ماجرای عجیب بذرپاش و استاد راهنمایش؛ از سرقت علمی رساله تا سرقت مصاحبه

سه شنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۹ ساعت ۲۱:۲۷ | کد مطلب: ۲۹۳۴۶
ماجرای عجیب بذرپاش و استاد راهنمایش؛ از سرقت علمی رساله تا سرقت مصاحبه
اسکان نيوز_سمیه عظیمی: آنچه به عنوان کلونی بذرپاش از آن یاد می‌شود، گویا تنها با نام شهید و بسیج رزومه نمی‌سازد، سرقت علمی نمی‌کند و به تعبیر الیاس نادران رئیس مجلس را دوره نمی‌کند، بلکه دست‌های توانمندی در رسانه‌های اصولگرا و اصلاح‌طلب دارد و می‌تواند مانع از انتشار یک مصاحبه ساده شده و در نهایت هم آن مصاحبه را به سرقت ببرد.

اتهام «جعل و سرقت علمی» که این روزها در برخی رسانه‌ها به رساله دکتری مهرداد بذرپاش نسبت داده می‌شود، قطعا نگاه‌ها را به سوی دانشگاه علامه طباطبایی به عنوان جایی که بذرپاش در آن مدرک دکتری گرفته و استاد راهنمای او، سوق می‌دهد.

با همین نگاه و در جست‌وجوی کشف حقیقت، به سراغ دکتر حبیب‌الله طباطباییان عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و استاد راهنمای رساله دکتری مهرداد بذرپاش رفتم. پس از سه روز تلاش بالاخره توانستم با ایشان گفت‌وگو کنم. طبق گفته خودشان، در حال رانندگی بودند. با وجود شرایط نامناسب و با علم به واکنش اولیه ایشان، بی‌معطلی، سؤالاتم را پرسیدم و هرچند ابتدا با واکنش تند آقای طباطباییان مواجه شدم، اما به هرحال مصاحبه تلفنی انجام شد و بنا شد متن را پیش از انتشار با نظر ایشان نهایی کنم.

در گفت‌وگوی اولیه، آقای طباطباییان با وجود آنکه بذرپاش را شاگرد خوب و کوشا و وقت‌شناس خود خوانده بود، اما بصراحت پذیرفت بخش زیادی از رساله دکتری دانشجویش، رفرنس است و این نکته را به عنوان اشکال وارد بر رساله دکتری او مطرح کرد؛ اشکالی که نمره 18 بذرپاش را با سؤال مواجه می‌کند.

به هر تقدیر، متن مصاحبه را برای جناب آقای طباطباییان ارسال کردم. ایشان تا پایان همان شب، متنی را به عنوان متن نهایی در اختیارم گذاشتند و با اشارات ویژه به اخلاقیات، خواهش کردند همین متن بعنوان مصاحبه منتشر شود؛ متنی که تنها دو پرسش از گفت‌وگوی تلفنی در آن باقی مانده و هیچ نسبتی با مصاحبه انجام شده نداشت. با این حال، پذیرفتم همان متن را برای انتشار در رسانه‌‌ای که با آن همکاری دارم، ارسال کنم.

استاد راهنمای بذرپاش در نسخه دوم مصاحبه که در واقع کاملا تغییر کرده بود، بصراحت احتمال وقوع سرقت علمی را پذیرفته و ضمن مبرا ندانستن خود از هرگونه امکان اشتباه و خطا، تأکید کرده بود نرم‌افزارهای سنجش کیفی ما به دلیل عدم پشتیبانی کامل از زبان فارسی، با نقص روبه‌‎رو هستند و هنوز هم احتمال وقوع اینگونه مسائل وجود دارد.

