«فرماندهی واحد» بزرگ‌ترین خلا مدیریت بحران در آتش‌سوزی ارسباران

«فرماندهی واحد» بزرگ‌ترین خلا مدیریت بحران در آتش‌سوزی ارسباران
کارشناسان محیط زیست می‌گویند اگر در آتش‌سوزی جنگل‌های ارسباران فرماندهی واحدی وجود داشت و مدیریت بحران با سناریویی از پیش تعیین شده صورت می گرفت، آتش تا عمق خاک جنگل‌ها را نمی‌سوزاند.
دوشنبه ۱۱ شهريور ۱۳۹۸
ساعت ۱۴:۱۶
کد مطلب: ۲۲۴۳۷
Share
اسکان نيوز: جنگل‌های ارسباران دو هفته پیش آتش گرفت و به گفته کارشناسان خسارات غیرقابل جبرانی به محیط زیست منطقه وارد کرد.

پس از گذشت چند روز و سوختن بیش از ۵۰۰ هکتار از جنگل‌ها، نیروهای امدادی از جمله بالگردها برای اطفا حریق به منطقه رسیدند. همین موضوع انتقادات زیادی در پی داشت.

کدام منابع طبیعی در این آتش‌سوزی خسارت دیدند؟ نگرانی و مطالبات مردمی در ورود دستگاه‌های متولی چقدر تاثیرگذار بود؟ نبود فرماندهی واحد در مدیریت بحران به چه اندازه آسیب‌ها را تشدید می‌کند؟ چه درس‌هایی از این حادثه گرفتیم؟

محمدرضا مسعود، کارشناس حیات وحش؛ احمد بایبوردی، استاد دانشگاه، کارشناس منابع طبیعی؛عاطفه مجتهدی، کارشناس آموزش و مشارکت اجتماعی در موضوعات زیستی محیطی و احمد رحمانی، مدیرعامل خانه محیط زیست آذربایجان و کارشناس مشارکت اجتماعی در میزگردی  به این سئوالات پاسخ گفتند.

در ادامه بخش دوم گزارش این میزگرد را می‌خوانید.



عمق خسارات آتش سوزی ارسباران تا کجا بود؟

بایبوردی: دقیقا تا عمق خاک. با آتش‌سوزی، کربن آلی که ساختار تشکیل دهنده خاک است از بین می‌رود. همچنین آتش‌سوزی باعث می‌شود فوم و فلور خاک که در برگیرنده موجودات زنده از جمله کرم خاکی و باکتری و قارچ است از بین برود. این به معنا نابودی حیات خاک منطقه است.

برای این‌که موجودات دوباره در خاک مستقر شوند و به فعالیت بپردازند تا خاک احیا شود، به مدت زمانی طولانی نیازمندیم؛ البته این را هم نباید فراموش کرد که از نظر علمی امکان احیا ۱۰۰ درصدی وجود ندارد.

حالا ما نشسته‌ایم و چیزهایی می‌گوئیم که امکان ندارد به عقب برگردد، در واقع داشته‌های عظیمی را از دست داده‌ایم. ارسباران درحالت اغما قرار گرفته و برای حیات دوباره آن به مدیریتی قوی نیاز داریم. متاسفم که این را می‌گویم اما اگر همین روند ادامه داشته باشد، به زودی باید به فکر تشکیل ستاد احیا جنگل‌های ارسباران باشیم.



 

در سال‌های اخیر به واسطه ظهور شبکه‌های اجتماعی، در حوادثی این چنینی مطالبات و نگرانی‌های مردمی پررنگ می‌شود. به نظر شما این نگرانی‌ها کاری از پیش برد؟

مجتهدی: می‌توان گفت که پس از گذشت چند روز از شروع آتش‌سوزی در جنگل‌های ارسباران، این مطالبات و فشارهای مردمی بود که دستگاه‌های متولی را به حرکت واداشت.

اما موضوع ورود مردم به ویژه جوامع محلی برای اطفا حریق مساله ساده‌ای نیست. در واقع در آتش‌سوزی ارسباران نیز همچون حوادث سال‌های گذشته نیروهای مردمی که به صورت خودجوش برای اطفا حریق در منطقه حضور یافته بودند، بلاتکلیف مانده بودند.

