تنها راه‌حل کلان کاهش حوادث کارگاه‏‌های کوچک، آموزش و فرهنگ‌سازی ایمنی است

دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ ساعت ۱۹:۲۳ | کد مطلب: ۳۷۶۸۹
تنها راه‌حل کلان کاهش حوادث کارگاه‏‌های کوچک، آموزش و فرهنگ‌سازی ایمنی است
فرید باطومچی، سخنگوی کانون صنفی مسئولین ایمنی و بهداشت کار؛ حمیدرضا نیازی‌شکیب، کارشناس HSE و مشاور ایمنی صنایع و جمعی از علاقه‌مندان و فعالان این حوزه در کلاب‌هاوس گرد هم آمدند تا درباره عوامل موثر بر کاهش پنج درصدی حوادث کار، طبق آمار اعلامی وزارت کار در سال۹۹ گفت‌وگو کنند.
اسکان نيوز: در بازه‏‌ی زمانی اعلامی در گزارش وزارت کار یعنی از سال ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ با توجه به بازگشت تحریم‏‌ها، مشکلات اقتصادی و همه‌گیری‌ کرونا فعالیت کارگاه‏‌های ساختمانی بسیاری کم شد و به همان نسبت کارگاه‏‌های کوچک هم تعطیل شدند. بنابراین کاهش حوادث نسبت مستقیمی با کاهش فعالیت‏‌های صنعتی دارد. با این‏‌حال از نظر مهندس باطومچی آیین‌نامه‌ی صلاحیت ایمنی پیمانکاران نقش موثری بر کاهش پنج درصدی حوادث داشته‌است گرچه که راجع به چگونگی اجرای آن در سطح شهرستان‏‌های مختلف می‏‌شود بحث کرد: با بالا آمدن این آیین‌نامه به تمامی سازمان‏‌ها ابلاغ شد که اگر می‏‌خواهید از پیمانکار استفاده کنید پیمانکار باید صلاحیت لازم را کسب نماید در دستورالعمل اجرایی آن آموزش‏‌ها بازرسی‏‌ها و ارزیابی‏‌ ریسک‌های بسیاری در نظر گرفته شده و سخت گیری‌ها هرساله نسبت به قبل بیشتر می‏‌شود.

در سال‏‌های اخیر مدیران اداره‌ی کار باتوجه به کمبود مسئولین متخصص ایمنی تصمیم به آموزش و استخدام از رشته‏‌های غیرمرتبط گرفتند. به علاوه تلاش داشتند تا افراد شاغل در کارگاه‏‌ها خصوصا کارگاه‏‌های کوچک را مسئول انجام بعضی از اصول ایمنی کنند.

کانون‌های صنفی باتوجه به مسئولیت اجتماعی‌شان باید با این تصمیم مقابله و مخالفت می‌کردند چون وجود کارشناسان از رشته‌های غیرمرتبط با تخصص ایمنی محیط کار مغایرت دارد. مخالفت کردیم و به‌دنبال راه‌‌حل‌ دیگر بودیم. در این میان توانستیم دامنه‏‌ی مسئولیت افسران از رشته‏‌های غیرمرتبط را در آیین‏‌نامه‏‌ای موسوم به مسئولین ایمنی کوچک کنیم و قرار شد این افراد در صنایعی با ریسک کمتر که تعداد کارگرانشان نهایتا به 7 نفر می‏‌رسد همکاری داشته باشند. در این آیین‏‌نامه کارگاه‏‌ها حسب تعداد کارگران‌ و پرخطر یا کم خطر بودن دسته بندی شدند.

این طرح در کنار مدل خوداظهاری ایمنی که کارگاه‏‌های کمتر از ۲۵ نفر را ملزم به در تماس و مشاوره بودن با کارشناسان ایمنی کرده بود طرح‏‌های قابل دفاعی برای ارزیابی ایمنی کارگاه‏‌های کوچک بودند اما نهایتا تصویب این آیین نامه از سوی دیوان عدالت اداری ملغی شد. در زمان اجرای آیین‏‌نامه‌ی مسئولین ایمنی در کارگاه‏‌های کوچک بلافاصله پس از اجرای لایحه‏‌ی صلاحیت ایمنی پیمانکاران، کارفرما را مجبور می‏‌کردیم تا مسئول ایمنی را معرفی کند و ما نیز برای‌شان پیشنهادهایی داشتیم اما الان پیمانکار مدعی می‏‌شود که کارگاه زیر ۲۵ نفر مسئول ایمنی لازم ندارد.

