گرد و غبار چشم محیط زیست کرمان را کور کرد

دوشنبه ۶ مرداد ۱۳۹۹ ساعت ۱۴:۲۱ | کد مطلب: ۲۸۹۷۲
گرد و غبار چشم محیط زیست کرمان را کور کرد
خشکسالی‌های گذشته و استفاده بی‌رویه از منابع آبی، پدیده گرد و غبار را در استان کویری کرمان به دغدغه‌ای زیست محیطی و خاری در چشم محیط زیست تبدیل کرده که کاهش و مهار این پدیده نیازمند اعتبارات و اقدامات اصولی و کارشناسی شده است.
اسکان نيوز: تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌های پیاپی و استفاده بی‌اندازه از خاک و آب در کرمان طی سالیان گذشته  شرایطی را در ۱۶ شهرستان شمال استان کرمان ایجاد کرده که گاهی نفس کشیدن را به عنوان حق طبیعی و اولیه هر انسان از ساکنان این منطق سلب میکند و بیش از همه مناطق شرق استان کرمان درگیر خیزش گردوغبار، توفان شن، ریزگردها و حرکت شن‌های روان است. 

حرکت شن‌های روان، توفان شن و گردوغبار در شرق کرمان(ریگان ) به اندازه‌ای است که ۱۶ روستا این منطقه را خالی از سکنه کرده اتفاقی که علاوه بر تخریب سرزمین زمین ساز مهاجرت و هزاران مشکل دیگر است.

اکنون پس از اجرا طرح‌های نیمه تمامی چون مالچ پاشی و دیگر اقدامات زیست محیطی که به دلیل کمبود امکانات بسیار کند پیش می‌رود، چشم اهالی کویر نشین کرمان برای مقابله با پدیده گرد و غبار به دست مسئولان است.


 

ریزگردها در کرمان دغدغه‌ای زیست محیطی 


مدیرکل حفاظت محیط زیست کرمان ریزگرد را دغدغه‌ اصلی استان کرمان ذکر کرد و گفت: با تغییر کیفیت منابع آبی شاهد خشک شدن باغ‌های پسته و تبدیل شدن آن‌ها به کانون ریزگردها هستیم.

مرجان شاکری افزود: برداشت‌های بی‌رویه از منابع آبی کیفیت آب را در استان کرمان تنزل داده و با تغییر کیفیت منابع آبی شاهد خشک شدن باغ‌های پسته شمال استان و در نتیجه تبدیل شدن آن‌ها به کانون ریزگردها هستیم.

وی اظهار کرد: اگر از منابع آبی اصولی‌تر برداشت شده بود شاید امروز شاهد معضلات زیست محیطی همچون ریزگردها، کاهش کیفیت منابع آب و مهاجرت مردم که زمینه ساز مشکلات بعدی است، نبودیم.

وی گفت: استاندار و رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان کرمان سال گذشته در کمیته گردوغبار شرکت کردند و با معاون ریاست جمهوری به منظور راهکاری برای خروج از این معضل دیدار داشتند.

شاکری با بیان این‌که سال گذشته بودجه ۷۲ میلیارد تومانی مصوب و ابلاغ شد و بعد از افزایش قیمت یورو این مقدار به افزون بر ۱۰۰ میلیارد تومان رسید که تقریبا می توان گفت ۸۰ تا ۹۰ درصد این اعتبار به منابع طبیعی شمال استان تخصیص پیدا کرد.

شاکری با بیان این‌که سال مالی به دلیل شیوع کرونا به شهریور ماه انتقال پیدا کرد گفت: مبلغی از این اعتبار نیز به اداره کل محیط زیست استان کرمان تخصیص یافت که در حال خریداری ۲ ایستگاه پایش کیفی هوا برای شهرستان‌های راور و انار هستیم.

وی ادامه داد: همچنین در حوزه شرق استان کرمان نیز در فهرج، ریگان و بم سه ایستگاه پایش کیفی هوا هر کدام یک ایستگاه داریم و در کهنوج و زرند یک ایستگاه و در شهر کرمان ۲ ایستگاه پایش کیفی هوا وجود دارد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کرمان بیان کرد: بر اساس مصوبات هیات دولت مقرر شده ۲ ایستگاه پایش کیفی هوا توسط مس سرچشمه در رفسنجان و ۲ ایستگاه پایش کیفی هوا توسط مس خاتون آباد در شهربابک استقرار پیدا کند و در سیرجان نیز این مهم توسط کارخانه گل گهر و در زرند نیز توسط میدکو و بر اساس مسئولیت اجتماعی علاوه بر نصب دستگاه پایش آلایندگی هوا، سنسور تشخیص و اندازه‌گیری گازها نیز فعال شود.

