کد QR مطلبدریافت لینک صفحه با کد QR

چه کسی متولی مستمری پیشکسوتان هنرهای‌سنتی است؟

26 تير 1400 ساعت 13:00 | کد مطلب:35987

شماری از پیشکسوتان هنرهای سنتی از قطع شدن مقرری و مستمری ماهانه خود گله دارند و برخی هم می‌گویند کمک حمایتی دوران کرونا را یا اصلا و یا به شکل کامل دریافت نکرده اند و برای پیگیری این مساله میان دو وزارتخانه «فرهنگ و ارشاد اسلامی» و «میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» بلاتکلیف هستند.


اسکان نیوز: مکث می‌کند،‌ با کمی تامل و لبخندی تلخ می‌گوید: قرار بود پاسداشت شأن و منزلتمان باشد، اما ناممان را از میان عناوین هنرها حذف کرده‌اند؛ و دوسال است که حقوق ماهیانه مان را پرداخت نمی‌کنند؛ ۵۰ سال برای زنده نگه‌داشتن هنر سنتی و صنایع‌دستی تلاش کرده‌ام، اما اکنون که دستانم می‌لرزد و چشمانم سویی ندارد، می‌گویند «برو شکایت کن»؛ برای پول؟! شان من چنین اجازه‌ای نمی‌دهد...

پیشکسوت دیگری تلفنی توضیح می‌داد، آرام و شمرده حرف می‌زد، چند باری هم نفس‌های عمیق ...، احساس کردم به کرونا مبتلاست یا شاید هم برای بیان مشکل تردید دارد، گفت: من بیماری ریوی حاد دارم، جزو گروه بیماران خاص هستم، در تمام طول روز و هنگام کار کردن، دستگاه اکسیژن به من متصل است، در این وانفسای کرونا و رکود با همه هزینه های درمانی که دارم، ۱.۵ میلیون تومان هنر کارت به من دادند، چند بار باید پیگیری کنم؟ مدارک پزشکی دادم، اما انتظار داشتم...

سخت است به‌جای گفت‌وگو با هنرمند درباره آثار فاخرش، عمری که در هنر و فرهنگ گذاشته، در مورد مسائل مالی و مادی حقوقی حرف بزنیم، نه برای خبرنگار که پیگیری وضعیت هنرمندان وظیفه اوست، برای هنرمند پیشکسوتی که تمام جهانش هنر و معنویت بوده و بحث مادی را در شان و منزلت خود نمی‌داند.

از گوشه و کنار در نمایشگاه‌های هنرهای سنتی از برخی پیشکسوتان این حوزه شنیده بودم که بیمه آن‌ها متوقف یا مقرری و مستمری ماهانه آن‌ها  قطع شده است؛ با گله می‌گفتند «کمک حمایتی دولتی دوران کرونا در قالب هنر کارت را یا دریافت نکرده اند، یا مبالغ آن با سایر هنرمندان هم‌تراز و هم درجه هنری متفاوت یا خیلی کمتر است» و میان دو وزارتخانه «فرهنگ و ارشاد اسلامی» و «میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» بلاتکلیف هستند.

این حمایت‌ها از سوی موسسه هنرمندان پیشکسوت که اساسنامه آن در سال ۱۳۸۵ با هدف «پاسداشت شأن و منزلت هنرمندان با سابقه کشور در حوزه‌های متعدد هنری و تکریم مقام آنان» در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید؛ صورت می گیرد. موسسه‌ای که دارای شخصیت حقوقی مستقل بوده در سال ۱۳۹۱ زیر مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شده است.

 طبق ماده ۲ اساسنامه این موسسه «هنرمند پیشکسوت به کسی اطلاق می‌شود که در یکی از حوزه‌های موسیقی، نمایش، شعر، ادبیات داستانی، سینما، معماری، هنرهای سنتی، تجسمی و خوشنویسی به خلق آثاری برجسته اشتهار و اشتغال داشته یا دارد و واجد بیش از ۳۵ سال سابقه حرفه هنری؛ بیش از ۶۰ سال سن و برخورداری از حسن شهرت در جامعه هنری کشور و صاحب سبک ویژه باشد» ؛مطابق تبصره همین ماده «مرجع تعیین هنرمند پیشکسوت شورای ارزشیابی هنرمندان و شاعران کشور است» شورایی که زیر مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد.
 

قرار بود شان پیشکسوت حفظ شود، اما ...


