست‌وششمین میراث جهانی ایران ثبت شد. دو روز پیش نیز، راه‌آهن سراسری (شمال ـ جنوب) ایران در این فهرست ثبت شد.

پرونده ثبت جهانی منظر فرهنگی اورامانات/ هورامان در استان‌های کرمانشاه و کردستان با حدود ۴۰۹ هزار هکتار عرصه و حریم قرار دارد که ۱۰۶ هزار هکتار آن مربوط به عرصه و ۳۰۳ هزار هکتار نیز جزء حریم است. این پرونده سال گذشته به یونسکو ارسال شد.

در سال ۱۳۹۹ ارزیابی میدانی منظر فرهنگی هورامان/اورمانات توسط ارزیاب ایکوموس جهانی انجام شد. پیش از آغاز کمیته میراث جهانی یونسکو نیز نظر اولیه کارشناسان ایکوموس بر این بوده که این پرونده شانس بالایی برای ثبت جهانی دارد. سرانجام امروز (سه‌شنبه پنجم مردادماه سال ۱۴۰۰) پرونده هورامان/اورامانات براساس معیارهای شماره ۳ و ۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. 
 
 هورامان یا اورامانات نام منطقه‌ای تاریخی با بافت پلکانی و آداب و رسوم خاص است که بخش‌هایی از شهرستان‌های سروآباد، سنندج و کامیاران در استان کردستان و شهرستان‌های روانسر، پاوه، جوانرود و ثلاث باباجانی در استان کرمانشاه را شامل می‌شود. بخش اصلی منظر فرهنگی هورامان/اورامانات شامل دره‌های ژاوه‌رود، اورامان تخت و لهون است.

در گزارش وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آمده که حدود  ۷۰۰ روستا در منطقه هورامان/اورامانات قرار دارد. این منطقه دارای قدمت تاریخی با پیشینه‌ کهن فرهنگی، آداب و رسوم و نمادهای فرهنگی ویژه‌ای است که هر کدام از این نمادها گوشه‌هایی از زوایای فرهنگ غنی و پربار این منطقه را نمایان می‌کند. پیشینه‌ سکونت در این منطقه به پیش از تاریخ برمی‌گردد که کشف قباله‌های هورامان وجود حاکمیت آشوریان، مادها، هخامنشیان و یونانیان را تأیید کرده است.

کهن‌ترین آثار سکونت انسان در بررسی‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسی در اطراف روستای هجیج یافت شده و مربوط به دوران پارینه‌سنگی است که طبق گزارش باستان‌شناسان بیش از ۴۰ هزار سال تا حدود ۱۲هزار سال قدمت دارند.

معماری پلکانی اورامان تخت و خانه‌های دیدنی آن، روستا را به‌شکل هرم‌گونه درآورده است که در راس این هرم قلعه‌ای باستانی قرار دارد.

چهل‌وچهارمین کمیته میراث جهانی یونسکو هم‌اینک در شهر فوجو چین به صورت مجازی درحال برگزاری است که در جریان آن ۳۹ اثر پیشنهادی از سوی کشورها بررسی می‌شود. ایران موفق شد در این اجلاس با حمایت دیگر کشورها، دو پرونده راه‌آهن سراسری (بخش شمال ـ جنوب به وسعت ۱۴۰۰ کیلومتر) و هورامان/ اورامانات را به ثبت یونسکو برساند. 

به این ترتیب، شمار میراث جهانی ایران به ۲۶ اثر رسید. پیش‌تر، تخت جمشید، میدان امام اصفهان، چغازنبیل، تخت سلیمان، پاسارگاد، بم و منظر فرهنگی آن، گنبد سلطانیه، بیستون، مجموعه کلیساهای ارامنه (سنت استپانوس، چوپان، دره شام، مریم مقدس و قره کلیسا)، سازه‌های آبی شوشتر، مجموعه آرامگاه و خانقاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی،  مجموعه بازار تاریخی تبریز، باغ ایرانی (دولت‌آباد یزد، پهلوان‌پور مهریز یزد، ارم شیراز، پاسارگاد شیراز، چهلستون اصفهان، فین کاشان، عباس‌آباد بهشهر، اکبریه بیرجند، ماهان کرمان)، گنبد قابوس، مسجد جامع اصفهان، کاخ گلستان، شهر سوخته، شوش، منظر فرهنگی میمند، بیابان لوت، قنات ایرانی (قصبه گناباد، مون اردستان، گوهرریز جوپار، اکبرآباد بم، قاسم‌آباد بم، بلده فردوس، زارچ، حسن‌آباد مشیر، ابراهیم‌آباد، وزوان، مزدآباد میمه)، شهر تاریخی یزد، منظر باستان‌شناسی ساسانی و جنگل‌های هیرکانی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌ بود.



 

چشم‌اندازی از هورامانِ جهانی


به گزارش روابط عمومی چکمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران یادآور شد: با همت بسیار خوب کارشناسان ایرانی، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و همکاران ارجمند کمیسیون ملی یونسکو در ایران و دفتر نمایندگی ایران در پاریس این اتفاق فرخنده به ثمر نشست. همچنین باید از مدیران و مسؤولان و هنرمندان استان‌های کردستان و کرمانشاه که در این راه تلاش‌های قابل توجهی کردند، تشکر کنم.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران با بیان این‌که این پرونده از اهمیت بالایی برای کشورمان برخوردار بود، یادآور شد: هنرمندان ایرانی در این راه با همراهی در برپایی برنامه‌هایی از جمله نمایشگاه گروهی عکس «اورامان؛ دامان آسمان» نقشی پررنگ در این اتفاق داشتند که از همه آن‌ها تقدیر می‌کنم.