وی با بیان این‌که هم اکنون شهرستان فهرج درگیر گردوغبار است گفت: برخی تصور می‌کنند زمانی شاخص آلایندگی هوا در سایت ثبت می‌شود ما باید بلافاصله آن را اعلام کنیم در حالی که آلودگی شاخص دارد و باید در یک مهلت مقرر و زمان مشخص تداوم آلودگی اتفاق بیفتد و در ثبات آن مطمئن شویم که آلودگی در لحظه نیست و این‌که برای چه گروهی خطرناک است و بعد اعلام شود که پروسه ای زمانبر است.

شاکری گفت: مشکلات متعددی در حوزه محیط زیست وجود دارد و اکنون در استان کرمان گرفتار پدیده گرد و غبار هستیم و یک وجه بسیاری از حوادث زیست محیطی است.



شاکری ادامه داد: اگر از منابع آبی اصولی‌تر برداشت شده بود و برنامه‌ریزی داشتیم شاید امروز شاهد معضلات زیست محیطی همچون ریزگردها نبودیم و کاهش کیفیت منابع آبی و مهاجرت مردم که زمینه ساز مشکلات بعدی است را نداشتیم.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کرمان از مسئولان خواست، مشکل مهار گرد و غبار این استان را طی سال جاری با توجه به محرومیت بسیاری از مناطق کرمان و البته شرایط حاکم به طور ویژه بررسی و رسیدگی کنند.

شاکری تاکید کرد: کرمان در حوزه گردوغبار توجه جدی مسئولان را می‌طلبد که باید به این موضوع رسیدگی کرد و در غیر این صورت این مشکل پیشرفت می‌کند و بعدها ممکن است درمانش دشوارتر شود.

وی با بیان این‌که سازمان محیط زیست دو ایستگاه پایش ریزگردها را در شهرستان‌های کهنوج و بم راه ‌ندازی کرده است، تصریح کرد: نصب این دستگاه در شهرستان‌های انار و راور نیز امسال در دستور کار قرار دارد و برای شهرستان‌های شهربابک و رفسنجان نیز درصددیم بزودی انجام شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کرمان گفت: فقدان ایستگاه‌های پایش گرد و غبار در مناطق مختلف می‌تواند مشکلاتی را به وجود بیاورد که یکی از این موارد سلامت مردم است.

وی اطلاع از وضعیت و کیفیت هوا را حق مردم دانست و افزود: هفت دستگاه پایش ریزگردها در بم، ریگان، فهرج، زرند و کهنوج و دو دستگاه در کرمان نصب شده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کرمان اعتبارات امسال مبارزه با گرد و غبار را در این استان ۷۲ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: ۳۵ و نیم میلیارد به منابع طبیعی شمال استان و ۲۸.۷ میلیارد تومان به منابع طبیعی جنوب استان از محل صندوق توسعه ملی اختصاص یافته است.

وی افزود: تجهیز بیمارستان‌ها در مناطق کانون فرسایش بادی باید مد نظر قرار گیرد.


۱۰۷ میلیارد تومان در عرصه‌های بیابانی کرمان هزینه شد


مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان گفت: ۱۰۷ میلیارد تومان طی سال ۹۸ در عرصه‌های بیابانی این استان به منظور پیشگیری از حرکت شن‌های روان و مقابله با گردوغبار هزینه شده که بیش از ۶۰ درصد این اعتبار در مناطق شرقی کرمان صرف شده است.

مهدی رجبی‌زاده  افزود: ۴۲ میلیارد تومان از محل اعتبارات تبصره یک قانون بودجه برای اجرای عملیات مالچ پاشی و ۱۰ میلیارد تومان نیز از محل‌های مختلف دیگر به استان کرمان اختصاص پیدا کرد و در مجموع ۱۰۷ میلیارد تومان در سال ۹۸ در عرصه‌های بیابانی استان به منظور پیشگیری از حرکت شن‌های روان و مقابله با گرد و غبار هزینه شده است.