همه 72 ساعت بعد از دریافت نسخه دوم این مصاحبه، ساعات شگفتانه‌هایی است که دست و پای کلونی بذرپاش از آن بیرون می‌زند؛ از عدم پذیرش دو رسانه اصلاح‌طلب برای انتشار این مصاحبه و درخواست عجیب آقای طباطباییان بعد از 24 ساعت برای تغییر مجدد متن گفت‌وگو و ارائه متن سوم که بار دیگر شخم خورده بود و این بار، با اشاره مستقیم به آقای بذرپاش، هرگونه احتمال سرقت علمی را درباره ایشان رد می‌کرد.

آقای طباطباییان که در این درخواست سه‌باره غیرحرفه‌ای نیز از من خواست، متن مصاحبه را به شکل سوم و موکدا با تیتر مد نظر ایشان منتشر کنم، این بار مشخص نیست از چه رو و با کدام معیار اخلاقی و حرفه‌ای، خود را صاحب مصاحبه دانسته بود و با این تصور که خود با خود گفت‌وگو کرده، ضمن تماسی که بین ایشان و رسانه دوم برقرار شده بود، آن رسانه را از انتشار مصاحبه منع و بدون اعلام به من، مصاحبه را در اختیار سایت بظاهر اصلاح‌طلب تدبیروامید قرار داده و با تیتر و محتوای مدنظر خود، مصاحبه را منتشر کرد.

البته شاید سرقت مصاحبه در مرام کسانی که ابتدا با واگذار کردن به خدا، سپس ذیل سایه «گذشته‌ها گذشت» که رئیس مجلس گفت و حالا با سکوت و بی‌اعتنایی و احیانا زدوبند، در برابر اتهامات رزومه‌سازی و سرقت علمی، افکارعمومی را شایسته پاسخگویی نمی‌دانند، امری عادی و کم‌اهمیت باشد اما به هر صورت، ارائه روند تغییرات اعمال شده از سوی آقای طباطباییان در مصاحبه و همچنین متن نهایی که بی‌هیچ اطلاع و هماهنگی با خبرنگار در رسانه‌ای دیگر منتشر شده، می‌تواند تاحدودی بیانگر مشی این جریان باشد:

متن نخست:

پرسش: آقای دکتر، این روزها آقای بذرپاش با اتهام جعل و سرقت در تز دکتری مواجه است و برخی با انجام مقایسه‌های تطبیقی‌ای در فضای رسانه‌ای، اینطور عنوان می‌کنند که بخش عمده تز ایشان، کپی از مقالات و کتاب‌هایی است که پیش از انجام تز آقای بذرپاش به چاپ رسیده‌اند. در این خصوص برخی شما را شریک چیزی دانند که جعل و سرقت علمی می‌خوانند. نظر شما بعنوان استاد راهنمای آقای بذرپاش درباره پایان نامه ایشان و همچنین آنچه شما را در آن شریک می‌دانند، چیست؟

طباطباییان: ببینید آنچه من این روزها دیده‌ام، بیش از آنکه جنبه بررسی علمی داشته باشد، بیشتر با اهداف سیاسی صورت گرفته و کسانی که این کارها را انجام داده‌اند، عمدتا افراد ناشناس در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی هستند که پشت صحنه آنها و حتی برخی از آنها نامشان هم مشخص نیست و با برخی اکانت‌های بی‌شناسنامه روبه‌رو هستیم.  

من بعنوان استاد راهنمای آقای بذرپاش در سال‌هایی که ایشان در مقطع دکتری تحصیل می‌کردند، از نزدیک شاهد تلاش و زحمات ایشان برای پیش بردن رساله دکتری شان بودم و به قاطعیت می‌گویم ایشان یکی از بهترین و منظم ترین شاگردان من در دانشگاه بودند که سر ساعت در کلاس‌ها حضور پیدا می کردند و درسشان را می‌خواندند و حرف و حدیث‌ها در این زمینه کاملا بی‌اساس و با اهداف سیاسی است.

من فرد سیاسی‌ای نیستم و اینکه به سوالات شما هم پاسخ می‌دهم تنها به خاطر این است که می‌بینم در حق یکی از دانشجویانم دارد ظلم می‌شود و ما از اساتید و بزرگان دانشگاه علامه مانند دکتر معتمدنژاد یاد گرفته‌ایم که دانشجویان را رها نکنیم و همیشه به یادشان باشیم.

