گفتگویی شفاف درباره عوامل تداوم تحریم و مشکلات اقتصادی کشور

عباس آخوندی: ۴۰۰ میلیارد دلار برای دور زدن تحریم‌ها هزینه کرده‌ایم

پنجشنبه ۲ ارديبهشت ۱۴۰۰ ساعت ۱۴:۳۳ | کد مطلب: ۳۴۷۴۰
عباس آخوندی: ۴۰۰ میلیارد دلار برای دور زدن تحریم‌ها هزینه کرده‌ایم
عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی سابق می‌گوید نه تنها برای «دور زدن تحریم‌ها» از سوی ایران، ۴۰۰ میلیارد دلار هزینه شده، بلکه این پدیده، موجب شکل‌گیری «فساد بزرگی» شده است.
عباس آخوندی در نخستین برنامه انتخابات ۱۴۰۰ و چالشهای اقتصادی ایران گفت: علت ادامه وضعیت موجود کشور و تحریمها، تامین منافع گروه‌هایی است که از آن نفع می برند و تا قدرت در دست این گروه‌هاست، در بر همین پاشنه خواهد چرخید.

عباس آخوندی که در برنامه انجمن اندیشه و قلم، با دکتر سوری، اقتصاددان گفتگو می کرد و به پرسشهای مخاطبان کلاب هاوسی پاسخ می داد، شخص محوری را عامل عدم تغییر شرایط کشور با وجود تغییر روسای جمهور و مسئولان دانست و افزود: تا زمانی که اراده ملی و سرمایه اجتماعی باعث تغییر به سوی گفتمان محوری به جای شخص محوری و نگاه علمی به اقتصاد به جای نگاه سیاسی و امنیتی حاکم نشود، تحول مهمی ایجاد نخواهد شد.

وی رقابت و شفافیت را مهمترین اصول اقتصاد سالم دانست و افزود: اکثر مشکلات اقتصادی کشور به دلیل انحصار، رانت و پنهانکاری نهادها و دستگاه‌ها در اقتصاد است که برایشان منافع هنگفتی دارد.

گزیده ای از اظهارات دکتر آخوندی در این نشست در ادامه می آید:

نیازمند تغییر ساختار اقتصاد ایران با تکیه بر صندوق توسعه ملی هستیم

به باور آخوندی راهکار اقتصادی ایران، تجدید نظر در ساختارهای اقتصادی است، چون هیچ دولتی با حفظ ساختارهای موجود اقتصادی نمی تواند مشکلات را حل کند.

وی حرفهایی که درباره ظرفیت اقتصاد داخلی و تنها تکیه بر اقتصاد کشاورزی و پتروشیمی زده می شود، بی پایه دانست و گفت: اقتصاد ظروف مرتبطه است. نمی توان ریسک سرمایه گذاری در ایران را افزایش داد و بعد قیمت سیب زمینی در ایران افزایش نیابد! غیر ممکن است در ۱۴۰۰ کشوری که می گوید چهارراه جهان هستم، جدا از دنیا کار کند.

وزیر پیشین راه و شهرسازی، با تاکید بر اینکه نیاز به چند جراحی داریم، گفت: هم بانک ها، هم بدهی دولت باسد تعیین تکلیف شود. بدهی بالای 1200 هزار میلیارد تومان با اوراق افزایش یافته و این روند فزاینده درباره بدهی دولت نامعقول است.

وی توصیه کرد به جای این که منابع صندوق توسعه ملی را به چند پروژه خاص مربوط به قشر بانفوذ اختصاص دهیم، با یک تصمیم ملی منابع صندوق را به اصلاح ساختار اقتصاد ایران اختصاص دهیم و اگر این اتفاق رخ دهد ممکن است راه خروجی داشته باشیم.

تنها راه حل، برداشتن سایه عدم قطعیت از اقتصاد ایران است

دکتر آخوندی با ذکر این آمار که ایرانیان در ۳ سال گذشته ۱۵ میلیارد دلار در خارج از کشور خانه خریده اند، اما ورود سرمایه به داخل در حد صفر بوده، افزود: تنها چیزی که رشد اقتصادی ایجاد کرده، پول نفت است که از ۸۴ به بعد دسترسی به آن هم دچار مشکلاتی شده است.

او گفت: تنها چیزی که می تواند این روند را عوض کند، برداشتن سایه عدم قطعیت از اقتصاد ایران است. ما ۴ سال است نمی دانیم بالاخره می توان به FATF پیوست یا نه؟ تکلیفمان با تجارت جهانی روشن نیست. در تورمهای زیگزاگی نمی توان سرمایه گذاری کرد. در دو سال گذشته سرمایه اصلی کشور هزینه می شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، با بیان این که «تا به اقتصاد جهانی نپیوندیم، هیچ اتفاقی رخ نمی دهد» ادامه داد: بدون این راه، حتی مساله کوچکی مثل واکسن کرونا را نمی توانیم حل کنیم، چون فکر کردیم کرونا را می توانیم ملی حل کنیم. این مشکل ذهنی سیاستگذار در ایران است که گویا ایران قطعه ای منفک از جهان است.

آخوندی گفت: فقط انتخابات ۱۴۰۰ است که می تواند مساله را بهتر یا بدتر کند. اگر روند مجلس قبل ادامه یابد تورم نقطه به نقطه ۵۰ درصد می تواند حتی به صد درصد هم برسد.

۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار سود دور زدن تحریم!

وی ادامه وضعیت موجود را نتیجه اراده کسانی خواند که از این وضعیت منتفع می شوند و توضیح داد: مردم تعجب می کنند که چرا تحریم ادامه پیدا می کند، اما باید بدانند تحریم به نفع کسانی است که صدها میلیارد دلار در دهه اخیر از تحریمها سود برده اند.

همین افراد با شعارهای مختلف و اقدامات گسترده سعی می کنند تحریم را حفظ کنند، چون دور زدن تحریم اگرچه برای مردم بد است و به ضرر دولت است، اما برای دور زنندگان تحریم منفعت کلانی دارد که می تواند سالانه ۲۰ میلیارد دلار باشد

آخوندی ادامه داد: وقتی این موضوع ۱۶ سال طول کشیده، میزان این سود، ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار می شود و نمی توان آن را با توصیه حل کرد و افراد از این سود دل نمی کنند.

وی گفت: اگر قرار باشد در ۱۴۰۰ ملاک شخصیت محوری باشد و توجه نشود اقای الف و ب چه برنامه ای دارند، اتفاقی در اقتصاد رخ نمی دهد. تنها در صورتی مشکل حل می شود که گفتمانی بیاید که مساله را فهمیده باشد و بخواهد حل کند. لذا  در ۱۴۰۰ باید دنبال گفتمان محوری برویم به جای شخصیت محوری تا پایانی به این روند بزنیم.

این دانش آموخته اقتصاد سیاسی با بیان این که عملکرد بودجه سال گذشته ۵۶۰ هزار میلیارد تومان بوده و امسال با صددرصد رشد به ۱۰۳۰ هزار میلیارد تومان رسیده، پرسید: مفهوم این چیست؟ چه اتفاقی رخ داده؟ غیر از یک نوع توزیع منابع نسلهای آینده بین گروه های خاص؟

او افزود: آقای روحانی سال قبل ادعا کرد که اگر ساختار بودجه بصورت کلی تغییر کند، آن را اجرا نخواهد کرد؛ اما دیدیم مجلس ۵۰ درصد رقم کل بودجه را آن هم در ردیفهایی که نقش مخرب دارند افزایش داد و قبل از عید ابلاغ کرد و دولت هم در حال اجراست. اگر این رویه باشد، تفاوتی نمی کند چه کسی رییس جمهور باشد و در بر همان پاشنه می چرخد.

سیاستمداران با نگاه سیاسی به اقتصاد نگاه می‌کنند

آخوندی اشتباه سیاستمداران را نگاه سیاسی به اقتصاد دانست و گفت:  از قیمت گوجه فرنگی تا دلار همه را سیاسی و امنیتی می بینند و نه اقتصادی. به همین دلیل برای حل مشکلات اقتصادی کار سیاسی و امنیتی و قضایی می کنند نه اینکه برنامه اقتصادی به کار بگیرند.

در بخشی از این برنامه دکتر سوری، اقتصاددان اظهار کرد: ما به مردم در طول این دهه ها القا کردیم که باید دولت از آنها در برابر تولید کنندگان و فروشندگان حمایت کند، و به بخش تولید و خدمات مانند یک انگل که می خواهد خون مردم را بمکد نگاه می شود که با ابزار تعزیرات و بگیر و ببند باید از مردم در مقابل آن حمایت کند. با این نگاه، اگر تعزیرات جمع شود چه کسی از مردم حمایت می کند؟ بخش تولید کالا و خدمات هم می پرسد خوب چه کسی از ما حمایت می کند؟

دکتر آخوندی در این زمینه گفت: اگر ما انحصار و رانت و تبعیض را از اقتصاد حذف کنیم، دیگر نیازی به تعزیرات نداریم، رقابت و شفافیت بهترین سازوکار برای تنظیم بازار و قیمت عادلانه است نه قیمت گذاری دستوری که به نفع انحصارگرهاست . در همین حوزه اینترنت شاهد افزایش تعرفه بودیم اما هیچ کس اعتراض نکرد چون همراه اول و ایرانسل متعلق به نهادهای حاکمیتی هستند.

آخوندی در پایان به برخی سوالات کارشناسان در کلاب هاوس انجمن اندیشه و قلم هم پاسخ داد.

او سخن نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه مبنی بر اینکه بانک مرکزی به دولت بدهکار است را بی معنی خواند و گفت: بانک مرکزی که بدهکار کسی نمی شود. دو سوم رشد نقدینگی بابت چاپ پول در ازای پولهایی بوده که به آنها دسترسی نیست.

وی در پاسخ به سوالی دیگر اظهار کرد: زمانی می توانیم مشکل صندوقهای بازنشستگی را حل کنیم که مشکل تورم را حل کنیم. کسانی که با بعضی شعارها این همه هزینه برای مردم ایجاد می کنند باید بدانند هزینه هایشان کمرشکن است. این مشکل را با فرض تورم میانگین ۱۸ درصدی هیچ کس در جهان نمی تواند حل کند. افغانستان و عراق تورم دو، سه درصد دارند و جالبست سیاستمداران ما با ۵۰ سال تورم بالا ککشان نمی گزد.