بررسی اسکان نیوز از پیش نویس بودجه و تکرارخطاهای استراتژیک دهه‌های گذشته درمدیریت منابع آب

"تجن"؛ گوشت قربانی برای ساخت سدهای متعدد در بودجه 98/ مازندران با کمبود منابع آبی روبه روست

"تجن"؛ گوشت قربانی برای ساخت سدهای متعدد در بودجه 98/ مازندران با کمبود منابع آبی روبه روست
در حالی که بر اساس آمارهای رسمی وزارت نیرو، حجم آب های مازندران کم شده و این استان به شدت با کمبود منابع آبی روبه روست در پیش نویس بودجه 98، علاوه بر "طرح شیرین سازی وانتقال آب دریای کاسپین"، تامین اعتبار برای ساخت دست کم 3 سد روی سرشاخه های رود "تجن" و یک سد روی سرشاخه های رود "تالار" نیز گنجانده شده است.
شنبه ۲۲ دی ۱۳۹۷
ساعت ۱۴:۱۳
کد مطلب: ۱۶۹۴۱
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی: در بررسی پیش نویس بودجه 98 نکاتی نگران کننده از تکرار خطاهای استراتژیک دهه های گذشته مشاهده می شود. یکی از این خطاهای غیرقابل جبران، اختصاص بودجه برای ساخت چند سد در بالادست رودخانه های مازندران است.  این در حالی است که مازندران خود در سال های اخیر به شدت در معرض کمبود منابع آبی قرار گرفته است. به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران، در آمار ۱۱ ساله ۶۰۰ میلیون مترمکعب از حجم آب‌های مازندران کم شده است. حال اگر قرار باشد در بالادست رودهای "تجن" و "تالار" سدسازی شود قطعا این کاهش حجم آب در استان فوق تشدید شده و علاوه بر بروز مشکلات عدیده در حوزه کشاورزی و محیط زیست، کمبود شدید آب شرب را نیز به دنبال خواهد داشت و زمینه ساز بروز تنش های امنیتی و اجتماعی نیز خواهد شد.
 
 
ردیف 1 جدول 19، مطالعه و ساخت "سدمخزنی فینسک" جهت انتقال آب سرشاخه های تجن به سمنان؛ ردیف 215 جدول 20، مطالعه و ساخت "سد مخزنی کسیلیان" روی سرشاخه های رود تالار جهت انتقال آب سرشاخه های این رود به سمنان؛ ردیف 255 جدول 20، مطالعه و ساخت "سد مخزنی چرگت" روی سرشاخه های تجن و همچنین ردیف 267 جدول 20، مطالعه و ساخت "سد خاکی چاشم" و انتقال آب آن به سمنان. علاوه بر این ها، "سد زارم رود" نیز بر روی یکی دیگر از سرشاخه های تجن ردیف بودجه اختصاصی دریافت کرده است.
 
کارشناسان اما می گویند که رقابت بین نمایندگان ساری و سمنان برای سدسازی روی سرشاخه های رود تجن، یقینا موجب تکرار فاجعه کارون و دشت خوزستان در جلگه شرقی مازندران خواهد شد. چرا که وضعیت مازندران از نظر آب، به شدت در حال بحرانی شدن است و آمارهای نگران کننده ای در این راستا ثبت شده است.
 
بر همین اساس شهروندان استان مازندران از نمایندگان خود در مجلس شورای اسلامی انتظار دارند که اگر به مصاحبه های مطبوعاتی و نطق های خود در مجلس در دفاع از دریای کاسپین(خزر)  اعتقاد دارند، باید هر چه زودتر برای تهیه و تصویب "طرح ممنوعیت سدسازی و انتقال آب بین حوضه ای" در سراسر کشور اقدام کنند.
 