پرسش: در صفحات ارائه شده از رساله آقای بذرپاش در فضای مجازی، به نظر می‌رسد بخش عمده‌ای از صفحات رساله ایشان، کاملا کپی است و حتی گاهی یک واو هم تغییر نکرده است. نظر شما چیست؟ شما رساله ایشان را در آن زمان کامل خوانده‌اید؟

طباطباییان: قطعا خوانده‌ام. من استاد راهنمای ایشان بودم و یقینا حاصل تلاش ایشان را خوانده‌ام و در جریان کار بوده‌ام. ببینید چطور ممکن است کپی و جعل وجود داشته باشد و رساله در شورای پژوهشی تصویب شود و مراحل دفاع انجام شود و داوران در مقابل آن هیچ موضعی نداشته و آن رساله نمره خوب هم کسب کند؟ این اتهامات ساخته و پرداخته کسانی است که اهداف دیگری را دنبال می‌کنند. عمده آنچه در شبکه‌های اجتماعی به عنوان جعل و کپی دیدم، تا جایی که من ملاحظه کردم، رفرنس‌ها و ارجاعاتی است که در هر رساله‌ای وجود دارد و درصورتی که جملاتی از کتاب یا مقاله دیگری همراه با ذکر منبع در متن رساله بیاید، قطعا عنوان جعل ندارد و اتفاقا یک امر کاملا اخلاقی و یک کار کاملا علمی و دقیق است. رساله آقای بذرپاش هم مثل همه رساله‌ها دارای چنین ارجاعاتی است که اتفاقا منبع آنها هم همگی ذکر شده است.ببینید رشته مدیریت دانشگاه علامه به لحاظ علمی بالاترین سطح را در کشور دارد و ...

پرسش: این حجم نقل قول و ارجاع، که بخش زیادی از رساله را در برمی‌گیرد، جای سؤال است؟ اینکه رساله ای بنویسیم که 70  درصد آن کپی از کتاب‌ها و مقالات دیگر باشد، حتی اگر رفرنس هم داده باشیم، چه ارزشی به لحاظ علمی برای آن متن باقی می‌گذارد؟ رفرنس قاعدتا باید یک یا چند جمله باشد و اگر بنا داریم بیشتر از آن را نیز به مخاطب ارائه دهیم باید در پاورقی بیاوریم.

طباطباییان: بله یکی از ایرادها به رساله ایشان این است که رفرنس‌هایش طولانی است اما این نیز شامل آنچه جعل و سرقت می‌خوانند نمی‌شود. اینها جعل نیست. شاید بهتر بود ایشان رفرنس‌هایش کوتاه‌تر می‌بود.

پرسش: بخش‌های عمده‌ای از متن رساله، بدون هیچ علامتی کپی از مقالات و پایان نامه های دیگران است در حالیکه نقل قول از دیگران در رساله و مقاله باید در گیومه و فونت متفاوت باشد، یکی از اساتید دانشگاه شریف در مقاله ای به این موضوع پرداخته و رساله اقای بذرپاش را مصداق سرقت علمی دانسته است.

پرسش: اگر شامل سرقت و جعل هم نباشد، یک رساله مشمول کپی حداکثری نیست؟ اینطور رساله‌ها را الان پول می‌گیرند و انجام می‌دهند؛ اینکه کار و تلاشی لازم ندارد؛ چگونه چنین رساله و چنین رساله‌هایی دفاع شده و نمره 18 می‌گیرد؟

پرسش: آقای دکتر درباره ورود آقای بذرپاش به مقطع دکتری نیز همواره حرف و حدیث مطرح بوده که ایشان بدون داشتن صلاحیت‌های علمی، بدون کنکور وارد مقطع دکتری شده است.

