سیل در ۱۳ استان کشور جاری شد/ دست کم ۴ کشته تاکنون

سیل ایران محصول تخریب جنگل ها و مراتع بالادست

پنجشنبه ۲۶ تير ۱۳۹۹ ساعت ۱۷:۲۹ | کد مطلب: ۲۸۶۸۶
سیل ایران محصول تخریب جنگل ها و مراتع بالادست
با گذشت دو ماه از شروع آتش سوزی ها در زاگرس، حالا سیل، دامنگیر ۱۳ استان کشور شده و ۴ کشته برجای گذارده است. کارشناسان معتقدند سیلی چنین فراگیر با یک بارندگی تابستانه تنها می تواند یک پیام داشته باشد؛ پوشش گیاهی ضعیف شده و سطح جنگل ها ومراتع کاهش یافته است و دیگر توان جذب بارش ها را ندارد.
اسکان نيوز- الهه موسوی: بارندگی در مناطقی از ۱۳ استان شمالی و غربی ایران، سیل ساز شد و علاوه بر تخریب و خسارت های اقتصادی در بخش شهری، روستایی، کشاورزی و صنعتی، چهار کشته نیز بر جای گذاشت.

یک مرد جوان ۱۹ ساله در آمل، یک زن ۶۵ ساله در تالش و دو پسر نوجوان ۱۲ ساله در اردبیل قربانیان سیل دیروز ایران بودند که جان خود را از دست دادند. نزدیک به 2 هزار نفر سیل زده در سراسر کشور از هلال احمر کمک گرفته اند؛ آب مصرفی برخی روستاهای در مسیر سیل قطع شده و برخی جاده های روستایی نیز به دلیل رخداد سیلاب و رواناب، بسته شده است.

این نخستین سیل کشور نیست و به طور یقین، آخرین سیلاب نیز نخواهد بود. طبیعت ایران سال هاست در حال فرستادن پیام به سیاستگذاران، برنامه ریزان و نیز شهروندانی است که تاکنون به سرنوشت طبیعت و پیامدهای تخریب آن، فکر نکرده اند.



از نخستین سیلاب شمال ایران که در مرداد 1378 در "نکا" مازندران رخ داد تا امروز، سیل های زنجیره ای بسیاری در نقاط مختلف کشور قربانیان زیادی گرفته و خسارت های گسترده ای را به جان ومال شهروندان و منافع ملی کشور وارد کرده است.

اما پرسش مهمی که سال هاست هیچکس بدان پاسخی جدی نداده این است که « چرا با وجود کاهش بارندگی ها، سیلاب ها افزایش داشته و هر روز سهمگین تر می شود؟» و چرا شمال ایران با پوشش گیاهی انبوه جنگل های پهن برگ خزری یا همان "جنگل های هیرکانی" که سالیان دور، با وجود بارندگی های طولانی که گاه هفته ها به طول می انجامید در تاریخ خود اثری از "سیل" و "سیلاب" در شهرها را ثبت نکرده است امروز سیل را در مرکز شهرها و مناطق مسکونی تجربه می کند؟



به گفته هادی کیادلیری دکترای جنگل، بر اساس داده های علمی، هر هکتار جنگل می تواند تا ۲ هزار مترمربع آب باران را در خود ذخیره ‌کند که از بین رفتن این پوشش‌ها می‌تواند وضعیت آب را از وضعیت فعلی هم بحرانی‌تر کند. او ویلاسازی و تخریب جنگل را از عوامل "تغییر اقلیم" می داند و تاکید دارد که چنین شرایطی موجب شده به‌ جای آنکه مانند گذشته، باران های طولانی با حجم کم داشته باشیم، اکنون باران‌های سیل‌آسا داریم که به طور شگفت انگیزی طی مدت زمانی کوتاه شهرها و روستاها را فراگرفته و خسارت های فراوانی را برجای می گذارند.

چندی پیش رضا بیانی مدیرکل "دفترمهندسی ومطالعات" سازمان جنگل‌ها،مراتع وآبخیزداری، درباره آخرین تغییرات وسعت جنگل‌ها در ایران نسبت به دهه‌های گذشته گفت که « در طول سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ سالانه ۱۲ هزارهکتار جنگل در ایران تخریب شده است.»

به باور برخی کارشناسان، اگرچه در گذشته جوامع محلی از جنگل به شکل سنتی استفاده می‌کردند، این استفاده اغلب، پایدار بوده و با حداقل تخریب صورت می گرفت.

طرح های بهره برداری از چوب جنگلی که تا 3 سال پیش انجام می گرفت، تغییر کاربری جنگل به اراضی کشاورزی، جاده سازی و ویلاسازی در دل جنگل، طرح های گردشگری بی ضابطه مانند تله کابین در جنگل، سدسازی ها در مناطق شمالی که موجب قطع درختان تنومند بسیاری شده، قاچاق چوب و چرای دام در جنگل و نیز تولید زغال از بهترین درختان جنگلی، از جمله عوامل تخریب جنگل در ایران طی حدود 60 سال گذشته است.

هادی کیادلیری درباره برداشت های ناپایدار از جنگل های ایران می گوید:« در سال ۱۳۳۸ و همزمان با تاسیس "سازمان جنگل‌ها" و نیز در سال ۱۳۴۱ که "قانون ملی شدن جنگل‌ها" تصویب شد، مدیریت علمی جنگل‌های شمال دچار مشکلات و چالش‌های جدید شد. افراد مختلف در قالب "طرح‌های جنگل داری" وارد جنگل شدند و به به زیان این محیط طبیعی عمل شد.»

این دکترای جنگل آمار تکان دهنده ای را که البته متولیان رسمی جنگل آنرا رد می کنند ارائه می دهد؛ آماری که با نظرات پروفسور علی یخکشی بنیانگذار دانش محیط زیست در دانشگاه های ایران انطباق دارد. کیادلیری می گوید« از سال ۱۳۳۴ تاکنون در جنگل‌های شمال ایران، سالانه با حدود 3 هزارهکتار کاهش جنگل مواجه بوده‌ایم و در حال حاضر، جنگل‌ها به یک میلیون و ۶۵۰ هکتار رسیده است که این موارد را می‌توان به شکل بصری نیز به راحتی مشاهده کرد.»

او تاکید کرده که ۴۲ درصد جنگل‌های شمال کشور رو به نابودی است و از سال ۱۳۷۵ تاکنون در حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هکتار تولید آفات و بیماری گزارش شده است. به طور مثال 40 میلیون پایه از گونه "شمشاد" که گونه بومی ایران بوده و به نام "بوکسوس هیرکانا" معروف است و در حال حاضر داروی ایدز و سرطان را از آن می‌گیرند، از میان رفته و سازمان متولی نیز هیچ پاسخی برای آن ندارد.

رخداد سیل در 13 استان کشور یک پیام دارد؛ "جنگل ها و حوضه های آبخیز آسیب دیده اند و نمی توانند حجم آب باریده را جذب کنند. روان می شوند و خاک را می شویند و زندگی مردمان را در پایین دست با خود می برند."