وی اظهار کرد: ۳۲ میلیون هکتار بیابان در کشور وجود دارد که از این مقدار حدود ۶ و سه دهم میلیون هکتار که حدود ۲۰ درصد بیابان‌های کشور است در شمال استان کرمان قرار دارد و شامل ۱۶ شهرستان می‌شود.

وی گفت: بر اساس آمارها از ۱۶ شهرستان استان کرمان ۱۳ شهرستان یا بیابانی هستند یا در معرض بیابانی شدن قرار دارند و از ۶.۳ دهم میلیون هکتار اراضی بیابانی شمال استان کرمان حدود چهارونیم میلیون هکتار تحت تاثیر فرسایش بادی است که تقریبا ۷۱ درصد بیابان‌های ما را در بر می‌گیرد و این بدان معنی است که در ۷۱ درصد عرصه‌های بیابانی استان کرمان فقر پوشش گیاهی به حدی است که با کوچکترین وزش باد شاهد پدیده‌هایی چون شن‌های روان یا گرد و غبار خواهیم بود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان با تاکید بر این‌که هر چه قطر ذرات جا به جا شده خاک توسط باد به میکرون نزدیک‌تر باشد پدیده گردوغبار را ایجاد می کند و هر چه قطر ذرات بیشتر باشد حرکت شن‌های روان را داریم.

وی گفت: اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان بر اساس آخرین مطالعات انجام شده توانسته در سطح ۱۳ شهرستان بیابانی یا در معرض بیابانی شدن این استان ۲۸ کانون بحرانی حساس به فرسایش بادی را شناسایی کند که مساحتی حدود ۱.۲ دهم میلیون هکتار را در بر می گیرند و در واقع ما در این مساحت عرصه هایی را داریم که حفظشان برای مان حیاتی است و شامل اراضی کشاورزی، باغ‌ها، روستاها و زیرساخت‌ها هستند.

رجب‌‌زاده تصریح کرد: سابقه استان کرمان در امر مقابله با بیابانزایی تقریبا حدود ۵۵ سال است و این فعالیت از دهه ۴۰ آغاز شده که بارزترین آن جنگل طاق زار کرمان است و امروز ما تاثیرات مثبت آن را مشاهده می‌کنیم.

وی ادامه داد: از ابتدا انجام فعالیت‌های بیابان‌زدایی که عمده آن بعد از پیروزی انقلاب اسلامی انجام شده حدود ۲۰۰ هزار هکتار جنگل‌های بیابانی در استان کرمان ایجاد و بالغ بر ۳۳ هزار هکتار عملیات مالچ پاشی و ۳۶۰ هزار هکتار عملیات بذرپاشی و بذرکاری در اراضی بیابانی استان انجام شده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان گفت: بیش از ۵۱ هزار هکتار کنترل هرزآب در مناطق بیابانی انجام شده که تاثیرات مثبتی را در امر مقابله با پدیده بیابان‌زایی داشته است.

وی افزود: به دنبال تشدید پدیده گردوغبار در کشور در سال ۹۸ اعتباراتی از محل صندوق توسعه ملی برای استان‌هایی که مشکلاتی از این دست داشته‌اند اختصاص یافته است.

رجبی‌زاده ادامه داد: سال گذشته در شمال استان کرمان از محل منابع مختلف اعتباری که عمدتا از محل اعتبارات گرد و غبار و از محل صندوق توسعه ملی بوده ۴۷ میلیارد تومان به استان کرمان اختصاص یافته است.

وی با بیان این‌که ما موفق شدیم در سال گذشته هزار و ۸۵۰ هکتار عملیات مالچ پاشی را در شرق استان کرمان انجام دهیم، تصریح کرد: حدود ۲ هزار و ۳۰۰ هکتار نهال کاری نیز در ۱۱ شهرستان بیابانی استان کرمان طی سال گذشته و سه هزار هکتار مدیریت روان‌آب‌ها در عرصه‌های بیابانی انجام شده و در این پروژه مدیریت بارندگی موجب تقویت سفره‌های آب زیرزمینی و ایجاد پوشش گیاهی نیز به طور طبیعی می‌شود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان گفت: ۲ هزار و ۲۵۵ کیلومتر تله رسوب‌گیر و حدود ۱۵۰ کیلومتر احداث بادشکن‌های زنده و غیر زنده سال گذشته در استان کرمان ایجاد شده است که در سال جاری نیز از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی عملیات‌های جدیدی اجرا می‌شود.