نمایشگاه گروهی عکس «اورامان؛ دامان آسمان» در مهر سال ۱۳۹۹ با حضور حجت حسام مهدی، ارزیاب مصری پرونده اورامانات از سوی سازمان ایکوموس (نهاد مشورتی یونسکو در خصوص نگهداری و پاسداری از میراث فرهنگی) در خانه هنرمندان ایران برگزار شد.



 

این نمایشگاه دربرگیرنده ۷۰ عکس منتخب از ۳۵ عکاس ایرانی به‌ویژه عکاسان استان‌های کرمانشاه و کردستان بود که تصاویر بدیعی از طبیعت، معماری، زندگی روزانه مردم و آیین‌های منحصر به‌فردی چون «عروسی پیرشالیار» و «پالنگان» را به تصویر کشید.

در ادامه مجموعه برنامه‌های مربوط به پرونده ثبت جهانی چشم انداز فرهنگی اورامانات، مجموعه آثار برگزیده این نمایشگاه  در ۱۰۵ صفحه و شمارگان ۳۰۰ نسخه توسط کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران منتشر شد.

 هورامان یا اورامانات نام منطقه‌ای تاریخی با بافت پلکانی و آداب و رسوم خاص است که بخش‌هایی از شهرستان‌های سروآباد، سنندج و کامیاران استان کردستان و شهرستان‌های پاوه، جوانرود، نودشه و نوسود استان کرمانشاه را شامل می‌شود.



 

معماری هورامان (اورامانات) به‌طور کامل با کوهستان انطباق یافته و متکی بر ساخت‌وساز با استفاده از سنگ و به‌شکل خشکه‌چین است و خانه‌ها در روستاهای منطقه با توجه به شیب تند دامنه‌های صخره‌ای به‌صورت پلکانی ساخته شده‌ است، خانه‌ها در اکثر موارد در دو طبقه ساخته شده و بر اساس معیشت، فضای خانه‌ها با یکدیگر متفاوت است و خانه‌های افراد باغ‌دار، کشاورز و دامدار کمابیش با هم متفاوت است. در بسیاری از موارد طبقه همکف به محل نگهداری گله و انبار اختصاص دارد. فضای اصلی مسکونی در طبقه بالاتر واقع است و از بخش‌های مختلفی تشکیل می‌شود. ساکنان این منطقه نیز به گویش هورامی سخن می‌گویند.

کمیسیون ملی یونسکو ـ  ایران، این موفقیت بزرگ را به مردم شریف ایران‌زمین و تمام همکاران محترم دخیل در این پرونده جهانی، تبریک می‌گوید.

پرونده «چشم‌انداز فرهنگی هورامان/ اورامانات» در نشست امروز چهل‌وچهارمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو (سه‌شنبه پنجم مرداد ۱۴۰۰) در شهر فوجو چین مورد بررسی قرار گرفت و با تصویب اعضای کمیته، به‌عنوان بیست‌وششمین میراث ملموس کشورمان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.  



 

هورامان نمونه برجسته تعامل انسان و طبیعت


پویا طالب‌نیا، مدیر پایگاه منظر فرهنگی هورامان در گفت‌وگو با خبرنگاران با تبریک ثبت جهانی هورامان به مردم منطقه و تقدیر از همراهی آنان برای تکمیل این پرونده مهم و اثرگذار، اظهار کرد: ثبت جهانی منظر فرهنگی هورامان در چهل و چهارمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو، یکی دیگر از اهداف تعیین شده برای معرفی داشته‌های فرهنگی ایران را در عرصه جهانی محقق کرد.

وی با بیان این‌که هورامان بیست و ششمین اثر جهانی ایران و سومین منظر فرهنگی ثبت شده پس از منظر فرهنگی بم و منظر فرهنگی میمند است، افزود: هورامان با داشتن معیار گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته توانست موافقت قاطع کمیته میراث جهانی یونسکو را کسب کند.

مدیر پایگاه منظر فرهنگی هورامان با اشاره به تعامل قابل توجه انسان و طبیعت در این منطقه، گفت: هورامان نمونه برجسته‌ای از تعامل بین انسان و محیط زیست یا نماینده یک فرهنگ است و این مورد نیز به عنوان دومین معیار ثبت جهانی هورامان مدنظر قرار گرفته است.

طالب‌نیا اظهار کرد: در این مدت با همراهی پژوهشگران و صاحب نظران مطالعات ارزشمندی انجام شده‌ است که با توجه به این داده‌ها باید برای حفاظت از این میراث ارزشمند برنامه‌ریزی شود.

وی بر اهمیت نقش مردم در آینده ثبت جهانی هورامان تاکید کرد و گفت: باید با مشخص کردن ضوابط و مقررات خاصی برای حفاظت از داشته‌های ارزشمند فرهنگی و تاریخی منطقه با تاکید بر نقش مردم برنامه‌ریزی لازم انجام شود.

ایسنا نوشت، به گفته مدیر پایگاه منظر فرهنگی هورامان عرصه در نظر گرفته‌شده برای منظر جهانی هورامان، ۱۰۶ هزار و ۳۰۷ هکتار و حریم آن نیز ۳۰۳ هزار و ۶۲۳ هکتار درنظر گرفته شده است.