بحران آب، فولاد و تقسیم کارجهانی؛ اقتصاد مقاومتی کجای این معادله قرار دارد؟!

رشد 800 درصدی تولید فولاد در ایران؛ صنایع آب بروآلاینده همچنان در صدر

رشد 800 درصدی تولید فولاد در ایران؛ صنایع آب بروآلاینده همچنان در صدر
در یکی از روزهای دسامبر 1991 "لارنس سامرز" اقتصاددان اصلی بانک جهانی، یادداشتی برای جمعی از همکارانش فرستاد. او در بخشی از این یادداشت که بعدها در مطبوعات انگلیس درز کرد و در هشتم فوریه 1992 در روزنامه "اکونومیست" منتشر شد نوشته بود:« بین خودمان بماند؛ آیا بانک جهانی نباید انتقال باز هم بیشتر صنایع آلوده را به کشورهای کمتر توسعه یافته دامن بزند؟ مقداری آلودگی مضر به سلامت را می باید در کشوری که پایین ترین هزینه فوق را دارد و نیز پایین ترین دستمزدها را دارد پراکند و این از منطق اقتصادی بسیار محکمی برخوردار است که باید مورد توجه قرار بگیرد.»
دوشنبه ۱۸ دی ۱۳۹۶
ساعت ۱۰:۱۶
کد مطلب: ۷۸۲۶
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی:  ایران هر روز آلوده تر و خشک تر می شود و ما همچنان به نام توسعه در حال استقرار و جانمایی صنایع آلاینده و آب بر در مناطق خشک و حتی همجوار پهنه های آبی ارزشمند مان هستیم. آیا این همان برنامه "تقسیم کار جهانی" و انتقال صنایع آلاینده و نابومی به کشورهای جنوب نیست؟

مسعود قدک پور رییس اسبق مرکز تحقیقات کشاورزی دانشگاه شیراز در گفت وگو با اسکان نيوز گفت:« جهان توسعه یافته سهم خود را در تولید فولاد کاهش داده و آنرا به جهان سوم منتقل کرده است و ما طی 25 سال رشد 800 درصدی فولاد را داشته ایم که این موضوع با وجود آلایندگی صنعت فولاد و آب بربودن آن، برای کشور بسیار خسارت آفرین بوده و بر اساس تقسیم کار جهانی شکل گرفته است. چرا باید برنامه های توسعه اقتصادی-اجتماعی وفرهنگی ایران که ادعا دارد بر مبنای "اقتصاد مقاومتی" تهیه و تدوین شده بر مبنای تقسیم کار جهانی شکل بگیرد و منافع ملی در آن به هیچ عنوان لحاظ نشود؟ براستی مسئولیت "مرکز بررسی های استراتژیک" دفتر ریاست جمهوری در این میان  چیست؟»

او در ادامه یادآوری کرد:«متاسفانه اگر بخواهیم بگوییم خارجی ها بر اساس یک برنامه مشخص وتقسیم کار، صنایع آلوده و نامناسب خود را به جهان سوم انتقال دادند متهم به "توهم توطئه" می شویم. در حالی که بنده اتفاقا معتقدم این انتقال صنایع آلاینده به عمد و کاملا آگاهانه بوده است و متاسفانه تمام برنامه های توسعه و برنامه های درازمدت ما نیز برمبنای همین "تقسیم کار جهانی" تدوین شده است. بدون اینکه به زیان های آن برای منافع ملی ما توجه شود.»
 
سهم ایران در تولید جهانی فولاد

به گفته رییس اسبق مرکز تحقیقات کشاورزی دانشگاه شیراز، ایران با وجود قرار گرفتن بر روی نوار بیابان جهان و نیز گذراندن دوره های پی درپی خشکسالی طی سه دهه اخیر، دارای سیرصعودی چشمگیری در تولید فولاد است. این درحالی است که این صنعت به شدت آلاینده بوده و کشورهای توسعه یافته حتی با کنترل و به روزسازی سیستم ها سعی در کاهش آن داده و آنرا به کشورهای جهان سوم منتقل کرده اند.

مسعود قدک پور یادآور شد:« درحد فاصل سال های دهه 90 میلادی تا  سال  2015 میلادی، تولید فولاد در جهان  از  800 میلیون تُن  به 1600 میلیون تُن، یعنی دو برابر افزایش یافته است؛ در حالی که  در همین مدت، تولید فولاد در ایران از 2 میلیون تُن به 16 میلیون تُن رسیده و این، یعنی 800 درصد رشد داشته است؟»

او می گوید:« ایران از 6.6   میلیون تُن تولید فولاد و دارا بودن رتبه 22  در سال 2000 به تولید 16.3  میلیون تُن  در سال 2015  با 8  پله صعود به رده چهاردهم جهان رسیده است که با توجه به وضعیت آب می تواند یک فاجعه برای ایران باشد.»

قدک پور یادآور می شود:« در سند چشم انداز افق 1404 ، توسعه صنایع فولاد به 55 میلیون تُن، مورد تاکید قرار گرفته و هدف گذاری شده است؛  یعنی بیش از 350 درصد تولید فولاد در سال 1395 که این یعنی رقمی فراتر از فاجعه.» 