با محمدعلی پایدار، از هنرمندان پیشکسوت آثار چوبی (منبت،معرق و مشبک) ساکن قائم شهر استان مازندران گفت‌وگو کردم؛ او می‌گوید: از حدود دو سال پیش که وزارت میراث‌فرهنگی،گردشگری و صنایع‌دستی تشکیل شد پرداختی مقرری ماهیانه هنرمندان هنرهای سنتی قطع شده است، متاسفانه شورای ارزشیابی که زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است عنوان هنرهای سنتی را از ماده ۲ اساسنامه تاسیس «مؤسسه هنرمندان پیشکسوت» (مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی ) حذف کرده است.
«این بودجه اختصاصی برای پاسداشت شأن و منزلت و تکریم مقام هنرمندان با سابقه کشور در بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نظر گرفته شده و توسط صندوق اعتباری هنر به هنرمندان پرداخت می‌شود که با حذف عنوان هنرهای‌سنتی از مصوبه، این مقرری دیگر به هنرمندان این حوزه پرداخت نمی‌شود، آن هم در این شرایط سخت اقتصادی و رکود کرونایی.»

هنرمند پیشکسوت منبت‌کار به پیگیری‌های متعددش از وزارت فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی اشاره کرد و افزود: به من پاسخ می‌دهند که «وقتی این قانون در شواری عالی اتقلاب فرهنگی مصوب شد، میراث‌فرهنگی سازمان بود؛ اکنون که وزارتخانه شده باید بودجه جداگانه بگیرد و به هنرمندان زیرمجموعه خود کمک هزینه پرداخت کند»؛ اما تا زمانی که قانونی اصلاح نشده و اصلاحیه‌ای هم ابلاغ نشده نباید عنوان هنرهای سنتی از فهرست حذف می شد؛ همه بندها و تبصره‌های این مصوبه هنوز برقرار است؛ هنوز اصلاحیه نیامده حقوق ما را قطع کردند.

پایداری گفت: موضوع را از وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی پی‌گیری کردم آن‌ها می‌گویند «قانون و مصوبه شفاف است باید پرداخت کنند، باید به دیوان عدالت اداری شکایت کنید» البته برخی شکایت کرده‌اند که مقرری آنها برقرار شده است؛ اما این تکریم و شان هنرمند نیست،‌ برای ما هنرمندان خوب نیست وارد شکایت و دادگاه و دادرسی آن هم برای مسائل پولی شویم؛ شان و کرامت هنرمند اجازه نمی‌دهد.

وی با بیان این‌که موسسه هنرمندان پیشکسوت هم در جریان مشکل هنرمندان هنرهای‌سنتی قرار دارد، گفت: گله ما از اجرا نشدن این مصوبه است؛ آخرین بار یک ماه پیش تلفنی پیگیری کردم، ابتدا گفتند «به پژوهشکده هنرهای‌سنتی وزارت میراث‌فرهنگی مراجعه کنید» آن‌ها هم می‌گویند که «وزارت فرهنگ‌وارشاد اسلامی نباید بند یا عبارتی را از قانون مصوبی که تاکنون اجرا میشده، حذف و اجرا آن را لغو کند» و تنها راه باقیمانده شکایت به دیوان عدالت اداری است.
 

هنرکارت درجه دو به من دادند، اما من مدرک درجه یک دارم


موضوع را از زاکار باغداسارزاده بوداغیانس هنرمند پیشکسوت رشته حکاکی روی فلز از هموطنان ارامنه هم پیگیری کردم؛ به گفته این هنرمند ساکن تبریز «تا دو سال پیش دارای مدرک درجه ۲ هنری بودم، اما پس از ارزشیابی اکنون دارای مدرک درجه یک هستم، اما به دلیل آن‌که ۵۵ سال سن دارم و طبق قانون به هنرمندان بالای ۶۰ سال مقرری هنر می‌دهند، هیچ مقرری ماهانه‌ای دریافت نمی‌کنم.

این هنرمند پیشکسوت می‌گوید: سال گذشته به من هنر کارت کمک حمایتی دوران کرونا دادند، اما مبلغ یک میلیون و پانصدهزار تومان بود یعنی بر مبنای مدرک درجه ۲هنری محاسبه کردند، از وزارت فرهنگ پیگیری کردم، گفتند «درخواست خود را بنویسید ارسال کنید» من هم انجام دادم، اما هنوز ترتیب اثر داده نشده است؛ واقعا نمی‌دانم مشکل را به وزارت فرهنگ باید بگویم یا وزارت میراث فرهنگی.
 