طباطباییان: من یک استاد از اساتید دانشگاه علامه هستم. عضو شورای دانشگاه نیستم که در این زمینه اظهارنظر کنم و اینکه ایشان صلاحیت‌های لازم را برای ورود به مقطع دکتری داشته یا نه و با چه ترتیباتی وارد این مقطع شده بوده، اطلاعی ندارم. به کار علمی خودم هم مشغولم و وارد مسائل و موضوعات سیاسی هم نمی‌شوم. آنچه در این مصاحبه هم گفتم، صرفا نظر خودم به عنوان استاد راهنمای رساله دکتری آقای بذرپاش بود و از موضع دانشگاه علامه سخن نمی‌گویم.»

متن دوم نهایی شده از سوی آقای طباطباییان:

«بسمه تعالی. مصاحبه با دکتر سید حبیب الله طباطبائیان عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی  با خبرنگار .....  در خصوص رساله دکترای آقای بذرپاش – مورخ 12/5/1399

سئوال خبرنگار: سلام آقای دکتر، این روزها آقای بذرپاش با اتهام جعل و سرقت در تز دکتری مواجه است و برخی با انجام مقایسه‌های تطبیقی‌ در فضای رسانه‌ای، اینطور عنوان می‌کنند که بخش عمده تز ایشان، کپی از مقالات و کتاب‌هایی است که پیش از انجام تز آقای بذرپاش به چاپ رسیده‌اند.

در این خصوص برخی شما را شریک چیزی میدانند که جعل و سرقت علمی می‌خوانند. نظر شما بعنوان استاد راهنمای آقای بذرپاش درباره پایان نامه ایشان و همچنین آنچه شما را در آن شریک می‌دانند، چیست؟

پاسخ دکتر طباطبائیان: سلام علیکم، بنده نیز برخی از این اخبار را دیدهام و باعث تاسف است که چرا برخی با برخوردهای ژورنالیستی با مسائل تخصصی که بعضا با چاشنی غرضورزیهای شخصی و یا سیاسی همراه است، موجب تشویش افکارعمومی و تحمیل خسارت به جریان رو به توسعه علمی کشور می‌‍شوند.

لذا به منظور تنویر افکارعمومی و دفاع از حیثیت علمی اساتید زحمتکش دانشگاه لازم می‌دانم تا نکاتی را خدمتتان عرض کنم:

1.  علیرغم تعهد حرفهای در رعایت اصول علمی، هرگز خود را مبرای از اشتباه نمی‌دانم به ویژه آنکه هنوز بسیاری از نرمافزارهای کنترل کیفی فعالیت علمی دانشجویان ما، به دلیل عدم پشتیبانی کامل از زبان فارسی با نقائصی روبه‌رو هستند. این مهم به خصوص در اموری  همچون رسالههای  دکترا در حوزه علوم انسانی از پیچیدگی بیشتری برخوردار است،  بنابراین متأسفانه هنوز وقوع اشتباه و حتی تخلف در انجام فعالیت‌های علمی امری کاملا محتمل است،  لذا به محض اطلاع از وقوع چنین مسائلی وظیفه خود می‌دانیم که درصدد اصلاح آن برآییم.

2.  بررسی ادعای سرقت علمی، امری کاملا تخصصی است که باید از  طریق فرایند قانونی آن در کمیته اخلاق علمی دانشگاه انجام شود تا صحّت و سقم آن مشخص شود و نباید مسائل تخصصی به ویژه در حوزه علوم انسانی را با ساده‌انگاریهای مبتنی بر روش‌های همانندی دست کم گرفت. لازم است اگر کسی مدعی این امر است، مدارک خود را به مراجع ذیصلاح در دانشگاه عرضه کند تا پس از تشکیل کمیته تخصصی، موضوع به نحوی شایسته مورد قضاوت قرار گیرد.

3.  بدون شک بررسی‌های غیرتخصصی توأم با فضاسازیهای غیرمنصفانه  که بعضا با شبهات اغراض سیاسی و حتی شخصی همراه است هیچ کمکی به جریان رو به رشد توسعه علمی کشور نکرده و تنها موجب تشویش اذهان عمومی و تهیه خوراک برای بلندگوهای بدخواهان ملت بزرگ ایران میشود.