وی تاکید کرد: در سال جاری اعتبارات توسعه ملی در بخش گردوغبار نسبت به سال گذشته کاهش چشمگیری داشته به طوری که سال گذشته اعتبارات گردوغبار در کل کشور ۱۵۰ میلیون یورو بوده و امسال به ۲۰ میلیون یورو رسیده که امیدواریم اصلاح شود.

رجبی‌زاده افزود: در مجموع ما هیچ زمانی نمی‌توانیم فرایند بیابانزایی را متوقف کنیم زیرا حرکتی طبیعی است و در محیط زیست اتفاق می‌افتد و تنها ماحصل کانون‌های بحرانی داخلی نیست و ممکن است تحت تاثیر کانون‌های خارج از استان یا کشور باشند.

وی بیان کرد: مقابله با پدیده بیابانزدایی امری ملی و محتاج همکاری بین‌المللی است و ما امیدواریم بتوانیم با فعالیت‌های انجام شده امنیت زیستی نسبی به ساکنان مناطق بیابانی بدهیم و کانون‌های بحرانی را حفظ کنیم و از نابود شدن این اراضی جلوگیری کنیم تا مشکلاتی چون تخریب سرزمین، مهاجرت و غیره پیش نیاید.



۱۵۰روستا ریگان درگیر توفان شن و گردوغبار است


فرماندار ریگان با اشاره به وجود توفان شن و بروز ریزگردها در نیمی از ایام سال در این شهرستان، گفت: ریگان نزدیک به ۲۲۰ روستا دارد که ۱۵۰ مورد از این تعداد درگیر توفان شن و فرسایش بادی هستند.

امین باقری با بیان این‌که توفان های شن و ریزگردهای شرق استان و ریگان بیشتر منشا داخلی دارد، گفت: مجموعه گردوغبار این منطقه محلی است و کمتر تحت تاثیر بادهای ۱۲۰ روزه سیستان و بلوچستان است.

وی اظهار کرد: عمده توفان‌های ریگان از نیمه دوم آذرماه آغاز می‌شود و تا نیمه اول اردیبهشت ادامه دارد که بیشتر به دلیل تغییرات جوی اتفاق میافتد.

باقری ادامه داد: از دست دادن پوشش گیاهی به دلیل خشکسالی‌های سال‌های گذشته موجب تشدید گردوغبار در ریگان شده است.

وی با بیان این‌که زمان وزش بادهای ۱۲۰ روزه سیستان و بلوچستان از خرداد تا شهریورماه است، تصریح کرد: این پدیده نیز به صورت موردی ریگان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

باقری به وجود سه تونل بادی در ریگان اشاره کرد و افزود: این شهرستان به دلیل شرایط جوی خاص در بیشتر مواقع سال درگیر وزش بادهای شدید است و معمولا بعد از وزش باد به دلیل از بین رفتن پوشش گیاهی معمولا ۴۸ تا ۷۲ ساعت گردوغبار دارد که مشکلاتی را برای مردم ایجاد کرده است.
 

تلاش برای جلوگیری از فرسایش بادی 

فرماندار ریگان تاکید کرد: تاکنون تلاش‌های زیادی برای جلوگیری از فرسایش بادی در ریگان انجام شده است.

وی با اشاره به این‌که ریگان در گذشته از شهرستان‌های پر آب استان کرمان بوده است، تصریح کرد: در حال حاضر نیز این شهرستان نسبت به سایر مناطق ذخایر آبی به نسبت خوبی دارد.

باقری گفت: تلاش شده سطح سفره‌های آب زیرزمینی را در ریگان تثبیت کنیم و طی این مدت اجازه برداشت غیرمجاز از این منابع داده نشده است.

وی بیان کرد: طبق برنامه پیش‌بینی شده در حال افزایش پوشش گیاهی در شهرستان ریگان هستیم و به منظور جلوگیری از خیزش گردوغبار در پی وزش باد طرح‌هایی چون تله‌های رسوب گیر، جنگل‌های دست کاشت و مالچ‌پاشی در دست انجام است.

باقری اظهار کرد: میزان فرسایش بادی و از دست دادن پوشش گیاهی در اراضی ریگان نسبت به اقدامات مقابله‌ای انجام شده تناسب چندانی ندارد و معمولا تخریب‌ها بیشتر است.

وی ادامه داد: طی چند سال گذشته حدود ۱۵۰ میلیارد تومان در مجموع در راستا اجرا طرح‌های پیشگیری از شیوع گردوغبار در ریگان هزینه شده است.