بیمار خاص ریوی هستم، اما هنر کارت ۱.۵ میلیونی به من دادند


عصمت مجیدی، هنرمند پیشکسوت روزدوزی‌های سنتی دارای مدرک درجه یک هنری، عضو موسسه هنرمندان پیشکسوت و ساکن گنبد کاووس استان گلستان است؛ او که ۵۷ سال سن دارد، به بیماری حاد ریوی (پرفشاری ریه) مبتلاست و جزو بیماران خاص محسوب می‌شود، در حین مصاحبه به آرامی و با نفس‌های شمرده سخن می‌گفت.

هنرمند پیشکسوت گلستانی اظهار  کرد: دستگاه اکسیژن در طول روز در بیشتر ساعت زندگی به من متصل است، اعلام شد که قرار است مبلغ ۵ میلیون تومان کمک هزینه دوران کرونا به هنرمندان پیشکسوت داده شود، اما به من مبلغ یک میلیون و پانصدهزار تومان پرداخت کردند؛ علت را جویا شدم گفتند «با توجه به شرایط سنی مبلغ کامل شامل شما نمی‌شود»

این هنرمند پیشکسوت اظهار کرد: وزارت میراث فرهنگی که هنوز هیچ مبلغی به عنوان کمک کرونایی به پیشکسوتان نداده است، فرم پر کردم اما هیچ کمک بلاعوضی از این وزازتخانه دریافت نکرده ام؛ من از اعضای موسسه هنرمندان پیشسکوت هستم و ماهانه ۱۵۰هزار تومان به من می دهند، نامه نگاری کردم که به دلیل بیماری خاص و مشکلاتم مستمری که به هنرمندان پیشسکوت می‌دهند به من تعلق بگیرد؛ اما هنوز ترتیب اثری به نامه داده نشده  و جز همان ۱۵۰ هزار تومان موسسه از زمان عضویت مبلغ دیگری به من نمی‌دهند.


مدرک درجه یک هنرمندی دارم، اما ۱.۵ میلیون تومان کمک کرونایی گرفتم


تنوع هنرهای سنتی بسیار گسترده است، اسدالله تابع‌منش، هنرمند پیشکسوت در رشته زیورآلات سنتی است، او از ۷۳ سال عمر خود  ۵۷ سال را در این رشته کار کرده و  در کنار تدریس این رشته در دانشگاه، خرجی روزمره را از یک مغازه کوچک در می آورد؛ او می‌گوید: هنوز دقیقا نمی‌دانم قرار است که چه مقرری، مستمری یا مبلغی تحت عنوان هنر کارت به ما پیشکسوتان هنرهای سنتی بدهند؛ یک بار ثبت نام کردیم، یک بار هم نشانی را مجدد اعلام کردیم، اما هنوز خبری نیست.

وی گفت: ما از موسسه هنرمندان پیشسکوت مقرری دریافت می‌کنیم، شنیده ام ظاهرا قرار است به کمک صندوق، ماهانه ۸۰۰ هزار تومان به هنرمندان به عنوان مستمری پرداخت کنند، اما یک سال و نیم است که خبری نیست؛ حتی برخی هنرمندان در رشته‌های مختلف اذعان کرده اند که این مبلغ را دریافت می‌کنند، اما ما هنرمندان هنرهای‌سنتی چنین مبلغی دریافت نمی‌کنیم؛ اگر پرداخت می‌شود چرا باید تفاوت و تبعیض وجود داشته باشد.

تابع نژاد بیان کرد: به طور کلی ما پیشکسوتان هنرهای سنتی که آثارمان با سختی، برخی پای کوره و برخی با از دست دادن چشم و عمر گذاشتن برای خلق و تولید یک اثر، بلاتکلیف هستیم. همه جای دنیا پیشکسوت هنر را رو چشم می گذارند، اما ما برای حق و حقوق قانونی خود که خود مسئولان مصوب کردند باید مدام پی‌گیری کنیم؛ کاش تا زمانی که پیشکسوت زنده است قدر و منزلتش را بدانند و حمایت کنند، نه زمانی که چراغی و کارگاهی خاموش می شود.
 

شان هنرمند؛ کرامت پیشکسوت بلاتکلیفی نیست


موضوع را از چند استاد هنرمند و پیشکسوت هنرهای سنتی از اصفهان، تهران، قزوین تا زنجان و شیراز هم جویا شدیم، بیشتر آن‌ها می‌گویند که مستمری و مقرری ماهانه یا دریافت نکرده‌اند، یا از یک مقطع زمانی قطع شده است؛ حتی کمک هزینه کرونایی که به همه هنرمندان در رشته های مختلف تعلق گرفته، یا به آنها پرداخت نشده و یا فقط یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هنر کارت دریافت کرده‌اند.