سئوال خبرنگار: آقای دکتر درباره ورود آقای بذرپاش به مقطع دکتری نیز همواره حرف و حدیث مطرح بوده که ایشان بدون داشتن صلاحیت‌های علمی، بدون کنکور وارد مقطع دکتری شده است.

پاسخ دکتر طباطبائیان: موضوع پذیرش دانشجویان بورسیه خارج از حوزه مسئولیت اساتید است و بنده در این خصوص صلاحیتی ندارم، علی‌القاعده این مهم در حوزه اختیار سازمان سنجش و دانشگاه است و ایشان در این خصوص مسئولیت پاسخگویی لازم را دارند.

در خاتمه از زحمات شما در انعکاس واقعبینانه مسائل علمی و تخصصی به دور از فضاسازی‌های سیاسی و جناحی سپاسگزارم.»

و متن سوم آقای طباطباییان:

«بسمه تعالی. مصاحبه با دکتر سید حبیب الله طباطبائیان عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی  با خبرنگار اسکان نيوز در خصوص رساله دکترای آقای بذرپاش – مورخ  12/5/1399

عنوان خبر (همراه با تأکید غیرمرسوم و عجیب از سوی آقای طباطباییان): لطفا ساحت علم را با غرض‌ورزی های شخصی و جناحی آلوده نکنید!

سئوال خبرنگار: سلام آقای دکتر، این روزها آقای بذرپاش با اتهام جعل و سرقت در تز دکتری مواجه است و برخی با انجام مقایسه‌های تطبیقی‌ در فضای رسانه‌ای، اینطور عنوان می‌کنند که بخش عمده تز ایشان، کپی از مقالات و کتاب‌هایی است که پیش از انجام تز آقای بذرپاش به چاپ رسیده‌اند. در این خصوص برخی شما را شریک چیزی می¬دانند که جعل و سرقت علمی می‌خوانند. نظر شما بعنوان استاد راهنمای آقای بذرپاش درباره پایان نامه ایشان و همچنین آنچه شما را در آن شریک می‌دانند، چیست؟

پاسخ دکتر طباطبائیان: سلام علیکم، بنده نیز برخی از این اخبار را دیدهام و باعث تاسف است که چرا برخی با برخوردهای ژورنالیستی با مسائل تخصصی که بعضا با چاشنی غرضورزیهای شخصی و یا سیاسی همراه است، موجب تشویش افکار عمومی و تحمیل خسارت به جریان رو به توسعه علمی کشور میشوند.

به منظور تنویر افکارعمومی و دفاع از حیثیت علمی اساتید زحمتکش دانشگاه لازم می‌دانم تا نکاتی را خدمتتان عرض کنم:

1.  علیرغم تعهد حرفهای در رعایت اصول علمی، هرگز خود را مبرای از اشتباه نمی‌دانم به ویژه آنکه هنوز بسیاری از نرمافزارهای کنترل کیفی فعالیت علمی دانشجویان ما، به دلیل عدم پشتیبانی کامل از زبان فارسی با نقائصی روبرو هستند.  این مهم به خصوص در اموری  همچون رساله های  دکترا در حوزه علوم انسانی از پیچیدگی بیشتری برخوردار است.

با این وجود به دلیل شناختی که از دانشجوی سابق خود دکتر مهرداد بذرپاش دارم، طی دوران تحصیل  وی در کلاس‌ها و هنگام انجام رساله دکترا، قطعا احتمال سرقت علمی در رساله ایشان را منتقی میدانم.  

