کسب درآمد از بناهای تاریخی به هر قیمتی

کسب درآمد از بناهای تاریخی به هر قیمتی
خبر ساخت غیرقانونی کافه در باغ نگارستان و جنگ بین دانشگاه تهران و سازمان میراث‌فرهنگی پایتخت در روزهای پایانی آذرماه تبدیل به داغ‌ترین اخبار حوزه میراث شد. علی‌رغم تذکرهای میراث‌فرهنگی تهران ساخت دو بنای آجری در حیاط باغ تاریخی نگارستان ادامه دارد. در نهایت سازمان میراث‌فرهنگی از دانشگاه تهران شکایت کرد اما متولیان این مجموعه‌ تاریخی اعلام کرده‌اند همه‌ کارها زیر نظر مدیرکل میراث‌فرهنگی استان تهران انجام شده است.
دوشنبه ۴ دی ۱۳۹۶
ساعت ۱۰:۵۱
کد مطلب: ۷۳۸۲
Share
سعید فلاح‌فر، کارشناس حوزه میراث در خصوص ساخت کافه در باغ نگارستان یادداشتی را در اختیار سایت اسکان نيوز قرار داده که می‌خوانیم.
 
دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه در سال 1378 کتابی منتشر کرد با عنوان "تاراج میراث ملی" که در مندرجات این کتاب از جمله باید به امتیازاتی مثل "انحصار انکشاف آثار قدیمه در ممالک محروسه ایران" سال 1274 هـ.ش. اشاره کرد که قطعا شایسته تعبیر "ننگین" و "ضد وطنی" خواهد بود. مطالعه مجدد این کتاب را به همه مدیران فرهنگی توصیه می‌کنم.

آن‌چه این قراردادها را تا این حد دور از منافع ملی کرده فهم ناقصی است که از ارزش فرهنگ و آثار تاریخی در محتوای آن‌ها قابل مشاهده است. به طور کلی آن‌چه از ارزش‌های این آثار تاریخی در این دوره مورد توجه قرار گرفته، ارزش‌های مادی است که برای نویسنده‌ها تفاوت چندانی با معادن و... ندارد. وقتی در اوایل قرن 14 این قراردادها تماما لغو شدند؛ این امید به وجود آمد که بالاخره مسئولان اداره کشور ارزش‌هایی والاتر از طلا و قیمت مادی در این اشیا و آثار پیدا کرده‌اند. این امید به وجود آمد که بدانیم؛ الزاما فرهنگ نمی‌تواند و نباید با معیارهای مالی و میزان درآمدزایی سنجیده شود. همانطور که رسیدگی به آموزش و پرورش، فرهنگ عمومی، اخلاق، مذهب، بهداشت عمومی و... نه تنها درآمدزا نیستند بلکه هزینه‌هایی به دولت تحمیل می‌کنند. این که بدانیم بسیاری از داشته های ملی قابل معامله و فروش نیست، اگرچه درآمدی وسوسه‌کننده داشته باشند.

متاسفانه در یک دهه گذشته این امید به ناامیدی متمایل شده و به شکلی واضح با قوانین و اقدامات نوشته و نانوشته کسب درآمد به دغدغه اصلی دولتمردان از منابع فرهنگی تبدیل شده است. گاهی نیز این موضع فریبکارانه با ظواهری از چگونگی مدیریت دنیای غرب قیاس شده ـ بدون این که عناصر و عوامل بومی آن مفهوم و مهیا باشد. نمونه‌های این رویکرد نیز برای شمردن کم نیست. بخش عمده‌ای از حمایت‌های مادی و معنوی دولت در دهه 80 و 90 بر روی عناصر و اجزایی از فرهنگ متوجه شده که در کسب درآمد موفق‌تر بودند.

توجه و سرمایه‌گذاری بر روی ژانرهایی از موسیقی که درآمد کلان دارند به جای موسیقی ملی و پایه که به دلایل مختلف توان کسب درآمدی همتراز با موسیقی سخیف یا عامیانه ندارد، حمایت از هنرمندان نقاشی که بازار فروش بهتری دارند و... موجب تمایل برآیند هنر به سمت هنر بازاری و صنعتی شده است. درک این موضوع چندان دشوار نیست که؛ بخش خصوصی و سرمایه‌گذار (حداقل در میان ایرانیان) به دنبال هزینه کمتر و سود بیشتر است. بنابراین ذاتا به جای هنر فاخر و ناب، به سمت هنر عوامانه و ارزان قیمت متمایل است. سپردن امور به این گروه و دل به درآمد این واگذاری‌ها بستن، سرانجامی جز نزول شان هنر واقعی و فرهنگ ملی ندارد. به ویژه این که تجربه نشان داده سیستم ناکارآمد و گاه فاسد اداری، توان و انگیزه نظارتی کافی ندارد.

در موضوع میراث‌فرهنگی هم این سیاست کلی با سرعتی فزاینده به آسیب‌های گسترده دامن می‌زند. کسب درآمد از بناهای تاریخی ـ گاهی به هر قیمتی ـ خطرات غیرقابل جبرانی را برای این آثار به وجود آورده‌اند. تجربه نمونه‌های مکرر واگذاری حفاظت و مرمت بناهای تاریخی در مزایده‌های بخش خصوصی (به تقلید از ظواهر مشابه غربی و بدون نظارت‌های کارساز و صدالبته جایگزینی بخش شبهه دولتی و وابسته به جای بخش خصوصی واقعی) تلخی نگاه مصرفی و کالایی به بناهای تاریخی را دوچندان کرده است.

گویا دوباره به دوره غفلت شاهان قاجاری بازگشته‌ایم. نهضت اجاره آثار، تکثیر رستوران‌های سنتی، بازارچه‌های نامتناسب و کارشناسی نشده، تنزل توریسم فرهنگی و علمی به توریسم خوشگذران و خرابکار و... معنای واقعی احیا بناهای تاریخی را به بیراهه برده است. (البته توریست‌های خوشگذران و تورهای تفریحی حق مردم علاقه‌مند است اما نه به قیمت تخریب آثار هنری و تاریخی و یا منجر به از بین بردن مفاهیم اصلی این آثار در ازای مبلغی که پرداخت می کنند.) باید این تئوری را از ذهن مدیران دور کرد که، فرهنگ، هنر و بنای تاریخی سیبیل شاهان نیست که پول بدهیم و رویش نقاره بنوازیم. سهم‌الارث خانوادگی هم نیست.

بیشتر بخوانید:

ساخت غیرقانونی کافه در باغ نگارستان / شکایت میراث فرهنگی از دانشگاه تهران


"جنگ مسئولیت" میان دانشگاه تهران و میراث‌فرهنگی

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
کل نظرات : ۱
منتشر شده : ۱
در صف انتظار : ۰
غیر قابل انتشار : ۰
 
 
همایون
آیا مدیران مملکت که سرشان گرم کارها و منافع شخصی است، این حرف ها را می خوانند؟