جعل تاریخ در باغ نگارستان/ لزوم استفاده از خرد جمعی در حفاظت میراث فرهنگی

یاشار سلطانی
جعل تاریخ در باغ نگارستان/ لزوم استفاده از خرد جمعی در حفاظت میراث فرهنگی
درمنشور سال 1964 ونیز که به منشور ونیز هم شهرت دارد، استفاده سودمند اجتماعی از آثار تاریخی مجاز شمرده شده ولی مرز آن رعایت ارزش‌های بنا است، گرچه در همان منشور اجازه دخل و تصرف بنا مشروط بر این‌که ارزش‌های بنا تاریخی را تحت تاثیر منفی قرار ندهد هم پیش‌بینی شده است اما طرح ساخت کافی‌شاپ در باغ نگارستان بزرگترین خطای دانشگاه تهران خواهد بود.
شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۶
ساعت ۱۴:۵۶
کد مطلب: ۷۴۲۰
Share
اسکان نيوز- یاشار سلطانی: انتشار خبر ساخت کافی‌شاپ در محوطه باغ نگارستان باعث اعتراض و واکنش دوستداران میراث‌فرهنگی شد،  چرا که این بنای تاریخی در سال ۱۲۲۲ هجری قمری (۱۸۰۷ میلادی) به دستور فتحعلی‌شاه قاجار به‌عنوان اقامتگاه تابستانی ساخته ‌شده و به دلیل ثبت ملی بودن هرگونه ساخت‌و‌ساز در عرصه و حریم آن منوط به دریافت مجوز از اداره کل میراث‌فرهنگی استان تهران است.

در طی چند روز اخیر اما و اگرهای بسیاری از سوی سازمان میراث‌فرهنگی، دوستداران این حوزه و البته مجریان و تصمیم‌گیران اجرای طرح کافی‌شاپ در محوطه باغ نگارستان مطرح شد. سازمان میراث‌فرهنگی از یک سو اعلام کرد که هیچگونه مجوزی در خصوص اجازه ساخت کافی‌شاپ در باغ نگارستان صادر نکرده و البته مجید سرسنگی، معاون فرهنگی دانشگاه تهران هم از داشتن مجوز میراث‌فرهنگی برای اجرای این طرح خبر داده است. اما جدای از همه این اما و اگرها آن چیزی که مسلم و معلوم است شرایط ویژه ابنیه تاریخی و تصمیم‌گیری در مورد این بناها بوده که به عنوان میراث‌ملی باید حفظ و مراقبت شود و قطعا بسیاری از اقدامات می‌تواند به وجه تاریخی و ملی این بناها آسیب برساند و قدرمسلم هرگونه اقدام یا احیانا اجرای طرحی نیازمند خرد و تصمیم‌گیری جمعی خواهد بود.

درمنشور سال 1964 ونیز که به منشور ونیز هم  شهرت دارد، استفاده سودمند اجتماعی از آثار تاریخی مجاز شمرده شده ولی مرز آن رعایت ارزش‌های بنا است، گرچه در همان منشور اجازه دخل و تصرف بنا مشروط بر این‌که ارزش‌های بنا تاریخی را تحت تاثیر منفی قرار ندهد هم پیش‌بینی شده است.

سابق بر این در باغ نگارستان  یک کانتینر شیشه‌ای بود که عملا حضور کانتینر حس نمی‌شد  و به لحاظ بصری تاثیر منفی نداشت، ضمن این‌که در صورت هرگونه اشتباهی امکان جابجایی این کانتینر وجود داشت. لذا چنین طرحی قابل تامل بود و ریشه‌ای از تفکر علمی در آن مشاهده می‌شد.