فرماندار با اشاره به این‌که یکی از اهداف اجرا طرح جف در ریگان، اشتغال‌زایی است که در این زمینه تاکنون شغل‌هایی نیز ایجاد شده است، گفت: همچنین با اجرا این طرح توسط اهالی منطقه از تخریب منابع طبیعی جلوگیری می‌شود.

فرماندار ریگان خاطر نشان کرد: ادامه طرح بین‌المللی جف در ریگان موجب سرسبزی این شهرستان می‌شود.

وی تاکید کرد: ریگان با  ۹۵ هزار نفر جمعیت بعد از خوزستان دومین کانون بحران فرسایش بادی در کشور بشمار می‌رود.

فرماندار افزود: یکی از اقدامات در راستا توسعه شهرستان ریگان کاهش اثرات توفان شن است که با اجرا طرحی پنج ساله با ۶۲۰ میلیارد تومان برآورد هزینه در بخش‌های مختلف برنامه‌ریزی و سال اول انجام و بعد از آن در تامین منابع اعتباری دچار مشکل شد.

باقری  از مسدود کردن افزون بر ۲۰۰ چاه و چاهک غیرمجاز برای حفظ منابع آبی و جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی در شهرستان ریگان طی چند سال اخیر خبر داد.  

فرماندار ریگان تصریح کرد: این شهرستان نزدیک به۲۲۰ روستا دارد که ۱۵۰ مورد از این تعداد درگیر توفان شن و فرسایش بادی هستند.


وی ادامه داد: توفان شن ۱۶ روستای ریگان را طی سال های گذشته خالی از سکنه کرده و اگر تمهیداتی در این زمینه در نظر گرفته نشود این روند افزایش پیدا می‌کند.

باقری با اشاره به این‌که کاشت و نگهداری جنگل‌های دست کاشت هزینه دارد، گفت: اجرا این طرح‌ها با منابع موجود همخوانی چندانی ندارد.

وی ادامه داد: مردم در ریگان با توجه به درگیر بودن بیش از نیمی از ایام سال را با گرد و غبار ارزش جنگل‌کاری را می‌دانند و در راستا حفظ منابع طبیعی کمک می‌کنند.

فرماندار ریگان با بیان این‌که ۱۲ تا ۱۴ هزار هکتار باغ مثمر و افزون بر ۲۰ هزار هکتار زمین زراعی در این شهرستان وجود دارد که حدود ۱۰ درصد از این مقدار تحت تاثیر توفان شن و گرد و غبار قرار دارد و بیشتر از سایر اراضی تهدید می‌شود.

وی اظهار کرد: حدود ۳۰۰ نفر از اهالی ریگان سالانه به دلیل مشکلات تنفسی ناشی از وجود ریزگردها و گردوغبار به مراکز درمانی و بیمارستان ریگان مراجعه می‌کنند.

باقری  با اشاره به این‌که گردوغبار و توفان شن کیفیت زندگی اهالی ریگان را تحت تاثیر قرار داده است، گفت: باید سرعت کار را در زمینه مهار گرد و غبار بیشتر کنیم و به طور قطع باید از علم روز برای از بین بردن این مشکل بهره ببریم.

از بین رفتن پوشش گیاهی به دلیل خشکسالی‌های پیاپی و وقوع توفان شن در برخی شهرستان‌های کرمان از جمله مناطق شرقی در بسیاری از ایام سال موجب بروز ریزگردها و مختل شدن زندگی اهالی این منطقه می‌شود.

شاخص آلایندگی ناشی از ذرات معلق در هوا بین صفر تا ۵۰ هوا پاک، ۵۰ تا ۱۰۰ هوا سالم، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هوا ناسالم برای گروه‌های حساس، ۱۵۰ تا ۲۰۰ هوا ناسالم برای تمام افراد و از ۲۰۰ به بالا خطرناک است.

ذرات معلق هوا (PM) اصطلاحی است که برای توصیف ذرات جامد و مایع پراکنده شده در هوا استفاده می‌شود.

ایرنا نوشت، ذرات معلق هم از نظر جنس و هم از نظر سایز بسیار متنوع است ولی با توجه به اندازه آنها به سه نوع ذرات درشت (coarse particles) یا PM۱۰ ذرات ریز (fine particles) یا PM۲.۵ و ذرات بسیار ریز (ultra fine particles) یا PM۰.۱ تقسیم می‌شود.