ثبت جهانی «کُنار سیاه» پیشکش؛ معدن‌کاران را دریابید!

ثبت جهانی «کُنار سیاه» پیشکش؛ معدن‌کاران را دریابید!
فرجام سیاه گنبدهای نمکی کشور یکی پس از دیگر رقم می‌خورد در این میان سازمان‌های محیط زیست، میراث فرهنگی، منابع طبیعی، صنعت، معدن و تجارت از عاملان اصلی این اتفاقات هستند تا آنجا که «کُنار سیاه» یکی از مهمترین گنبدهای نمکی محدوده فراشبند- فیروزآباد که به زعم غارشناسان و غارنوردان قابلیت ثبت جهانی دارد به ورطه فراموشی سپرده شده تا با صدور مجوز معدن‌کاری لیاقت مسوولان ذی‌ربط در حفظ داشته‌های طبیعی این سرزمین به اثبات برسد.
يکشنبه ۲۳ تير ۱۳۹۸
ساعت ۱۷:۲۷
کد مطلب: ۲۱۱۹۴
Share
اسکان نيوز:مریم اطیابی-آتشكده «كُنار سیاه »در دوره ساسانیان به همراه ساختمانهای اطراف آن ساخته شده‌اند. این آتشکده در 30 کیلومتری فیروزآباد بر روی یک تپه قرار دارد و به دشت اطراف دید مناسبی دارد و هرچند مورد بازدید گردشگران قرار می‌گیرد اما سال‌هاست به حال خود رها شده است و گاهی انبار کاه عشایر بوده  و گاهی حفاران غیر مجاز به آن ورود پیدا کرده‌اند.
 
فراشبند واقع در جنوب غربی استان فارس و در ۱۷۰ کیلومتری شیراز با دارا بودن ۹۸ اثر ثبت ملی، ۱۵۲ اثر شناسایی شده و بالغ بر ۲۵ چهارتاقی به عنوان پایتخت چهارتاقی‌ها ملقب شده است.
 
فعالان میراث فرهنگی فیروزآباد اما این روز‌ها فقط نگران آتشکده و چهار تاقی نیستند بلکه نگران گنبدهای نمکی کنار سیاه هم هستند که بیرون از محدوده ثبت جهانی است و در دشت واقع شده است.  در محدوده کنار سیاه یک چهارتاقی و کاروانسرا قرار دارد که این معدن کوه هم در دوره ساسانی متعلق به این آتشکده بوده است و نمک شهر از اینجا تهیه می‌شده است.
 
آنها می‌گویند با احداث یک کارخانه کربنات سدیم از این گنبدها برداشت می‌شود. این پروژه چند سالی است آغاز به کار کرده است اما بهره‌برداری از آن تازه شروع شده است که این امر باعث از بین رفتن این کوه گنبد نمکی خواهد شد. به گفته فعالان محیط زیست و میراث فرهنگی کربنات یک کوه در همان نزدیکی را با سدیم موجود در گنبدها ادغام می‌کنند و برای شیشه سازی استفاده می‌کنند.
 
با توجه به موقعیت گنبد به نظر می‌رسد که در دوره ساسانیان هم معدن‌کاری در این قسمت مرسوم بوده اما تا کنون بررسی باستان‌شناسی صورت نگرفته است. حتی قرار بر این بوده تعیین حریمی هم برای آثار انجام شود که هیچ اقدامی صورت نگرفته است.
 
از سویی دو گنبد منطقه کنار سیاه در موازات جاده فیروزآباد - فراشبند واقع شده که به دلیل عدم مطالعات دقیق در زمان نقشه‌برداری، این جاده در مسیر راه‌سازی قرار گرفته و در حال حاضر قسمتی از گنبد تخریب شده است. این امر سبب شده هزینه‌های اضافی برای مسیر فیروزآباد - فراشبند صرف شود چراکه گنبدهای نمکی استحکام کافی را نداشته و بتن‌ریزی در این مسیر در چند نوبت انجام شده است.


به گزارش اسکان نيوز،گنبد نمکی کنار سیاه در ۹۰ کیلومتری جنوب شرقی شیراز و در فاصله ۲۰ کیلومتری جنوب غرب شهرستان فیروزآباد قرار دارد. تعدادی آبراهه فصلی در اطراف گنبد نمکی وجود دارد. در یال جنوب غربی تاقدیس آغاز، سه چشمه به نام نارک، کنار سیاه و منگرک وجود دارد.
 
در سال 91 جواد نظام‌دوست رییس انجمن غارنوردی و غارشناسی ایران در پاسخ به این پرسش كه آیا تا كنون حركتی برای ثبت گنبدهای نمكی ایران انجام شده است؛ گفت: دانشگاه شیراز، ثبت یكی از گنبدهای نمكی در فیروزآباد را پیشنهاد كرده و مقالات زیادی را هم در نشریات جهانی منتشر كرده است؛ اما در ایران هیچ متولی رسمی‌ای را نداریم كه پیگیر ثبت جهانی گنبدهای نمكی باشد.
 
