یادگاری‌نویسی‌ها پیکره گوردخمه «آبشخور رستم» را زخمی کرده

جمعه ۱۶ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۰۹:۳۷ | کد مطلب: ۲۷۹۱۹
یادگاری‌نویسی‌ها پیکره گوردخمه «آبشخور رستم» را زخمی کرده
اسکان نيوز:  گُل بود به سبزه نیز آراسته شد. این زبانزد (ضرب‌المثل) نامدار، روزگار ناخوش و نَزار یکی از ارزشمندترین یادمان‌های تاریخی – فرهنگی سرزمین پارس و حتا کشور را نشان می‌دهد.

گوردخمه‌ای دوهزار و اَندی ساله که در نوع خود بی‌همتا و یگانه است و از آنِ خاندان بومی پارس و کمتر شناخته شده «پَرَتَرَکه‌ها» یا «فراته داران» بوده که از سوی افراد نابخرد فرومایه و چپاول گران یادمان‌های تاریخی، مورد دست‌اندازی (تعرض) قرار گرفته است.

این افراد نابخرد و بی هویت به تازگی و شاید در چندین ماه گذشته، با رنگ بر جاجا گوردخمه بی‌مانند (منحصربه فرد) نامدار به آبشخور رستم در شهر مَرودشت، یادگاری نویسی کرده و زخم‌های ژرفی را بر پیکره و اندام رنجور و ناتوان یادگار پارس‌ها برجا گذاشته و اَفزون بر آسیب‌رسانی به آن، چهره زشت و زننده‌ای را به نمایش گذاشته‌اند.

در روزگاری که کشورهای نوپا و همسایه به دنبال دست‌وپا کردن هویت و پیشینه‌ای کهن با زوروقدرت و زروسیم برآمده تا شاید بتوانند برای خود تمدن و فرهنگی هرچند دروغین را بسازند و از این راه‌ها کسب درآمد کرده و گردشگران جهانی را به سوی شهر و سرزمین خود روانه کنند و مهم‌تر از همه، برای خود پشتوانه فرهنگی بسازند، ما در ایران نشانه‌های هویتی، فرهنگی، تاریخی و شناسنامه بالَنده و غرورآمیز خویش را، این بار نه به وسیله یورش بیگانگان و تاتار و مغول و با جنگ و خون‌ریزی، بلکه با دست‌های پَلشت و خوی غیرانسانی خود، نابود کرده و یادگارهای نیک و ارزشمند نیاکان پاک سرشت خویش را یکی پس از دیگری از صفحه روزگار حذف و از چهره تاریخ  پاک می‌کنیم!؟

 به راستی که هیچ مردم با فرهنگ و خردمندی در جهان امروز با تاریخ و فرهنگ شکوه مند خویش، چُنین نکرده و نخواهد کرد که ما امروزه با آن کرده و از سر ستیز و جنگ با یادگارهای گذشتگان خود برآمده‌ایم.




خرداد ماه 99
 




این  عکس در پاییز 98 گرفته شده و به مدیر میراث فرهنگی شهر مرودشت آگاهی داده شده بود و ایشان قول پیگیری و پاکسازی داده بودند




عکس خرداد ماه 99 که همان وضعیت سال گذشته وجود دارد و هیچ اقدام و پیگیری از سوی مدیر میراث شهر مرودشت نشده است
 
گوردخمه‌ای باستانی که در کنار جاده رها شده است
 
گوردخمه نامدار به «آبشخور رستم» در شهر مَرودشت، بدون تعیین حریم درکنار جادۀ آسفالته به حال خود رها شده است. گذشت زمان به همراه عوامل طبیعی و محیطی و بدتر از همه، دست‌اندازی‌های انسانی رَحمی به آن نکرده و این یادمان باستانی را در خطر ویرانی جا داده است. شکستگی‌ها و تَرک در جاجا این گوردخمه دیده می‌شود.