2.  در عین حال شایان توجه است که بررسی ادعای سرقت علمی،  امری کاملا تخصصی است که بایستی از  طریق فرآیند قانونی آن در کمیته اخلاق علمی دانشگاه بررسی شده تا صحّت و سقم آن مشخص شود و نبایستی مسائل تخصصی به ویژه در حوزه علوم انسانی را با ساده انگاریهای مبتنی بر روشهای همانندی دست کم گرفت. لازم است اگر کسی مدعی این امر است، مدارک خود را به مراجع ذیصلاح در دانشگاه عرضه کند تا پس از تشکیل کمیته تخصصی، موضوع به نحوی شایسته مورد قضاوت قرار گیرد.

3.  بدون شک بررسی‌های غیرتخصصی توام با فضاسازیهای غیرمنصفانه  که بعضا با شبهات اغراض سیاسی و حتی شخصی همراه است هیچ کمکی به جریان رو به رشد توسعه علمی کشور نکرده و تنها موجب تشویش اذهان عمومی و تهیه خوراک برای بلندگوهای بدخواهان ملت بزرگ ایران میشود.

سئوال خبرنگار: آقای دکتر درباره ورود آقای بذرپاش به مقطع دکتری نیز همواره حرف و حدیث مطرح بوده که ایشان بدون داشتن صلاحیت‌های علمی، بدون کنکور وارد مقطع دکتری شده است.

پاسخ دکتر طباطبائیان: موضوع پذیرش دانشجویان بورسیه خارج از حوزه مسئولیت اساتید است و بنده در این خصوص صلاحیتی ندارم، علی‌القاعده این مهم درحوزه اختیار سازمان سنجش و دانشگاه است و ایشان در این خصوص مسئولیت پاسخگوئی لازم را دارند. در خاتمه از زحمات شما در انعکاس واقعبینانه مسائل علمی و تخصصی به دور از فضاسازی‌های سیاسی و جناحی سپاسگزارم.»

 

بررسی رساله؛ از دیوان محاسبات توییتر تا یادداشت استاد شریف



اما ماجرا از این قرار است که رئیس جدید دیوان محاسبات که برای رسیدن به صندلی ریاست نهاد ناظر بر فرایندهای مالی کشور، توانست اتهام «رزومه‌سازی» را بی‌پاسخ گذاشته و از پل بگذرد، بیش از دو هفته است که در مقابل افکارعمومی متهم به «جعل و سرقت علمی در رساله دکترا»یش است. ابتدا یک حساب توییتری که گفته شد از سوی برخی دانشجویان دانشگاه علامه و دانشگاه شریف مدیریت می‌شود، با انتشار صفحات رساله دکترای او، مدعی شد حجم بالایی از این رساله کپی‌برداری از کتاب‌ها و مقالات دیگران است.

در این حساب با عنوان «بررسی پایان‌نامه و سایر آثار علمی دکتر مهرداد بذرپاش در دیوان محاسبات توییتر شعبه دانشگاه علامه طباطبایی»، آمده بود که 75 تا 80 درصد محتوای بررسی شده با منابع دیگر همسان بوده است.

این حساب توییتری همچنین نوشت: عمده موارد غیرکپی در این پایان‌نامه به جملات اولیه هر بخش یا جملات و کلمات ربط بین پاراگراف‌های کپی و برخی اعداد و ارقام اختصاص دارد.

این حساب توییتری، با انتشار صفحاتی از رساله بذرپاش و مشخص کردن بخش‌های کپی و غیرکپی با رنگ‌های مختلف، مدعی است که بذرپاش صرف‌نظر از عدم رعایت اصول نقل، از تکنیک‌های سرقت از طریق ارجاع به منبع مجهول و همچنین نقل از منابع ثانویه نیز بهره برده است.

به دنبال این ادعاهای توییتری با هویت نامشخص، علی شریف زارچی عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه شریف، طی یک یادداشت، عنوان کرد که با بررسی‌ که داشته، بخش‌های عمده‌ای از متن رساله بذرپاش، بدون هیچ علامتی، کپی از مقالات و پایان‌نامه‌های دیگران است درحالی که نقل قول از دیگران در رساله و مقاله باید در گیومه و فونت متفاوت باشد.