هنرمندانی که از سن نوجوانی کنار دست استادان که عموما هم، پدران یا مادرشان بوده‌اند، هنرآموزی کرده اند و  در همه این سال‌ها زندگی در شهر و دیار خود و در خاک ایران را با همه مشکلاتی که دارند به هر جای دنیا با هر امکاناتی ترجیح می‌دهند و می‌گویند «مملکت و سرزمین و مردممان را دوست داریم؛ اما این رسم کرامت و رعایت شان هنرمند نیست.»

این هنرمندان پیشکسوت با شرافت و عزت نفسی که دارند در بیان مسائل مالی به دشواری سخن می گویند، اما معتقدند که این حق و پاسداشتی است که خود دولت و بر اساس مدارک و آثارشان و ارزشیابی که شده اند و قانونی به آن‌ها تعلق گرفته و علت توقف آن را نمی‌دانند و از این‌که برای حق و حقوق مادی به آن‌ها گفته می‌شود که «باید درخواست بدهید یا شکایت کنید»، غمگین هستند و می‌گویند «در شان یک هنرمند نیست که برای مادیات درخواست بدهد، حالا  موقت یا کمک بلاعوض باشد، اگر قانون است که بوده و می‌دادند، چرا قطع کردند.»
 

ایجاد گروه «هنرهای سنتی» در ساختار معاونت صنایع دستی وزارت میراث فرهنگی


در میان این گله ها و انتقادها خبر ایجاد گروه جدید هنرهای سنتی در ساختار معاونت صنایع دستی و هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی منتشر شد؛ گروهی که به گفته پویا محمودیان، معاون صنایع دستی کشور خلا آن در تشکیلات، ناشی از «نبود تعریف ساختاری مشخص در چارت قدیمی معاونت صنایع‌دستی» بوده و اکنون «اعطای درجه هنری به هنرمندان صنایع‌دستی و هنرهای سنتی در چارچوب قوانین و مقررات، همکاری با مؤسسات پژوهشی و تحقیقاتی و مراکز دانشگاهی، تشکیل کارگروه ­های مرتبط برای گروه ­های رشته‌های هنرهای سنتی و تشویق و ترغیب جوانان به انجام و ادامه تحصیل در رشته­‌های شغلی هنرهای سنتی» از وظایف و ماموریت های ویژه این گروه خواهد بود و  انتظار می‌رود با برنامه‌ریزی و تکمیل ساختاری، روندها و فرایندهایی که موجب گله هنرمندان پیشکسوت شده، شفاف و مشکلاتشان برطرف شود.
 

وقتی دیوان عدالت اداری به نفع هنرمند رای داده پس این حق قانونی است


برای روشن شدن مطلب به سراغ سیدعبدالمجید شریف‌زاده، رییس پژوهشکده هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی هم رفتیم؛ او سال‌ها در سازمان (وقت) و وزارت کنونی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به عنوان رییس کمیته ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی بوده و هنرمندان و پیشکسوتان و آثارشان را می شناسد و از مسائل و مشکلاتی اداری و ساختاری که آن‌ها در روند ارزشیابی و تعیین درجه و دریافت حقوق با آن مواجهند، آگاهی دارد.

شریف‌زاده اظهار کرد: مدتی است که برخی هنرمندان هنرهای سنتی گله می‌کنند که مقرری‌ها و مستمری آن‌ها یا کاهش یافته یا اصلا پرداخت نمی‌شود و مسئولان مربوطه در وزارت فرهنگ و ارشاد اصلا نمی‌پذیرند که هنرهای سنتی شامل قانون مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی (تاسیس موسسه هنرمندان پیشکسوت) می‌شوند و تداوم حمایت و پرداخت مستمری را به وزارت میراث‌فرهنگی محول می‌کنند.

رییس پژوهشکده هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی، توضیح داد: همه هنرمندان به ویژه پیشکسوتان شأن و منزلت دارند، همه هنرمندان به ویژه هنرمندان رشته‌های هنرسنتی بسیار محجوب و مظلوم هستند و اهل دادگاه و شکایت نیستند، اما در مواردی که هنرمندان هنرهای سنتی پیگیری و شکایت کردند، دیوان عدالت اداری به آنها حق داده حکم و رای به نفع این هنرمندان صادر کرده و پرداخت مقرری و مستمری قانونی آن‌ها مجدد برقرار شده است، زیرا این حق قانونی آن‌ها است.

