خلیج گرگان در جدال با خشکسالی

دوشنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۹ ساعت ۱۵:۱۷ | کد مطلب: ۳۱۷۲۱
خلیج گرگان  در جدال با خشکسالی
براساس آخرین ارزیابی سازمان نقشه‌برداری کشور، افزون بر صد کیلومتر مربع از پهنه آبی خلیج گرگان خشک‌ شده که تعلل در یافتن راه چاره مانند بازگشایی دالان تبادل آب با دریای خزر باعث افزایش سرعت نابودی این ذخیرگاه ارزشمند خواهد بود.
اسکان نيوز: برای مشخص شدن پسروی و خشک شدن خلیج گرگان نیاز به ابزار علمی و قیاس‌سنج ویژه نیست و سفر به سواحل خلیج گرگان در ۲ بازه زمانی کوتاه، پس‌روی محسوس و پرشتاب بزرگ‌ترین خلیج دریای خزر را ثابت خواهد داد. کارشناسان تغییر اقلیم و گرمایش جهانی، برداشت بی‌رویه از سفره‌های آبی اطراف خلیج، کاهش بارندگی و افزایش تبخیر را به عنوان مهمترین دلایل خشک شدن خلیج گرگان مطرح می کنند.

طبق جدیدترین نظریه مبتنی بر داده علمی که از سوی سازمان نقشه بردای کشور ارئه شده سرعت خشک شدن خلیج گرگان بسیار نگران کننده است.

کارشناس سازمان نقشه برداری کشور از خشک شدن ۲۷ درصد از مساحت خلیج گرگان در سال‌های اخیر خبر داد و گفت : خلیج گرگان حدود ۴۰۰ کیلومتر مربع وسعت داشته که بیش از ۱۰۰ کیلومتر مربع آن خشک شده است.

فائزه سلامی در جریان بازدید از ایستگاه ترازسنج بندرترکمن افزود : به ازا یک سانتی متر کاهش سطح تراز آب دریای خزر حدود یک کیلومتر مربع از وسعت خلیج گرگان کاهش یافته و با افزایش رو به رشد گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی و در نتیجه کاهش سطح تراز آب دریا لزوم پایش مستمر سطح دریای خزر و خلیج گرگان بیشتر می‌شود.

معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه و مسئول تیم نمونه‌‏برداری تحقیقاتی میدانی در خلیج گرگان هم در خصوص آخرین وضعیت این خلیج، گفت: کم توجهی به کاهش عمق و مساحت خلیج گرگان که در اثر عواملی چون کم شدن تراز آب دریای خزر، بسته شدن راه‌های ارتباطی مانند کانال خزینی، نرخ بالای رسوب‌گذاری در ‏خلیج گرگان و میزان بالا ورود مواد مغذی به عنوان عامل رشد و تراکم بسیار زیاد علف‌های دریایی رخ می‌دهد این خلیج را به یک تالاب مرطوب داخلی تبدیل خواهد کرد.‏

حمید علیزاده لاهیجانی افزود: بسته شدن دهانه خلیج گرگان باعث می‌شود این پهنه آبی به سرعت ‏خشک شود زیرا میزان تبخیر ۲ برابر بیشتر از میزان بارش است و آبدهی رودخانه‌های ورودی به خلیج گرگان حتی در ‏شرایط طبیعی آن قدر نیست که بتواند کمبود آب آن را جبران کند.

وی گفت: در این شرایط تسهیل تبادل آب خلیج گرگان از مسیرهای طبیعی ‏برای جلوگیری از خشک شدن این پهنه آبی ضروری است.
 


 

معاون رئیس جمهور و رییس سازمان محیط زیست هم اوایل آبان امسال مدیریت و احیا تالاب میانکاله و خلیج گرگان را یکی از اولویت‌های ستاد ملی هماهنگی و مدیریت تالاب ها اعلام کرده و نگاه علمی و کاملا تخصصی به استمرار اتصال آب دریای خزر به خلیج گرگان را مورد تاکید قرار داده بود.

عیسی کلانتری همچنین استفاده از فناوری‌های نوین و به خصوص دانش سنجش از دور در تعیین دقیق حجم آب مخزن تالاب‌های کشور به منظور تعیین حقابه و بررسی اثرات اکولوژیکی ناشی از نوسانات آب را بسیار ارزشمند دانست و بر تولید داده ها در ماه های مختلف سال و مقایسه آنها در سال های مختلف تاکید کرد.

خلیج گرگان که در سده‌های پیشین و در دوره سیطره قاجارها بر ایران با برخورداری از آب فراوان زمینه ایجاد بندرگاه‌هایی چون گز و ترکمن را فراهم کرده و از جمله مسیرهای ارتباطی ایران با اروپا از طریق شوروی به حساب می‌آمد، چند سالی است گرفتار چالش‌هایی از جمله خشکسالی شده که حل این مشکل موجب احیا این پهنه آبی و توسعه اقتصادی و گردشگری و زیست محیطی منطقه خواهد شد.

ثبت خلیج گرگان در سال ۱۳۵۴ به همراه تالاب میانکاله و لپو زاغمرز در استان مازندران به‌ عنوان نخستین مجموعه تالاب بین‌المللی جهان در فهرست تالاب‌های کنوانسیون رامسر ثابت کرد این خلیج و نواحی اطراف آن یک مجموعه ارزشمند زیست ‌محیطی است که علاوه بر حفظ چرخه زیست دریای خزر در معیشت جوامع محلی اثرگذاری مستقیم دارد.

خلیج گرگان از لحاظ اقتصادی و اکولوژیکی دارای اهمیت بوده و در تکثیر آبزیان، ماهیان استخوانی و غضروفی و جذب پرندگان مهاجر زمستانی نقش مهمی دارد.

ایرنا نوشت، این پهنه آبی از لحاظ موقعیت جغرافیایی در جنوب شرقی دریای خزر و حوزه شهرستان‌های بندرترکمن، بندرگز، نوکنده و بهشهر از ۶۰ کیلومتر طول و حداکثر ۱۲ کیلومتر عرض برخوردار بوده و دارای امتداد شرقی - غربی است.