حنیف رضا گلزار کنشگر محیط زیست و متخصص خاک وآب در اینباره به اسکان نيوز گفت:« چرا مسوولان به جای سدسازی که نتیجه ای جز خشک کردن رودهای پایین دست ندارد، روش های مصرف آب را پیگیری نمی کنند؟ چرا برای برای بهسازی شبکه فرسوده آبی استان سمنان که بودجه بسیار اندکی می خواهد اقدام نمی کنند و در مقابل با برآورد بودجه های نجومی در پیش نویس بودجه سال 98 ، مجددا برای سدسازی در بالادست تجن، بودجه تعیین کرده اند؟ آیا نمی خواهند دست از راهکارهای غیرکارشناسی بردارند و به نظر متخصصان برای مدیریت پایدار آب توجه کنند؟»
 
او افزود:« متاسفانه این روزها که به سال های آخرین دوره ریاست جمهوری دکتر روحانی نزدیک می شویم، ایشان در گردشی ناامید کننده همه وعده های زیست محیطی خود را فراموش کردند و طرح بایگانی شده "شیرین سازی وانتقال آب از دریاچه کاسپین" را دوباره گشودند و باز متاسفانه تنها به طرح انتقال آب از دریا بسنده نکردند و ساخت چندین سد روی سرشاخه های رود های "تجن" و "تالار" نیز برای انتقال آب آن به سمنان در بودجه سال 1398 کل کشور گنجانده شده است.

قرار است تا برای ساخت سدهای "فینسک" و "تالار" و "چاشم" روی سرشاخه های تجن و تالار بودجه تخصیص یابد و آب ذخیره شده در پشت این سدها به سمنان منتقل شود. به نظر من پرداختن سازمان های مردم نهاد به موضوع انتقال آب دریا آنها را از توجه به موضوع این سدها در قلب ناحیه هیرکانی بازداشته است. آسیب و مخاطرات این سدها به نظر من اگر بیشتر از انتقال آب دریا نباشد کمتر هم نیست؛ ولی متاسفانه مورد غفلت قرار گرفته است.»
 
تجن نیمه جان؛ شمال بی آب می شود

گلزار با اشاره به نامطلوب بودن وضعیت رودخانه های مازندران از جمله "تجن" که قرار است برای تامین آب سمنان بر روی آن سدی ساخته شود گفت:« رود تجن به عنوان پر آب ترین رودخانه استان مازندران در سال های نرمال از آوردی معادل 205 میلیون مترمکعبی در سال برخوردار بوده است؛ متاسفانه این عدد در سال های گذشته به عدد 120 میلیون مترمکعب کاهش یافته است.»
 
او افزود:« این حقیقت تلخ بیانگر این است که کاهش بارندگی ها در اثر جنگل تراشی های گسترده و تغییرات اقلیمی، در شمال کشور هم نمود عینی داشته است و اینگونه نیست که برخی گمان می کنند شمال کشور وضعیت مساعدی از نظر آب دارد.»
 
این کنشگر محیط زیست با بیان آمارهایی نگران کننده از وضعیت مخزن سدهای مازندران هشدار داد:« نتیجه این کاهش دبی را در وضعیت تراز آب ذخیره شده در "سد شهیدرجایی" می توان به خوبی دریافت. از کل مخزن 160 میلیون مترمکعبی این سد، در سال 1395 نزدیک به 80 میلیون مترمکعب و در سال 1396 تنها 27 میلیون مترمکعب آبگیری شده بود و این یعنی که این رود دیگر توان ساخت سدهای جدید را ندارد. سد فینسک علاوه بر زیر آب بردن بخش های گسترده ای از جنگل های هیرکانی واقع در منطقه اکوتون که بسیار شکننده و حساس است موجب می شود که سالانه بیش از 11 میلیون مترمکعب دیگر از ورودی آب سد شهید رجایی کاسته شود.»
 
بی توجهی نمایندگان استان سمنان به منافع ملی

گلزار با اشاره به بی توجهی نمایندگان استان سمنان به منافع ملی و رویکرد منطقه ای آنها تاکید کرد:« نمایندگان استان سمنان در مجلس شورای اسلامی نیز با رویکردی منطقه ای و نه ملی حاضر به شنیدن حرف های منطقی و دانش بنیان متخصصان این حوزه نیستند. بنده شخصا برای مناظره در فضایی دوستانه، منطقی و علمی از نماینده های سمنان دعوت کردم که بنا به پیش بینی، پاسخی دریافت نکردم.»
 