رییس کمیته ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی بیان کرد: از طرفی در شرح وظایف و اختیارات و ردیف بودجه سالانه وزارت میراث فرهنگی چنین عنوانی که هنرمندان سنتی مقرری و مستمری بگیرند وجود ندارد؛ اگر هم قرار است این مسئولیت به وزارت میراث‌ فرهنگی واگذار شود، باید ابتدا مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی اصلاح شود سپس این مسئولیت به وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی واگذار و اعتبارات آن هم ذیل ردیف‌های بودجه این وزارتخانه تعریف شود.

وی گفت: در صورت انتقال واگذاری قانونی این مسئولیت، وزارت فرهنگ باید تعداد و میزان اعتبار مربوط به هنرمندان هنرهای‌سنتی را شفاف، مشخص و کامل جدا کند و به وزارت میراث‌فرهنگی اختصاص دهد، اگر کمبود اعتبارات وجود دارد هم که نباید هنرمندان سنتی را آن هم در این شرایط سخت اقتصادی و کرونا از این حق قانونی محروم کنند؛ تا زمانی که مصوبه اصلاح نشده پیگیری تامین اعتبار و پرداخت به عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

رییس پژوهشکده هنرهای‌سنتی وزارت میراث فرهنگی بیان کرد: آثار و آسیب این نوع برخورد و تبعیض را باید در نظر بگیرند این نوع رفتارها دلزدگی، سرخوردگی و ناامیدی در هنرمند و پیشکسوتان ایجاد می‌کند با این بی‌احترامی‌ها خانواده و فرزند یک هنرمند سنتی هرگز وارد این رشته‌ها نخواهد شد، زیرا احساس می‌کند ما برای شأن و منزلت هنرمند سنتی ارزش قایل نیستیم.
 

ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی در شورای ارزشیابی وزارت فرهنگ


شریف‌زاده به سابقه بیش از چهار دهه ارزشیابی هنرمندان در کشور اشاره کرد و گفت: قانون ارزشیابی هنرمندان از حدود سال ١٣۵۶ برای سنجش مهارت‌های هنری کارمندان دولت و  بیشتر هم در حوزه مهارت هنرهای‌سنتی بود که پس از انقلاب فعالیت کمیته ارزش‌یابی از «فقط کارمندان هنرمند سازمان‌های دولتی» به «سایر هنرمندان» جامعه هم گسترش پیدا کرد؛ حدود سال ١٣٨۴ با مصوبه شورای هنر، ارزشیابی هنرمندان رشته‌های هنرهای سنتی از سایر هنرها تفکیک شد و کمیته مستقل ارزشیابی در سازمان میراث فرهنگی واگذار شد، که کاهش درجه‌های هنری از «هفت درجه» به «پنج درجه» از دیپلم تا دکتری در همین دوره بود.
رییس کمیته ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی اظهار داشت: پس از حدود دو سال وزارت فرهنگ و ارشاد به این وضعیت اعتراض کرد چون قبلاً آنها این ارزشیابی‌ها را انجام می‌دانند؛ طرحی را برای یکپارچه‌سازی ارزشیابی همه هنرمندان به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارایه کردند که کمیته‌ای در سازمان میراث فرهنگی آن زمان تشکیل شود و سازمان نماینده خود را به وزیر فرهنگ معرفی کند و وزیر حکم نماینده را صادر کند.

شریف‌زاده افزود: در حال حاضر من به عنوان رییس کمیته ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی در شورای ارزشیابی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی عضو هستم و از طرف وزارت میراث فرهنگی دوبار معرفی شدم و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی حکم مرا امضا و ابلاغ کرده است. این کمیته و شورا زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است نه وزارت میراث‌فرهنگی؛ این احکام و ارزشیابی‌ها هم به همین ترتیب اجرا می‌شود.
 

عنوان «هنرهای سنتی» در مصوبه شورای انقلاب فرهنگی صراحتا قید شده


شریف‌زاده گفت: وزارت فرهنگ طرح دیگری را هم در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب کرد که به همه هنرمندان مقرری ماهانه و مستمری و کمک‌های رفاهی و معیشتی بدهد، با این مصوبه موسسه هنرمندان پیشکسوت و صندوق اعتباری هنر تشکیل شد؛ در این مصوبه قید شده که وزارت فرهنگ برای پاسداشت شأن و حمایت از هنرمندان رشته های هنر تجسمی، سینما، شعر، ادبیات و «هنرهای سنتی» (که صراحتا قید شده) مبالغی را به هنرمندان از طریق موسسه و صندوق پرداخت می‌کند؛ تامین اعتبار این پرداخت‌ها به عهده دولت قرار گرفت و دولت و مجلس هم هر سال این اعتبار را در بودجه سالانه تصویب و به وزارت فرهنگ می‌دهد تا به همه هنرمندان از جمله هنرمندان هنرهای سنتی پرداخت شود.  