وی در یادداشت خود با ارائه لینک مقاله دکتر علی منتصری است که در سال ۱۳۹۱ منتشر شده، آورده است: از سطر سوم این مقاله «هر چند که فرمولاسیون و ساخت ۹۶ درصد داروها از نظر عددی..» تا یک پاراگراف مانده به انتهای مقاله «تحریمها و تغییرات نرخ ارز بنیان صنایع دارویی را به مخاطره انداخته است.» به طور صددرصد و بدون تغییر یک کلمه (صرفا با افزودن تیترهای میانی) از ابتدای بخش ۲-۱۳ صفحه ۷۱ تا تا سطر ششم صفحه ۷۵ یعنی حدود پنج صفحه متوالی کپی پیست شده است. متأسفانه هیچ ارجاعی به این مقاله وجود ندارد.

همچنین با ارائه لینک مقاله دکتر امیر هاشمی مشکینی است که در سال ۱۳۹۲ در روزنامه دنیای اقتصاد منتشر شده، نوشت: دو سطر انتهایی صفحه ۱۷۰  «در اینکه امروز بخش دارویی و به ویژه واکسن عنوان زیرمجموعه کلیدی»  تا انتهای صفحه ۱۷۱ صد درصد و بدون یک کلمه پس و پیش، کپی شده از اولین کلمه مقاله آقای مشکینی تا انتهای بخش اول مقاله ایشان، بدون هیچ گونه ارجاع است.

از سطر اول صفحه ۱۵۹ «لازم به ذکر است که موارد ذکر شده در بالا جزو اهداف میانی نظام دارویی می‌باشند.» تا قبل از بخش جمع بندی صفحه ۱۶۸ «سیاست مناسبی را با توجه به شرایط اقتصادی موجود اتخاذ کن (هاشمی مشکینی، ۱۳۹۲)» به طور کامل کپی-پیست مقاله آقای مشکینی است.

جالب آن که در جمله آخر کلمه «کنند» به طور کامل کپی نشده! دادن ارجاع به مقاله ایشان به هیچ وجه زشتی دزدی ادبی (Plagiarism) را کاهش نمی‌دهد چون نقل قول کلمه به کلمه از متن دیگران صرفا در موارد کوتاهی که توجیه علمی دارد (مثل جملات تاریخی یا مواردی شبیه آن) با آوردن گیومه و تغییر فونت باید باشد به گونه‌ای که برای خواننده مسجل شود که متن کپی شده است، نه آن که ۹ صفحه پشت سر هم کامل کپی-پیست باشد.

این استاد دانشگاه شریف همچنین با اشاره به مقاله دکتر سید محمدحسین عادلی، رئیس کل پیشین بانک مرکزی که در سال ۱۳۸۵ منتشر شده، آورده است: صفحات ۶۰ تا ۶۲ پایان‌نامه مذکور به طور روشن از کپی-پیست با تغییر این مقاله استفاده کرده بدون آنکه بدان ارجاع داده باشد.
 

مسئولیت قانونی استاد راهنما و دانشگاه علامه طباطبایی



گفتنی است، طبق ماده واحده «قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی»، مصوبه مجلس شورای اسلامی، تهیه، عرضه و یا واگذاری آثاری از قبیل رساله، پایان‌نامه، مقاله، طرح پژوهشی، کتاب، گزارش یا سایر آثار مکتوب و ضبط شده پژوهشی، علمی و یا هنری اعم از الکترونیک و غیرالکترونیک توسط هر شخص حقیقی یا حقوقی به قصد انتفاع و به عنوان حرفه یا شغل با هدف ارائه کل اثر و یا بخشی از آن توسط دیگری به عنوان اثر خود، جرم محسوب شده و مرتکب یا مرتکبان علاوه بر واریز وجوه دریافتی به خزانه دولت، مشمول مجازات به شرح زیر هستند: «جزای نقدی»، «محرومیت از حقوق اجتماعی»، «سلب هرگونه امتیاز مادی و یا معنوی مترتب بر آن و ملغی‌الاثر بودن هرگونه مدرک تحصیلی، پایه، مرتبه علمی، رتبه و یا عناوین مشابه علمی» و معرفی ایشان به «هیأت‌های انتظامی اعضای هیأت علمی، کمیته‌های انضباطی دانشجویان و...».