متاسفانه برای ورود عوامل انسانی در مدیریت بحران هیچ برنامه ریزی مشخص و پروتکلی از پیش تعیین شده نداریم و همین باعث می‌شود نیروها به جای اینکه مفید واقع شوند، خودشان به مشکل و بحرانی تازه تبدیل شوند.

این‌که رسانه‌های مجازی و شبکه‌های اجتماعی باعث می‌شوند صدای مردم به گوش مسئولان برسد خوب است؛ اما نباید به سمتی برویم که به جای مطالبه گری، ناامیدی در جامعه گسترش یابد.



فرمانده واحدی در مدیریت آتش‌سوزی جنگل‌های ارسباران وجود نداشت. این موضوع چقدر خسارات حادثه را تشدید کرد؟

رحمانی: تنها آتش‌سوزی و مدیریت بحران نیست. متاسفانه در بسیاری از حوزه‌ها از نبود پروتکل آسیب می‌بینیم. در واقع باید سناریویی وجود داشته باشد که نقش هر دستگاه یا حتی شهروندان را در مدیریت بحران تعیین کند. در کشور ما شاید تنها ارگانی که پروتکل مشخص برای پیشبرد روند درمانی بیماران دارد، اورژانس است.

در آتش‌سوزی جنگل‌های ارسباران شاهد این بودیم که نیروهای سپاه و ارتش وارد قضیه شدند اما به دلیل اینکه نیروهایشان آموزش ندیده بودند، چندان مفید واقع نشدند.

همزمان با ارسباران در ایزمیر ترکیه هم آتش‌سوزی اتفاق افتاده بود. آن‌ها سناریویی مشخص برای اطفا حریق داشتند، ابتدا ۹ بالگرد محلی به موضوع ورود پیدا کردند اما با تشدید آتش‌سوزی، استان‌های همجوار هم بالگردهایی اعزام کردند که به ۱۹ بالگرد رسید. اما ما همچنان نمی‌دانیم باید چه زمانی چه کاری انجام بدهیم؟



از آتش‌سوزی جنگل‌های ارسباران چه درس‌هایی گرفتیم؟

مسعود: من به عنوان جمع‌بندی باید بگویم تا زمانی که سیستم مدیریتی کشور ما دستوری است و جوامع محلی در منابع منطقه نفعی ندارند، چنین حوادثی دور از انتظار نیست.

بایبوردی: اخیرا یک زوج ایرانی راکتی برای اطفا حریق اختراع کرده‌اند که هر کپسولش می‌تواند دوهزار و ۵۰۰ متر از یک جنگل درحال آتش‌سوزی را نجات بدهد. من به عنوان سخن نهایی‌ام این سئوال را طرح می‌کنم که چرا مسئولان ما در راستا اقتصاد مقاومتی، رونق تولید و مدیریت حوادث طبیعی از چنین اختراعاتی حمایت نمی‌کنند؟

مجتهدی: من دو آرزو دارم: امیدوارم یک روز به همین زودی محیط زیست به اولویت سیاستمداران، مسئولان، آموزش و پرورش و… تبدیل شود و همه باور کنند که محیط زیست یک موضوع حاشیه‌ای نیست.



و آرزو می‌کنم یک مدیر یا مسئولی با جرأت بیاید و بگوید من نتوانستم تمام مشکلات این حوزه را حل کنم، اما حداقل توانستم یک مشکل را به طور اساسی برطرف کنم تا در حوادث و اتفاقات آینده از جانب آن متضرر نشویم.

رحمانی: کشورهای توسعه یافته به این نتیجه رسیده‌اند که اگر از محیط زیست خود حفاظت نکنند، صنعت شان هم بی‌دوام خواهد بود. آن‌ها برای رسیدن به این نتیجه هزینه‌های زیادی داده‌اند اما ما باید از تجارب شان استفاده کرده و اشتباه آنان را تکرار نکنیم.
 
مرجع: مهر

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.