مسیرِ فیروزِ اسکندر، « اصل50 » نداشت!

همتای فیروز و ساز ناکوک در زیست بوم کشور

حنیف رضا گلزار*
همتای فیروز و ساز ناکوک در زیست بوم کشور
درباره اسکندر فیروز بنیانگذار سازمان حفاظت محیط زیست ایران نظرات مختلفی وجود دارد. برخی او را می ستایند و بعضی او را نکوهش می کنند. عده ای او را حامی شکار و شکارچی می نامند و برخی نیز می گویند او سازمان متولی قرق شکار سلطنتی را به سازمانی حفاظتی تبدیل کرد.
دوشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۸
ساعت ۱۳:۰۵
کد مطلب: ۲۶۳۲۸
Share
اسکان نيوز: در واپسین روزهای سال سخت گیر 1398، و در آستانه گرامی داشت "روز جهانی حیات وحش" و "هفته منابع طبیعی"، انتشار خبر درگذشت بنیان گذار سازمان حفاظت محیط زیست و پدر تالاب های کشور، شوک دیگری را بر پیکر نحیف محیط زیست و منابع طبیعی ایران وارد ساخت. اسکندر فیروز، پس از عمری تلاش برای گسترش و آموزش مفاهیم و زیرساخت های حفاظت از محیط زیست، از میان ما رفت.

برای قضاوت و رهیافتی درست از مدیریت فیروز بر محیط زیست ایران، می توان به اندک اسناد باقی مانده از دوران مدیریت توام با تخصص و جدیت او بر سازمانی که بنا نهاده بود و از جمله به نامه شماره 1415 – 4 مورخ 12/05/1356 صادره با امضای ایشان خطاب به وزیرمشاور و معاون اجرایی نخست وزیر وقت اشاره کرد.

گویا به درخواست نماینده وقت مردم منطقه در مجلس، مقرر شده بود تا جاده ای آسفالته میان شهر دورود و دریاچه گَهَر احداث شود. پاسخ اسکندر فیروز، رییس وقت سازمان حفاظت محیط زیست به این نامه، خلاصه ای است گویا از اقتدار توام با تخصص و تعهد وی نسبت به شرح ماموریت های سازمانی که در مصدر امور آن قرار داشت.

پاسخ رییس وقت سازمان به این درخواست را باید خواند و این پاسخ قاطع و در راستای حفاظت از محیط زیست و حیثیت سازمانی را مقایسه کرد با اقدامات عیسی کلانتری به ویژه در خصوص صدورِ هرچند ناکام ولی هزینهِ تراشِ مجوز زیست محیطی برای اجرای "طرح شیرین سازی وانتقال آب دریاچه کاسپین به فلات مرکزی"
اسکندر فیروز در آن نامه نوشته است: «... احداث راه دورود به دریاچه گهر، قبلا مورد بررسی و مطالعه کارشناسان این سازمان قرار گرفته و چنین تشخیص داده شد که احداث جاده پیشنهادی کاملا مغایر با اهداف حفاظت از یک دریاچه با طبیعت دست نخورده و در یک منطقه حفاظت شده می باشد.... بدین لحاظ احداث راه ماشین رو به سبب افزون نمودن بار محیطی منطقه ( رفت و آمد وسایط نقلیه و تعداد بازدید کنندگان)، موجب تخریب و نابودی این میراث طبیعی شده و نمی تواند مورد تایید این سازمان قرار گیرد» او این درخواست راتایید نکرد و آن جاده ساخته نشد!

 اگرچه "مسیری" که "اسکندر" برای نخستین بار در ایران و بسا خاورمیانه بنیان نهاد، "فیروز" است و امروز بسیاری از نخبگان و مردمان، آگاهانه و عاشقانه در این "مسیرِ فیروز" گام می نهند، اما شوربختانه سازمانی که او بنا نهاد، این روزها از "مسیرِ فیروزی" خارج و ساز ناکوک در زیست بوم کشور می زند.

شاید آن روز که مردِ فیروزِ محیط زیست و حیات وحش ایران، این سازمان را بنیان می نهاد، حتی تصور هم نمی کرد که روزگاری نه چندان دور، مردی بر مسند ریاست این دُر یتیم دیوانسالاری کشور تکیه زند و به بهانه های واهیِ  برخاسته از ناآگاهی و توسل به استدلال هایی پوچ و بی بنیان، نظرات فنی بدنه کارشناسی این سازمان را نقض و در قامت نظریه پردازی هر چند ناکام و شکست خورده، توجیه گر طرح های انتقال آب بین حوضه ای شود؛ با اجرای طرح تنفس جنگل های شمال مخالفت کند؛ تئوری پرداز تداوم سدسازی در جنگل های هیرکانی شود؛ در برابر تداوم ساخت آزادراه ویرانگر تهران – شمال، سکوت اختیار کند، تیلاپیا را رواج دهد؛ در تلاشی هر چند ناکام همه مخالفین خود را با برچسب هایی همچون سیاست باز، بی سواد، احساساتی و... از میدان به در کُند و با تصمیم و اقدامی در خور نکوهش، زیستگاه های حیات وحش میهن را جولانگاه شکارکُش های غیروطنی و جولانگاه اجنبی کند؛ آن هم برای مشتی دلار...

اسکندر فیروز، مدیری بود که بدون هیچ پشتوانه قانونی و در دورانی که حتی مفاهیم اولیه حفاظت از محیط زیست در معتبرترین دانشگاه های ایران هم ناشناخته بود و در دورانی که در فرهنگ عمومی، شکار به عنوان حقی مسلم و بخشی از تفریحات رایج انگاشته می شد، سازمان حفاظت محیط زیست را بنیان نهاد و مساله شکار را در ایران ساماندهی کرد.

اسکندر فیروز پنجاه سال قبل و در روزگاری که قانون اساسی مشروطه با محیط زیست بیگانه بود و «اصل 50 » نداشت و نزدیک ترین دانشکده محیط زیست با تهران، هزاران کیلومتر آنسوی مرزهای ایران قرار داشت، با درایت و آگاهی و عشق به حیات وحش و محیط زیست میهن، کوشید تا شکار را از جرگه پدیده ای تفریحی خارج سازد.

این «مسیرِ فیروز» بود و بی گمان او در این مسیر، « فیروز». اما امروز، آنان که در جایگاه او نشسته اند، با نقض آشکار اصل 50 قانون اساسی و بی اعتنا به نظرات صدها متخصص و کارشناس حوزه حیات وحش و محیط زیست، بار دیگر مُنادی و احیاگر شکارِ برخاسته از حس لذت جویی شده و از بیان این عبارت در رسانه ها  که «در پیِ ارضای نیازهای شکارچیان هم باید بود»!! اِبایی ندارند و اینگونه شد که با چنین رویکردی نادرست و وَهم آلود نسبت به حیات وحش و محیط زیست، به همراه پژواک دلخراش گلوله ها و قهقهه های روح خراشِ شکارکُش های وارداتی، ناخواسته و قهرآلود، در مسیرِ فیروزیِ حفاظت از زیست بوم میهن دیوار کشیدند، اگرچه می دانند که روندگان و پاسدارانِ «مسیرِ فیروز» بسیارند و استوار. و بی گمان، دلیل شادی "روحِ فیروز"، همچون "جانِ اسکندر"، همین است....

* عضو هیات مدیره جمعیت دیده بان طبیعت
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.