او گفت:« من نمی دانم بر اساس کدام الگوی مدیریت شهری تصور می کنند که پیشرفت و رفاه و آسایش مردم سمنان در جذب جمعیت 10 میلیونی و ایجاد تهرانی دوم در قلب کویر است؟ کل جمعیت استان سمنان در حال حاضر کمتر از 700 هزار نفر است و این استان خوشبختانه به لحاظ تراکم بسیار کم جمعیتی در واحد سطح نسبت به دیگر استان های کشور، با بسیاری از مشکلات و معضلات گریبانگیر دیگر استان ها بیگانه است. نگاه برخی مدیران واقعا باید در سطح چندین پایان نامه دکتری تخصصی در رشته های مختلف از سوی متخصصین مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد که چرا این حرف ها را می زنند و امنیت روانی جامعه و مردم را به هم می زنند. ساخت همین سدها روی تجن و طرح انتقال آب دریا متاسفانه در حال تبدیل شدن به اختلافات منطقه ای است و در شرایطی که کشور نیاز به آرامش و همدلی بین مردم دارد نمی دانم با چه مبنایی این حرف ها و طرح ها مطرح می شود؟»
 
تجن گوشت قربانی

گلزار در ادامه گفت:« متاسفانه رودخانه تجن از سوی نمایندگان سمنان و ساری برای ارایه گزارش کار خود به موکلانشان در سال آینده که سال انتخابات است همچون گوشت قربانی شده است. از یکسو نماینده سمنان با لحاظ کردن منافع زودگذر و ناپایدار منطقه ای، پیگیر ردیف بودجه ساخت "سد فینسک" و انتقال آب آن به سمنان است؛ از سوی دیگر نمایندگان ساری در مجلس پیگیر ردیف بودجه برای ساخت "سدهای چرگت و زارم رود" روی دیگر سرشاخه های "تجن" هستند. بی شک اگر ساخت این سه سد روی تجن اجرا شود دیگر چیزی از تجن باقی نخواهد ماند و ما در کوتاه مدت با تکرار فاجعه "کارون" و دشت خوزستان در جلگه شرقی مازندران و در دراز مدت با فاجعه "زاینده رود"ی دیگر در مازندران مواجه خواهیم بود.»
 
نمایندگان مازندران مقصرند

این فعال محیط زیست گفت:« باب هجمه و بهره کشی دیگران از تجن را خود نمایندگان ساری گشودند. حرمت تجن و منابع طبیعی پیرامون آن را کسانی که باید متولی آن می بودند شکستند و پایمال کردند.»
 
گلزار در ادامه افزود:« ابایی ندارم که آقایان یوسف نژاد و دامادی را مقصر اصلی ایجاد نگاه بد دیگران به "تجن" معرفی کنم. خوشبختانه حوزه انتخابیه ای که بنده در آن حق رای دارم هم شهرستان ساری نیست که از این حرف بنده استنباط تخریب های انتخاباتی شود؛ ولی باز با قاطعیت می گویم که وقتی نمایندگان ساری به دنبال ساخت سدهای "زارم رود" و "چرگت" روی "تجن" بی آب و بی رمق هستند و با افتخار از آن به عنوان کارنامه کاری و عیدی خود به مردم در آغاز سال 1397 یاد می کنند، خنده دار و نشدنی است که از نمایندگان سمنان انتظار داشته باشیم نگران آینده این رود و میلیون ها انسان ساکن پیرامون آن باشند و بر طبل ساخت سدهای چاشم و فینسک و تالار و انتقال آب دریای کاسپیان نکوبند. انتظار مردم استان مازندران هم این است که خودشان این ماجرا را فیصله دهند.»
 
این کارشناس ارشد آب وخاک درباره لزوم تصمیم قاطع نمایندگان مجلس در حوزه مدیریت صحیح منابع آب گفت:« نطق های آتشین در صحن علنی مجلس و توییت کردن و حضور پر رنگ در فضای مجازی و وعده دادن به مردم و خط و نشان کشیدن و فریاد زدن و ... از جانب نمایندگان مازندران یا دیگر استان های حاشیه کاسپین دردی را دوا نمی کند. نمایندگان و مسوولان باید بدانند که دیگر ملاک رای دادن مردم تغییر کرده؛ چرا که سطح آگاهی و مسولیت پذیری آنها رشد کرده است.»
 