نیازی‌شکیب نیز بالا رفتن فرهنگ ایمنی سازمان‏‌ها در این مدت را عامل کاهش حوادث می‏‌داند: به‌نظر می‏‌رسد رویه‏‌ی بسیاری از مدیران ما نسبت به ایمنی و بهداشت تغییر کرده. در ابتدا و با التزام به بعد قانونی بحث اضطرار تعیین مسئول ایمنی موثر عمل کرده است و در چند سال اخیر بعد انسانی جلوگیری از بروز حوادث برای مدیران پررنگ‌تر شده و به تبعات روانی و البته جنبه‏‌ی مالی هزینه‏‌هایی که یک حادثه به سازمان تحمیل می‏‌کند آگاه‌تر شده‌اند. در واقع آموزش‏‌های مستمری که مسئول ایمنی از سوی سازمان‏‌ها برای کارگران بطور مستمر برگزار می‏‌کنند سطح آگاهی را بالاتر برده است.
 

حوادث کارگاه‏‌های کوچک در هیچ سامانه‏‌ای ثبت نمی‏‌شود


ما سامانه‌ای نداریم که اگر حادثه‌ رخ داد بطور اتومات امکان گزارش و ثبت را داشته باشیم اگر کارگران بیمه باشند و حادثه‌ای رخ بدهد آن حادثه ثبت می‌شود. اما بسیاری از مراکز بیمه نیستند و بالطبع با نبود مسئولین ایمنی جراحت‏‌هایی مثل سوختگی شکستگی یا بریدگی با انتقال کارگر به یک درمانگاه رفع شده و در هیچ جا ثبت نمی‌شود. وجود سامانه‏‌ای جامع و یکپارچه در مراکز درمانی برای ثبت مستقیم اطلاعات حادثه دیده می‏‌تواند به رهگیری حوادث کمک کند با این حال در مواردی کارفرما مرکز درمانی را از علت حادثه مطلع نکرده و به دروغ می‌گوید اتفاق در خانه افتاده.

در وضعیت موجود تنها راه‌حل کلان کاهش حوادث کارگاه‏‌های کوچک، آموزش و فرهنگ‌سازی ایمنی از طریق خانواده رسانه و مدرسه است زیرا عملا امکان استخدام بازرس به تعداد کارگاه‌های کوچک و بزرگ سراسر کشور وجود ندارد. پیگیری آموزش از طریق رسانه به متولی‏انی چون وزارت کار نیاز دارد تا برای تولید محتوا به صدا‌ و سیما بودجه‏‌ی معین اختصاص دهد. فرهنگ‌سازی ایمنی برای کودکان و آموزش ضرورت‏‌ها و اصول ایمنی با مساعدت و پیگیری وزارتخانه‏‌ها شدنی است و از اشخاص کاری برنمی‏‌آید.

تازه نیوز نوشت، در پایان جلسه باطومچی یادآور شد که در حال حاضر غربالگری تنها راه رهگیری حوادث کارگاه‏‌های کوچک است. نباید توقع داشته باشیم تا یکپارچه‌سازی سیستم اطلاعات HSE  صورت بگیرد چون سال‌هاست که دعوای دائمی میان وزارت بهداشت، وزارت کار و وزارت صنعت در خصوص تعریف دستورالعمل ایمنی و اطلاعات اجرایی آن حل نشده و نخواهد شد. غربالگری مسئولیتی است که به اصناف به عنوان صادر کننده‌ی مجوز کارگاه‏‌ها سپرده می‏‌شود تا از همان ابتدا کارفرما و کارگرانش را به گذراندن دوره ایمنی ملزم کنند. همانطور که اداره بهداشت هم برنامه مشابهی دارد و یک سوپر مارکت پیش از راه‏‌اندازی بایستی کارت بهداشت را دریافت کند.