 گُل‌سنگ‌ها به درون این اثر ملی رِخنه کرده و مایه آسیب‌رسانی به آن شده است. یادگاری‌نویسی‌ها و خَراش از سوی افراد فرومایه و نابخرد افزون بر آسیب‌رسانی به این یادمان تاریخی، چهره زشت و زننده ای را به نمایش گذاشته است که در واقع، نشانه بی‌فرهنگی و بی‌هویتی تعرض‌کنندگان است.

همچنین دو سال پیش نیز، فردی از این یادمان ملی و ارزشمند به عنوان جایگاه تبلیغ برای کاروپیشه خود بهره برده و با رنگ بر روی اثر ملی نگاشته و به گوردخمه آسیب رسانده بود که نگارنده در بازدید سال گذشته، موضوع را به مدیر میراث فرهنگی شهر مَرودشت آگاهی داده و خواستار پیگیری و پاک کردن تبلیغ بر پشت گوردخمه و دیگر اقدام‌های لازم شده بود.

 با این همه، شوربختانه مدیر میراث فرهنگی شهر مرودشت که پیمان پیگیری و پاک‌سازی تبلیغ بر روی گوردخمه را به نگارنده داده بود، نه تنها بر آن پایبند نبوده و هچ‌گونه اقدامی را در یک سال گذشته برای این یادگار ارزشمند ملی انجام نداده است، بلکه به تازگی و شاید چندین ماه گذشته، افراد سودجو و نابخرد در جاهای دیگر آن نیز، یادگاری نویسی کرده اند تا شاید پازل کاملی از آسیب‌ها و دست‌اندازی را به نمایش بگذارند!

اما شاید یکی از بدترین چالش‌های این یادمان باستانی ارزشمند، جایگیری آن درکنار جاده آسفالته باشد که با حرکت خودروها، لرزه بر اَندام بی‌دفاعش افتاده و هر روز یک گام به مرگ نزدیک‌تر می‌شود. همچنین موضوع گسترش و پهن کردن (تعریض) جاده در آینده، آن را در خطر نابودی بیش‌تری جا خواهد داد.

نبود تابلوی شناسایی (معرفی) گوردخمه و نکته‌های هُشدار دهنده بر روی آن از سوی میراث فرهنگی در کنار این یادمان ملی که می تواند بازدارنده بخشی از آسیب‌ها و شناسایی بهتر آن یادمان باستانی باشد از دیگر دشواری‌های پیش روی گوردخمه آبشخور رستم است.

از سویی، مدیران و مسئولان میراث فرهنگی باید بدانند که کُنشگران میراث فرهنگی و خبرنگاران، بازوان توانمند و دست راست این اداره بوده و همواره هستند و اگر مواردی را دلسوزانه آگاهی داده و پیگیر بوده و یا نقدی را نگاشته و گوشزد می‌کنند، تنها بر پایه مسئولیت شهروندی و اجتماعی خویش است تا بتوان با همکاری و همراهی مدیران و مسئولان میراث فرهنگی به پاسداری و حفظ بهتر و شایسته‌تر یادگارهای گذشتگان دست یازید.

همچنین باید دانست که، همین نقدها است که سازندگی را رقم خواهد زد. وگرنه، با بَه‌بَه و چَه‌چَه زدن و آفرین باد گفتن، چیزی درست نشده و نخواهد شد.








گیاهان خودرو بر جان سنگ تاریخی افتاده و با گذر زمان مایه پوسیدگی سنگ‌ها خواهند شد




زخم‌هایی ژرف بر تن رنجور یادمان پارسی، دل هر دوستدار میراث فرهنگی را به درد می‌آورد
 
گفتمان میراث فرهنگی که مغفول مانده است
 

یکی از موضوع‌های چالش برانگیز و درخُور نگرش کشور، جُستار گفتمان میراث فرهنگی است. باید دانست که سطح فرهنگ و آموزش توده مردم، آن اندازه پایین است که به گفتمان میراث فرهنگی و زیست بوم هیچ نگرشی نداشته و به آن اهمیت نمی‌دهند. بی‌گمان این موضوع، بزرگ‌ترین چالش پیش روی یادمان‌های تاریخی و طبیعی کشور در چند دهه گذشته بوده و است.