رییس کمیته ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی گفت: در سال‌ها قبل هم چندین بار این اختلاف نظر مطرح شد که «این اعتبار مخصوص هنرمندان تخصصی زیرمجموعه وزارت فرهنگ است و هنرمندان هنرهای سنتی را تفکیک می‌کنند، و این هنرمندان باید این کمک‌ها را از سازمان یا وزارت میراث‌فرهنگی دریافت کنند» که این نظریه دو اشکال اساسی دارد.
 

تبعیض و تفکیک نه به صلاح «صندوق» است، نه به نفع هنرمندان


شریف‌زاده توضیح داد: اشکال اول این است که وزارت فرهنگ این مبالغ را بر اساس احکامی پرداخت می‌کند که ارزشیابی آن در همان وزارتخانه انجام شده و وزیر فرهنگ آن‌را امضا و ابلاغ می‌کند هنرمندان هنرهای سنتی که همین مراحل را طی کرده‌اند و برای مدرک هنری خود از وزیر حکم گرفته‌اند تعدادشان و نام‌هایشان هم مشخص است، همه جامعه هنری که نیستند تعداد آن‌ها محدود و سال مشخص و مراحل کسب درجه را دریافت کرده و پرونده هنری دارند.

رییس پژوهشکده هنرهای سنتی گفت: از طرف دیگر اگر هم می‌خواهند هنرهای سنتی را از مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی جدا کنند و به وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بسپارند باید مصوبه و اصلاحیه قانونی داشته باشد؛ در صورتی وزارت میراث‌فرهنگی می‌تواند مبالغی را پرداخت کند که مصوبه کنونی اصلاح شود و اختیار آن هم واگذار شود و البته اعتبارات لازم هم از آن وزارتخانه به وزارت میراث اختصاص یابد، الان که وزارت میراث فرهنگی چنین اختیار و اعتباری ندارد.

شریف‌زاده بیان کرد: بطور کلی تغییر، تفکیک و تبعیض و جداسازی نه به صلاح موسسه هنرمندان پیشکسوت و صندوق اعتباری هنر است و نه به نفع هنرمندان؛ اینکه همه چیز از همه جدا و چند تکه شود، کار صحیحی نیست، این روند و فرایند در طول سال‌ها شکل گرفته و کارهای خوب حمایتی هم در همه این سالها انجام شده؛ چرا باید تجزبه و تفکیک‌ انجام شود.
 

بودجه ندادند، بیمه هنرمندان قطع شد


سیدحسین سیدزاده، مدیرعامل صندوق اعتباری هنر در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی ایرنا درباره گفت: طبق قانون در یک مقطع زمانی صنایع دستی و قالیبافی حتی گردشگری دارای صنف و وزارتخانه نبودند و متولی مشخصی نداشتند، مسئولیت همه هنرمندان این حوزه ها به این صندوق که سال ۱۳۸۴ تشکیل شد، واگذار شد. اما بعد از مدتی صنعت فرش و قالیبافان به شرکت ملی فرش واگذار شد و این حوزه زیر مجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار گرفت و از طرف دیگر زمانی که سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پا گرفت، فعالان صنایع دستی و گردشگری را زیرمجموعه خود گرفت.

مدیرعامل صندوق اعتباری هنر اظهار کرد: مصوبه دیگری در سال ۱۳۸۵در شورای عالی انقلاب فرهنگی تایید شد که موسسه فقط به اساتید فرهنگ و هنر خدمات بدهد؛ وقتی یک هنرمند بیمه می شود و تحت پوشش قرار می گیرد، در روز اول هزینه چندانی ندارد، اما ماهانه و در دراز مدت هزینه بردار است، در یک زمانی ما ۵هزار نفر را بیمه کردیم، اما پس از دو سال اعتبار و بودجه این کار را قطع کردند، و نتوانستیم این پوشش بیمه ای را ادامه دهیم. 
 

برای بیمه قالیبافان و هنرمندان صنایع دستی منع قانونی داریم


سیدزاده درباره مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۸۵ گفت: اکنون دیگر این مصوبه برقرار نیست، وقتی بیمه صنایع دستی و قالیبافی را به شرکت ملی فرش واگذار کردند و مسئولیت بیمه هنرمندان صنایع دستی به سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی (وقت) واگذار شد، به صورت خودکار این مصوبه لغو می شود و دیگر موسسه اعتباری هنر مسئول بیمه هنرمندان صنایع دستی و هنرهای سنتی نیست.