همچنین طبق ماده 23 قانون حمایت حقوق مؤلفان، «هر کس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را که مورد حمایت این قانون است به نام خود یا به نام پدیدآورنده بدون اجازه او و یا عالماً عامداً به‌نام شخص دیگری غیر از پدیدآورنده نشر یا پخش یا عرضه کند به حبس تأدیبی از شش ماه تا 3 سال محکوم خواهد شد».

هرچند سرقت ادبی، به هیچ شکل قابل قبول نیست، اما با توجه به برخی اغماض‌های 20 تا 30 درصدی که نسبت به plagiarism اعمال می‌شود، به نظر می‌رسد اگر میزان سرقت ادبی از این حدود تجاوز کند، مدرک فرد باید ابطال شود؛ این در حالیست که در آیین‌نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی، مصوبه هیأت وزیران، از درصد سرقت ادبی و علمی سخنی به میان نیامده است.

باید دانست که قانون، استاد راهنما را یکی از پدیدآورندگان اثر می‌داند که در جریان تهیه رساله بوده و در ازای آن، دریافت مالی داشته است. از طرفی قانون، دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری دولتی و غیردولتی زیر نظر وزارتخانه‌های علوم و بهداشت را مکلف کرده پروپوزال‌ها، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی خود را که فاقد طبقه‌بندی هستند در سامانه‌های اطلاعاتی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایران داک)، ثبت و تأیید و فایل تمام متن و نتیجه را همانندجویی کنند.

طبق تبصره 9 ماده واحده قانون، ارائه گواهی ثبت و بارگذاری فایل تمام متن و نتیجه همانندجویی این مدارک برای هرگونه پرداخت مالی به استادان راهنما، مشاور و داور و تخصیص امتیاز در ترفیع و ارتقای آنها و همچنین دانشجویان الزامی است.

بر این اساس، با توجه به حجم بالای اسناد و مدارک منتشر شده درخصوص رساله دکتری مهرداد بذرپاش، به نظر می‌رسد، طبق قانون و مفاد آیین‌نامه اجرایی آن، جا داشته باشد دانشگاه علامه طباطبایی یا وزارت علوم رأسا، وارد عمل شده و پس از ارجاع موضوع به کارگروه اخلاق، نسبت به اطلاع‌رسانی در این زمینه به افکارعمومی اقدام کنند.

طبق ماده 10 آیین‌نامه اجرایی این ماده واحده قانونی، کارگروه‌های اخلاق ضمن بررسی و تحقیق مقدماتی و در صورت لزوم ارجاع امر به کارشناس متخصص در موضوع، پرونده را به همراه پیشنهادهای خود به مراجع پیشبینی شده در تبصره (۶) ماده واحده قانون ارسال میکنند تا مطابق قوانین و مقررات مربوط، نسبت به موضوع رسیدگی شود. نظر کارگروه برای مراجع یادشده جنبه مشورتی دارد.

طبق تبصره 6 ماده واحده این قانون، هیأت‌های انتظامی اعضای هیأت علمی، هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری، کمیته‌های انضباطی دانشجویان و یا دادسرا و یا دادگاه ویژه روحانیت، مراجع رسیدگی به این پرونده‌ها هستند.

بنا بر ماده 11 آیین‌نامه اجرایی این ماده واحده، در صورت قطعیت محکومیت صادرشده توسط مراجع موضوع تبصره (۶) ماده واحده قانون، نسبت به سلب هرگونه امتیاز مادی یا معنوی مترتب بر آن و لغو اثر هر گونه مدرک تحصیلی، پایه، مرتبه علمی، رتبه یا عناوین مشابه علمی، اقدام خواهد شد.