گلزار تاکید کرد:« نماینده مجلس فارغ از حوزه انتخابیه خود باید نماینده تمام ملت ایران باشد. مردم با آگاهی از مسائل، خواستار حاکم شدن نگاه ملی برای رفع مشکلات مرتبط با حوزه مدیریت آب هستند. این کارها و این گونه حرف های پوپولیستی تنها کارکرد انتخاباتی دارد. مردم هوشیارند و درک می کنند. اگر نمایندگان آنها در مجلس واقعا به حرف ها و نطق های آتشین خود ایمان دارند باید در عمل، طرح ممنوعیت انتقال آب بین حوضه ای را در سراسر کشور تدوین و تصویب کنند. نه نیازی به داد و فریاد است و نه نیازی به توییت کردن و سخنرانی های آنچنانی!»
 
راه حل چیست؟

این کارشناس ارشد خاک وآب با بیان این نکته که باید راه حل این مساله مهم یعنی مدیریت منابع آب را پیدا کرد گفت:« دررابطه با حل یا دست کم کاهش وضعیت بحرانی آب در کشور نیز تنها یک راه وجود دارد و آن، چیزی نیست مگر "بها دادن به نظرات کارشناسان و متخصصان.»

او افزود: « نماینده مجلسی که تخصص در این حوزه ندارد حق ندارد بودجه کشور را به سمت "مدیریت سازه محور" و "سدسازی" و "انتقال آب" به حوزه انتخابی خود هدایت کند. نمایندگان اصفهان چندین روز به مجلس نرفتند و مدام خط و نشان کشیدند و تهدید کردند ولی حاضر نشدند تعدادی از متخصصین حوزه آب را در همان چند روز که بیکار بودند جمع کنند و بپرسند که "برای مدیریت پایدار آب در حوزه زاینده رود چه باید کرد؟. »
 
کشت برنج در اصفهان و چهارمحال وبختیاری و خطوط فرسوده آب

گلزار هشدار داد:« همین الان در بالادست زاینده رود در استان اصفهان که نمایندگانش خود را داغدار و ماتم زده زاینده رود می نمایانند سالانه 4962 هکتار و درچهارمحال و بختیاری سالانه 2977 هکتار برنج کشت می شود. با این وصف می توان انتظار داشت که زاینده رود خشک نشود؟»
 
این کنشگر محیط زیست گفت:« در منطقه ای با میانگین تبخیر بالای 2200 میلی متر، هنوز برنج کشت می شود یا اینکه در استان سمنان با میانگین بیش از 2500 میلی متر تبخیر سطحی و خاک های کلاس 3 و 4 سالانه بیش از 5 هزارهکتار از زمین های کشاورزی به کشت خربزه و هندوانه اختصاص می یابد که بود و نبود آن درسفره و سبد غذایی مردم هیچ مشکلی ایجاد نمی کند.  ضمن اینکه در این استان 2500 کیلومتر خط انتقال آب درون شهری وجود دارد که 700 کیلومتر آن (35 درصد)، نیاز به بهسازی دارد.»
 
این متخصص آب و خاک یادآوری کرد:« به گفته مدیران آبی این استان، راندمان انتقال آب با بهسازی خطوط انتقال آب فرسوده افزایش یافته و می توان تا 10 درصد در مصرف آب استان صرفه جویی کرد.»
 
گلزار با اشاره به اینکه هنوز 60 درصد کانال های انتقال آب بین مزارع دراستان سمنان سنتی است گفت:« سوال این است که چرا مسوولان به جای سدسازی که نتیجه ای جز خشک کردن رودهای پایین دست ندارد، این روش های ساده را پیگیری نمی کنند؟ کل مبلغ مورد نیاز برای بهسازی شبکه فرسوده آبی استان سمنان 70 میلیارد تومان برآورد شده است. این را مقایسه کنید با بودجه طرح انتقال آب که بر اساس دلار 3500 تومانی سال 1392 معادل 9 هزار میلیارد تومان اعلام شده بود و الان بالای 20 هزار میلیارد تومان است! یا بودجه های کلانی که برای سدسازی در نظر گرفته شده است.

اینها عرایض بنده نیست، بلکه آمارهای رسمی است. بعید می دانم نمایندگان محترم ندانند و از این آمار و شیوه های ساده و کم هزینه و مهم تر از همه شیوه های پایدار مدیریت منابع آبی اطلاع نداشته باشند.»
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.