مدیرعامل صندوق اعتباری هنر درباره شکایت برخی هنرمندان و صدور رای دیوان عدالت اداری، گفت: ما بیمه قالیبافان و هنرمندان صنایع دستی را نمی پذیریم، منع قانونی داریم و اگر انجام بدهیم تخلف کرده ایم، اگر هنرمندی می گوید «از دیوان حکم گرفته است»؛ ممکن است مستنداتی درباره تعریف و تغییر رشته خود ارائه کرده باشد؛ اگر هنری در قالبی به غیر از صنایع دستی، به جز رشته قالیبافی تعریف شود یا مثلا هنرمند در عین حال طراح هم باشد، یا از هنرهای تجسمی مانند نگارگری هم معرفی نامه و تاییدنامه آورده باشد، شامل بیمه صندوق اعتباری هنر می شود.

او تصریح کرد: در صندوق اعتباری هنر، هنرمندان چند رشته ای زیاد داریم، مثلا کار آبکاری و مس انجام می‌دهد، اما در رشته طراحی مینایتور و نگارگری هم تاییده هنری می آورد و ارائه می کند، نگارگری در حوزه هنر تجسمی محسوب می‌شود و اگر هم مستمری هنرمندی در این رشته قطع شده باشد، اعلام کند بررسی می کنیم و مستمری او برقرار می‌شود.


سیدزاده گفت: ملاک پرداخت مستمری به هنرمند پیشکسوت، این است که هنرمند در یکی از صنوف هنری سینما، تئاتر، تجسمی - با تنوعی زیادی که دارد-، موسیقی، نشر و نویسندگی آثار مکتوب، روزنامه‌نگاری و رسانه‌ها، هنر قرآنی مهارت داشته باشد و معرفی شود، اگر در این گروه‌ها تعریف نشود جزو صنایع دستی محسوب می‌شوند.

مدیرعامل صندوق اعتباری هنر درباره سوابق و پرونده‌های هنرمندان هنرهای سنتی و صدور احکام درجه هنری در سال‌های گذشته از سوی وزارت فرهنگ، گفت: موضوع اختلاف دیدگاه نیست، اگر این صندوق زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعریف شده باشد باید به مخاطبان خود خدمات بدهد، صندوق نمی‌تواند در یک وزارتخانه تعریف شود، اما به مخاطبان و صنوف دیگر که به سایر وزارتخانه‌ها مربوط می شود خدمات بدهد، این طوری، موضوع آن قدر گسترش پیدا می‌کند که مثلا ورزشکاران هم می‌خواهند در این صندوق بیمه شوند.

سیدزاده درباره بازتعریف و تقسیم‌بندی رشته‌ها و پوشش خدمات هنرمندان مربوط به هر دستگاه و بلاتکلیفی هرمندان، گفت: هر وزارتخانه‌ای قطعا علاقه و تمایل دارد کار حمایت و خدمات به مخاطبان مرتبط به خود را در حیطه و حوزه مسئولیت و مدیریت خود حفظ کند؛ وزارت میراث فرهنگی برای فعالان صنایع دستی و هنرهای سنتی یا وزارت صمت برای قالی بافان و فرش بافان، قطعا تمایل ندارند، این موضوع از حوزه و تشکیلات آنها خارج شود و صندوقی که در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است به این امور رسیدگی کند، البته خود هنرمندان با توجه به قدمت، علاقه مندند کارهایشان در موسسه اعتباری هنر انجام شود. 


یک سازمان فرادستگاهی برای بیمه هنرمندان و مشاغل آزاد تشکیل شود


سیدزاده به جلسات متعدد در کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی اشاره و اظهار کرد: به اعضای کمیسیون گفتم که «سر خط بودجه در دست شماست»، همه  سرفصل‌ها و ردیف‌های بودجه بیمه همه فرهنگ و هنر و صنایع دستی و فرش و قالی بافان و فرش بافان را به صندوق اعتباری هنر بدهید، ما همه را همسان سازی و بیمه می کنیم، به محض این‌که بودجه را قطع کنید بیمه هنرمندان قطع می شود، قبول کردند؛ اما وقتی عدد بودجه صندوق بیش از سه برابر شد، مدیران وزارتخانه های مربوطه گفتند «ما خودمان مسائل بیمه را حل می‌کنیم» و مانع از این کار شدند.