به باورکارشناسان و کُنشگران (فعالان) میراث فرهنگی تا هنگامی که گفتمان فرهنگی در میان مردم یک جامعه حل نشده و موضوع میراث فرهنگی و زیست بوم به دل نگرانی‌های (دغدغه‌ها) مردم و بالاتر از آن به گفتمان اندیشگانی سیاست‌گذاران تبدیل نشود، باید همچنان چشم به راه آسیب‌رسانی به یادمان‌های تاریخی و طبیعی بوده و با آن دست‌وپنجه نرم کنیم.

زمانی که هیچ‌گونه آموزشی در دوران دبستان به فرزندانمان درباره اهمیت پاسداشت میراث فرهنگی و زیست بوم نمی‌دهیم، در رسانه‌ها به ویژه صدا و سیما که قدرت بالایی در جذب مردم دارد، هیچ فیلم، نماهنگ و تبلیغ سازنده و درستی نشان داده نمی‌شود، نباید چشمداشتی بهتر از این داشته باشیم و در انتظار معجزه بود.




یادگاری‌نویسی درون خود گوردخمه، آن هم در لب جاده و دید همه مردم بسیار شک برانگیز و جا شگفتی دارد

 
 گوردخمه آبشخور رستم
 
 گوردخمه نامدار به «آبشخور رستم» را نخستین بار «لویی واندِنبِرگ» بلژیکی شناسایی کرد و در بررسی‌های خود آن را وابسته به اواخر دورۀ هخامنشی دانست. در پروندۀ ثبتی این یادمان ملی در ادارۀ میراث فرهنگی، آن را به دورۀ ساسانی نسبت داده‌اند. اما با نگرش به دیگر نمونه‌های این گوردخمه در سرزمین پارس و کشور و همچنین بررسی‌ها و پژوهش‌های نوین باستان شناختی و تراش و فرم آن و ابزار به کار رفته در ساخت و شِگردهای (تکنیک) کاری، باید آن را وابسته به دوره فراهخامنشی (پس از هخامنشیان) دانست که از آنِ فرمانروایان بومی بوده است که ما آن ها را با نام «پَرَترکَه ها» یا «فراته داران» می‌شناسیم.

 از سویی، این منطقه جایگاه قلمرو پارس‌ها بوده که پس از آن‌ها فرمانروایان بومی که آئین‌ها و آداب آنان را دنبال می‌کردند، این روش گورسپاری را از آنان فرا گرفته و اجرا کرده‌اند. درون این گوردخمه در گذشته جا کالبد فرد مرده بوده که باید وابسته به یکی از فرمانروایان یا بزرگ زادگان بومی باشد که به گونۀ کامل کالبد در آن جا می‌گرفته است.

به گزارش تارنمای فرهنگی مهرگان، این گوردخمه در میان بومیان به انگیزه بزرگی آن به آبشخور یا آبخور رستم نامدار است. گوردخمه آبشخور رستم از نمونه‌های استثنایی گوردخمه‌ها به شمار می‌آید. زیرا در همه گوردخمه‌هایی که تا کنون در استان شناسایی شده، بر روی پاشنه باز و بسته می‌شود، ولی درِ این گوردخمه به گونه کِشویی بازوبسته می‌شده و همین ارزش آن را دوچندان کرده است. همچنین آگاهی‌های ما از این خاندان بومی بسیار اَندک و ناچیز است و همه این جُستارها ما را برآن می‌دارد تا بهتر و شایسته‌تر از یادگارهای آن‌ها پاسداری و حفاظت کنیم و ارزش آن را دوچندان می‌کند.