هشدار جمعی از پژوهشگران شهری به زاکانی نسبت به وضعیت شکننده تهران

دوشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۰ ساعت ۱۴:۳۶ | کد مطلب: ۳۶۴۵۵
هشدار جمعی از پژوهشگران شهری به زاکانی نسبت به وضعیت شکننده تهران
جمعی از پژوهشگران و فعالان حوزه‌ی شهری با انتشار نامه ای خطاب به شهردار جدید نسبت به وضعیت شکننده‌ی تهران هشدار دادند.

به گزارش اسکان نيوز متن نامه بدین شرح است:

 جناب آقای زاکانی، شهردار منتخب شورای شهر تهران
با سلام و احترام

 در مصاحبه‌ی اخیرتان فرمودید برای احیای بافت فرسوده، می‌خواهید محله را با الگوی جدید بسازید و این نیاز به کوچ دارد. در این ایده می‌خواهید مردم محله را کوچ بدهید، جای آن‌ها را بسازید و مردم را سرجای سکونت خود برگردانید. الگوی جدید شما تکرار سیاست‌های پاکسازی و امحاء گذشته مانند خاک‌سفیدِ تهران، زورآبادِ کرج و کوی طلابِ مشهد یا حتی محله اتابک تهران است، ایده‌ای که بافت شهری را به منزله‌ی کالبدی بی‌جان تصور می‌کند و امکان هر مداخله‌ای را در آن میسر می‌داند. این ایده و الگو در نمونه‌های جهانی بسیاری هم تخیل شده، به سختی تجربه شده و کنار گذارده شده‌است؛ زمانی رابرت موزز شهردار نیویورک گفته بود با ساطور، خانه‌ها را ویران می‌کنم و برای اتوبان‌ها راه باز می‌کنیم که از آن به ساطور ساخت و ساز یاد می‌شود. تجربه‌ی هوسمان در پاریس بدنام‌ترین نمونه‌ی جهانی آن است و پیامدهای اجتماعی آن نیز در ادبیات جامعه‌شناسی و شهرسازی شناخته شده‌است. بنابراین حتی طرح ِساده‌ی این ایده‌ هم، قابل هضم نیست. ما جمعی از پژوهشگران و فعالان حوزه‌ی شهری  نسبت به وضعیت شکننده‌ی تهران احساس خطر می‌کنیم و وظیفه‌ی خود می‌دانیم برخی واقعیت‌ها و تجربه‌ها را به اطلاع شما برسانیم و پرسش‌هایی را نسبت به آن مطرح کنیم:
1. بنا بر شاخص‌های تعریف شده، بافت فرسوده‌ی تهران، شامل  817 هزار قطعه (يا پلاک) است که در قريب 30 هزار بلوک شهري پراکنده شده است. سیاست متناظر این وضعیت، تشکیل ۶۰ دفتر توسعه و نوسازی محله بوده‌است که در ۱۸۰ محله تهران فعال هستند. بنا به گزارش‌های رسمی، در ۱۰ سال گذشته بیش از ۴۵ درصد بافت های فرسوده پایتخت نوسازی شده‌اند(حدود 95 هزار پلاک از مجموع ۲۱۰ هزار پلاک مسکونی در بافت های فرسوده). شکل‌گیری این دفاتر حاصل طی دوره‌ها، رویکردها و خطاهای بسیار و آموختن از تجربیات گذشته برای توسعه‌ی پایدار شهری و تلاش برای شناخت و پایش وضعیت بافت‌های فرسوده بوده‌است حال آنکه شما مدعی اجرای «الگویی جدید» هستید.

2. اگر این الگوی جدید قرار نیست تکرار الگوهای قدیمی و تجربه‌شده‌‌ی جهانی و ایرانی باشد، شاخص‌های جدیدِ آن، ضرورت‌های جدیدِآن  و آمار و اطلاعات جدید برای شکل‌گیری‌اش، چگونه و بر چه مبنای نظری تعریف شده‌اند و چگونه برای اندیشمندان این حوزه قابل دسترسی و ارزیابی خواهند بود؟ تعاملات مالی مربوط به این الگوی جدید، چگونه از سود هنگفت ناشی از به دست آوردن زمین‌های شهری، تراکم فروشی و نوسازی و اعیانی‌سازی بافت‌های قدیمی در امان خواهد ماند؟ بدیهی است که در این جریان ساخت‌وساز و برای کوچ شهروندان با مالکان طرف خواهید بود، تکلیف مستاجران کم بضاعت که بخش عمده‌ی این بافت‌ها را تشکیل می‌دهند، چه خواهد بود؟ در صورتی که پاسخ روشنی برای این پرسش‌ها ندارید، در کنار ساخت محله‌ای جدید و اعیانی‌سازی بافت شهری، شکل‌گیری زاغه‌های جدیدی نیز در انتظار خواهد بود.

3. تنها طی سال‌های 96 تا 98، در شهر تهران، حدود 30 هزار و پانصد پروانه ساختمانی برای حدود 312 هزار واحد مسکونی صادر شده است، از این تعداد، حدود 72 هزار واحد در مناطق 12، 10،14، 17 و 15 بوده که دارای بیشترین بافت فرسوده شهری در تهران هستند، پرسش اینجاست که کدام محله ی بافت فرسوده‌ی شهر تهران را میخواهید تخلیه کنید و دوباره طراحی کنید و بسازید که پیش از این، از موج ساخت و ساز گسترده دور مانده باشد؟

4. سیاست‌گذاری کنونی حاصل بازنگری و آموختن از تجربه‌های پیشین است، سیاست‌هایی که اجرای آن در شکل‌ها و نمونه‌های متعدد ثابت کرده که خط‌مشی‌های مسکن و نوسازی بافت شهری نیاز به طراحی اجتماعی دقیقی دارد. برای مثال، پروژه مسکن مهر اگرچه توانست بخشی از جمعیت کم‌درآمدتر را در خانه‌های ساخته‌شده اسکان دهد، اما ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که پایین‌ترین دهک‌های درآمدی نصیبی از این طرح نبردند و در درازمدت نیز این طرح نتوانست جلوی افزایش قیمت مسکن را بگیرد. چه یادگیری‌ای از آن تجربه در طرح ایده‌ی جدید شما وجود دارد؟

شهر تهران از چنددهه تجربه‌ی ایده‌ها و الگوهای جدید بلند‌پروازانه با نگاه به توسعه‌ی آمرانه و غیربومی زخم‌های بسیاری بر تن دارد و مسئولیت اجتماعی ما این است که نسبت به طرح هر الگوی تکراری دوباره‌ای که درسی از گذشته نیاموخته، واکنش نشان داده و حساس باشیم و البته مسئولیت شما از لحظه‌ی پذیرش سمت شهرداری تهران، پاسخگویی به جامعه و نخبگان و فعالانش خواهد بود.

امضا کنندگان:
نرگس آذری
امیر خراسانی
شیما بلخاری
نسرین قنواتی
محمدرضا جلایی پور
علیرضا فرمیهنی فراهانی
سروش طالبی اسکندری
علیرضا سرفرازی
افشین خاکی
علی بدری
زهرا نیکویی
رضا مجیدزاده
مینا علی اسلام
صادق پناهی
هدی امامی
سارا کریمی
سجاد فتاحی
محمدرضا عابدی
سیما رفسنجانی نژاد
محدثه قزوینی
مهدی فصیحی هرندی
محمدکریم آسایش
کاظم رحیمی
ترانه یلدا
علی طیاطیایی
صالح اولاد دمشقی
افشین خاکی
آمنه بنایی