این استاد بازنشسته دانشگاه شیراز در ادامه با تاکید بر اینکه تحلیل اقتصادی  توسعه صنایع فولاد در ایران با توجه به محدودیت های جدی در منابع آب کشور و مقایسه قیمت تمام شده واقعی فولاد در ایران با نرخ عرضه فولاد در بازارجهانی، خود مبحث جداگانه ای است که عمق خطای این سیاست را  بسیار تکان دهنده تر از مباحث  زیست محیطی آن در معرض قضاوت قرار خواهد داد از مسوولان می پرسد:«" آیا می توان مسیر سیاست های توسعه اقتصادی- اجتماعی  کشور را در راستای تحقق  اقتصاد مقاومتی دانست؟ " و " آیا این سیاست ها و سند چشم انداز افق 1404چیزی جز تحمیل سیاست تقسیم کار بین المللی" است؟ و بالاخره اینکه آیا "سیاست های تقسیم  کار بین المللی می توانند با سیاست های اقتصاد مقاومتی، منطبق و همسو باشند؟"»

مدیرمسوول هفته نامه "جلگه جنوبی" با اشاره به آمار منتشر شده از سوی سازمان جهانی فولاد تاکید کرد:« سهم کشورهای توسعه یافته‌ای همچون ژاپن، کشورهای آمریکای شمالی و اروپا در تولید جهانی فولاد در چند دهه اخیر کاهش چشمگیری یافته است و در عین حال، سهم تولید این محصول در کشورهای جهان سوم همچون چین، هند، ترکیه و ایران، با نرخ حیرت آور و قابل توجهی رشد داشته است. از این منظر می‌توان چنین نتیجه گرفت که صنعت فولاد در طی 5 دهه گذشته از کشورهای توسعه یافته به ‌سمت کشورهای جهان سوم، تغییر جغرافیایی داشته است و آن کشورها به تدریج، بار این صنعت را از دوش خود برداشته و بر دوش جهان سوم گذاشته اند.»

 مهندس قدک پور در توضیح کاهش سهم کشورهای توسعه یافته از صنعت فولاد گفت:« بین سال های 2005  تا  2015 میلادی، تنها ظرف 10 سال، تغییرات سهم تولید فولاد در کشورهای مختلف تولیدکننده فولاد بسیار هشداردهنده است. سهم کشور ژاپن از تولید فولاد از 9.5 درصد در سال 2005 به 6.5 درصد در سال 2015  رسیده که کاهش چشم گیری داشته است. در قاره اروپا نیز سهم تولید فولاد از  19.7%  در سال 2005  به 12.4%  در  سال 2015  کاهش داشته است.»

او با اشاره به اینکه کشورهای عضو پیمان نفتا (امریکا؛ کانادا؛ مکزیک) نیز کاهش تولید فولاد داشته اند گفت:«سهم تولید فولاد در کشورهای عضو  پیمان  نفتا ‌از 11.2 درصد در سال 2005 به  6.8 درصد در سال 2015 کاهش چشمگیری را نشان می دهد.»
 
چرا کاهش سهم تولید؟!

رییس اسبق مرکز تحقیقات کشاورزی دانشگاه شیراز در توضیح علت این کاهش سهم تولید گفت:« تا دهه 70 به دلیل فعالیت های صنعتی، آلودگی های بسیار شدید زیست محیطی در اروپا و آمریکا گسترش پیدا کرد و از وضعیت امروز ما بسیار بدتر بود؛ ولی چون کشورهای توسعه یافته در مسائل خود شهامت تجدیدنظر را دارند و منافع ملی را در نظر می گیرند نه تنها فولاد بلکه پتروشیمی، کاغذ و صنایع سلولزی و سیمان را توسعه آنرا ممنوع کردند. حتی بسیاری از صنایع فعال خود در این حوزه ها را به همین دلیل، تعطیل کردند و باقیمانده اندک را با تکنولوژی های روز منطبق کرده و پالایش و استانداردسازی کرده و خروجی های آلاینده را متوقف کردند و متاسفانه آنرا به جهان سوم منتقل کردند.»

او تاکید کرد:«مگر می توانیم بگوییم که مسوولان و برنامه ریزان اقتصادی و دولت های ما اطلاعات علمی کافی در اینباره نداشته باشند؟ مگر می توانیم بگوییم آقای عیسی کلانتری و جهانگیری و مسوولان دیگر دولت و نیز دولت های پیشین، ازآلودگی ها ومشکلات صنایع فولاد و پتروشیمی اطلاعی ندارند یا سواد آنرا ندارند؟ پس چگونه می شود که آقای کلانتری یکشبه و بدون ارزیابی محیط زیستی، مجوز استقرار این صنایع را در کنار بهترین و حساس ترین اکوسیستم های آبی و جنگلی این مرز وبوم می دهد؟»               
 
افزایش تولید فولاد سهم کدام کشورها

قدک پور درباره کشورهایی که در حوزه تولید فولاد، روند افزایشی داشته اند گفت:« در همین مدت یعنی فاصله سال های 2005 تا 2015 افزایش سهم تولید فولاد در چین از  31 درصد  به   49.6 درصد تولید جهانی فولاد افزایش یافته است؛ به نحوی که ‌ تولید فولاد خام در کشور چین تنها در 13 سال گذشته از 128 به 823 میلیون تُن رسیده است و این یعنی تولید فولاد در این کشور به حدود 5/ 6 برابر رسیده است.»

او گفت:«کشور هند نیز با دارا بودن سهم 85 میلیون تُن از کل تولید فولاد جهان، با هدف‌گذاری تولید 300 میلیون تن فولاد در افق 2025 قصد دارد به قدرت دوم جهان پس از چین تبدیل شود.»

 این استاد بازنشسته دانشگاه شیراز در انتها درباره کشور ترکیه به عنوان کشوری که روند صعودی در تولید فولاد جهانی داشته است گفت:« کشور ترکیه با تولید معادل 14.3میلیون تُن  در سال 2000میلادی در رتبه 17 تولید فولاد جهان قرار داشت و اکنون با افزایش سطح تولید فولاد به 34 میلیون تُن به رتبه هشتم  تولید فولاد در جهان رسیده است.»
 
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
کل نظرات : ۱
منتشر شده : ۰
در صف انتظار : ۱
غیر قابل انتشار : ۰