همچنین در برخی از بناهای تاریخی از سازه‌های چادری استفاده می‌شود که آن هم امکان جابجایی دارد، هیچ آسیبی هم به ابنیه میراثی نمی‌زند.  اما اجازه احداث یک بنای امروزی به شکل مصالح دیروز یا با مصالح دیروز در اصطلاح جعل تاریخی نامیده می‌شود. این‌که نتوان تشخیص داد کدام بخش جدید و کدام تاریخی است، در حقیقت در تاریخ دست‌برده شده و این کار از دانشگاه تهران به عنوان یک مرکز علمی‌تخصصی بعید است.

دانشگاه تهران به عنوان یکی از پایه‌های اساسی توسعه علم مرمت در ایران دارای مسئولیت سنگینی بوده و طبیعتا باید نسبت به امور میراثی با دقت و حساسیت بیشتری تصمیم‌گیری کند. در نتیجه چنینی اقدامی از سوی دانشگاه تهران بعید بوده و انتظار نمی‌رفت که چنین  خطای بزرگی را انجام دهد.

گفتنی است که چه میراث‌فرهنگی مجوز داده باشد و چه مجوز نداده باشد، این اقدام خلاف قانون بوده و از نظر جامعه تخصصی و غیرتخصصی آسیب به میراث‌ملی پذیرفتنی نیست.

بر اساس قوانین موجود هر اثر تاریخی که به ثبت ملی می‌رسد در چاچوب و ضوابط خاص تخصصی و قانونی قرار می‌گیرد  و باید مطابق آن ضوابط حفاظت شود و  سازمان میراث‌فرهنگی هم در زمینه کنترل این حوزه مسئولیت دارد.

البته مسئولیت کنترلی میراث‌فرهنگی به معنای این نیست که بنای تاریخی که به هر شکلی در اختیار مالکان یا افراد خصوصی قرار دارد، هیچگونه مسئولیتی ندارند بلکه هر بخشی براساس قانون دارای تعهدات ویژه و مشخص است.

آن‌چه که معلوم و مشخص است، صحبت در مورد مکانی همچون باغ نگارستان بحث نظری و تخصصی بوده و سلایق فردی یا گروهی در آن هیچ جایی ندارد که اظهار نظرها بر اساس سلیقه افراد صورت پذیرد.

این‌که مجری طرح مدعی شود که از مصالح خیلی خوب و جزئیات دقیق برای احداث این سازه استفاده کرده دلیل منطقی و تخصصی برای دفاع از این کار اشتباه نخواهد بود. اگر این اقدام توسط یک فرد عادی صورت می‌گرفت جای تعجب و ناراحتی نداشت اما باغ نگارستان از منظر  تخصصی در رهن دانشگاه تهران است و توقع جامعه از این مجموعه به عنوان یک نهاد تخصصی که از ارکان اصلی توسعه علم مرمت بوده بیش از این‌ها است و چنین خطایی اصلا پذیرفته نیست.

بر اساس مندرجات و مصوبات «منشور ونیز» جایی که پای حدس و گمان  در میان است برای جلوگیری از خطا باید توقف و از خرد جمعی استفاده کرد؛ قطعا اگر از خرد جمعی برای اجرا طرح این کافی‌شاپ استفاده می‌شد کسی با ارائه مجوز ولو شفاهی موافق نبود. علاوه بر این باغ نگارستان فضاهای باز زیادی دارد که بدون استفاده بوده و می‌شد که از دیگر بخش‌‍‌ها استفاده کرد.

در نهایت این‌که این اقدام یک تصمیم شخصی بوده و تنها مجید سرسنگی به عنوان رئیس نگارستان باید پاسخگوی این اقدام غیرتخصصی و غیرکارشناسی باشد. اما سئوال این است که آیا مسئولان دانشگاه تهران از ابتدای اجرای این طرح و طی روزهای اخیر به این اقدام معاونت فرهنگی دانشگاه تهران اعتراض  و ایرادات کار را  گوشزده نکرده‌اند؟ قطعا اگر اولین کسی که  از قانون تخلف می‌کرد، مورد بازخواست مراجع قانونی و تخصصی قرار می‌گرفت دیگر شاهد چنین اقداماتی نبودیم.
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.