مدیرعامل صندوق اعتباری هنر با اشاره به گستره مشکل بیمه هنرمندان و عدم یکپارچگی در حوزه بیمه مشاغل آزاد بیان کرد: وزارتخانه‌ها این طور محاسبه می کنند که اگر یک ردیف بودجه شان حذف شود، اعتباری از مجموعه کم می شود؛ همین نگاه مانع از تجمیع و تمرکز بودجه‌های بیمه‌ای همه هنرمندان در یک مجموعه واحد مانند صندوق اعتباری هنر است.
 

حل مشکل پیشکسوتان هنرهای‌سنتی نیازمند توافق بین دستگاهی


در همین زمینه با نیکنام حسینی‌پور، مدیرعامل موسسه هنرمندان پیشکسوت گفت‌وگو کردم؛ او معتقد است «یک اختلاف نگاه و رویکرد میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی وجود دارد؛ صندوق اعتباری هنرمندان زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و همه هنرهای زیر مجموعه این وزارتخانه مانند سینمایی، نمایشی، تجسمی و نویسندگی و ... در این صندوق تعریف شده است و هنرهای‌سنتی و صنایع‌دستی از زمانی که وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی تشکیل شده است از نظر تقسیم ساختاری و تشکیلاتی به این وزارتخانه واگذار شده و زیر مجموعه این وزارتخانه قرار گرفته است.»

وی به پیگیری‌های انجام شده برای حل‌وفصل مشکل هنرمندان صنایع‌دستی و هنرهای سنتی با صندوق اعتباری هنر انجام داده اشاره کرد و گفت: مسئولان صندوق می‌گویند «با توجه به کمبود اعتبارات از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خواستیم که برای تامین اعتبار و بخشی از هزینه‌ها به این صندوق کمک کنند تا صندوق جدید دیگری تاسیس نشود.» که فکر می‌کنم وزارتخانه هنوز کاری در این زمینه انجام نداده است.

مدیرعامل موسسه هنرمندان پیشکسوت توضیح داد: معتقدم که مسئولان صندوق اعتباری هنر درست می‌گویند اساسا هم ایجاد یک صندوق جدید با ساختار جدید و تشکیلات جدید و هزینه تامین تجهیزات و منابع انسانی جدید هم درست نیست و جز هزینه دستاورد دیگری ندارد، اما وزارت میراث‌فرهنگی هم باید کمک کند تا این نوع مسائل و مشکلات هنرمندان هنرهای هنر سنتی که تعداد زیادی هم نیستند و هر روز با مسائل و مشکلات درگیر هستند و متاسفانه هر روز خبر بیماری و فوت این عزیزان را از نقاط مختلف کشور می‌شنویم، حل و فصل شود.

مدیرعامل موسسه هنرمندان پیشکسوت گفت: در موسسه یک اعتبار و مبالغ حداقلی به همه هنرمندان و هنرمندان هنرهای سنتی هم پرداخت می‌کنیم، این هنرمندان مسائل پزشکی و رفاهی و معیشتی هم دارند؛ به وزارت میراث‌فرهنگی پیشنهاد کردیم که یک جلسه مشترک برگزار کنیم تا کمک‌هایی انجام دهند تا این موسسه به نمایندگی بتواند کمک‌ها را به حدود ۱۰۰ هنرمند صنایع‌ دستی و هنرهای‌ سنتی که عضو موسسه هستند بدهد تا ساختار جدیدی شکل و تفکیکی صورت نگیرد، که متاسفانه نه پاسخ دادند و نه جلسه‌ای تشکیل شد و خیلی هم امیدوار نیستم که این موضوع حل شود.

حسینی‌پور بیان کرد: هنرمندان که نباید در مسائل اداری و حقوقی و ساختاری بیفتند و دغدغه این ساختارها و تشکیلات را داشته باشند هنرمند باید تمرکز و فکر و خلاقیت خود را بر تولید اثر هنری خود بگذارد.

ایرنا نوشت، مدیرعامل موسسه هنرمندان پیشکسوت تاکید کرد: وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی متولی اصلی صنایع‌ دستی و هنرهای‌سنتی و هنرمندان این حوزه است و هم ما هم هنرمندان انتظار داریم به این مساله توجه ویژه داشته باشد وظیفه اصناف و متولیان امور است که بوروکراسی را به حداقل برسانند، این نوع مسائل را حل کنند تا هنرمندان صنایع‌ دستی و هنرهای‌سنتی از بلاتکلیفی خارج شوند.
 


آدرس مطلب :
https://www.eskannews.com/report/35987/کسی-متولی-مستمری-پیشکسوتان-هنرهای-سنتی

اسکان نيوز
  https://www.eskannews.com