دكتر مهدی زارعی ـ استاد دانشگاه شیراز ـ كه پیگیر موضوع ثبت كنارسیاه در یونسكو بود در همان زمان درباره‌ی اوضاع این گنبد‌های نمکی به رسانه‌ها ‌توضیح داد: ثبت جهانی این گنبد را پروفسور «پل ویلیامز» از اساتید برجسته‌ی كارست در دنیا و مشاور اتحادیه‌ی بین‌المللی حفاظت از طبیعت، در سفر اخیرش به فیروزآباد فارس و پس از دیدن تعدادی از گنبدهای نمكی جنوب ایران، به دانشگاه شیراز پیشنهاد داد، ‌چون به اعتقاد او، ‌كنارسیاه در میان گنبدهای نمكی ایران، ‌منحصربه‌فردتر است.
 
او ادامه داد: فقط تعدادی از كشورها،‌ كوه نمكی دارند كه آن‌ها هم كوچك‌‌اند. اردن،‌ اسپانیا و فلسطین اشغالی از جمله‌ی این كشورها هستند و اتفاقا هیچ‌كدام گنبد نمكی به ارتفاع و بزرگی كنارسیاه ندارند.
 
این استاد گروه آب‌شناسی در گروه زمین‌شناسی دانشگاه شیراز یادآوری كرد: جنوب ایران بیش از 100 گنبد نمكی دارد و مشتقان زیادی مانند دانشمندان، محققان و گردشگران تمایل دارند این گنبدها را كه به جای سنگ، از نمك تشكیل شده‌اند، ‌ببینند. بنابراین ثبت و محافظت از این گنبد در توسعه‌ی گردشگری منطقه و حتا كشور تأثیر زیادی دارد.

 

به گزارش اسکان نيوز، حال در تیرماه سال 98 و با ارسال عکس‌هایی که نشان از حضور لودرها و برداشت از این گنبدها دارد، جواد نظام‌دوست، عضو هیأت موسس انجمن غار و غارشناسی ایران در پاسخ به پرسش به خبرنگار اسکان نيوز مبنی بر این که ماحصل وعده و عیدها چه شد،می‌گوید: اساتید دانشگاه شیراز قول‌هایی دادند و حتی پیگیری‌های هم شد اما مسوولان به وعده‌شان عمل نکردند. در سه سال اخیرپنج یا شش گروه مختلف ایتالیایی، فرانسوی و نیوزلندی به منطقه فارس اعزام شدند. در خصوص کنارسیاه، این گنبدهای نمکی نسبت به سایر غارهای فارس و جنوب مورد توجه ویژه دانشمندان داخلی و خارجی قرار گرفت. به قول زمین شناسان رخنمونش بیشتر بود.
 
عضو هیأت موسس انجمن غارنوردی و غارشناسی ایران هم با اشاره به این که در جنوب کشور بیش از صد گنبد نمکی وجود دارد و صدها گنبد نمکی هم هست که هنوز دیده نشده است، توضیح می‌دهد: گنبد نمکی کنار سیاه با حضور یکی از نمایندگان یونسکو در سال ۲۰۱۲  بنام «پل ویلیامز» که به همراه هیأتی از غارنوردان و غارشناسان بین‌المللی به ایران آمده بود مورد بازدید قرار گرفت. آنجا در جلسه‌ای که در فرمانداری فیروزآباد برگزار شد او تأکید کرد که این گنبد ارزش معرفی به جهانیان را دارد. ویلیامز و سایر دوستان زمین‌شناسش متذکر شدند که این گنبدها با چنین وسعتی ارزش دیدن و تحقیق بیشتر دارد.
 
او با اشاره به این که سازمان میراث فرهنگی، محیط زیست، استانداری‌ها و اداره کل منابع طبیعی و دانشگاهها می‌توانند به عنوان پیشنهاد دهنده ثبت ملی و جهانی ثبت جهانی پرونده تهیه کنند، می‌افزاید: پیگیری ثبت جهانی یك اثر به حمایت سازمانی رسمی و دولتی نیاز دارد زمانی قرار بود پرونده گنبدهای نمکی تهیه شود اما من مطلع نیستم که آیا برای کنارسیاه از سال 2012 مسوولان اقدامی کرده‌اند یا نه.
 
نظام دوست با بیان این که تا كنون هیچ گنبد نمكی‌ای در جهان در فهرست یونسكو ثبت نشده است، می‌گوید: در همان زمان پروفسور عزت‌الله رییسی -دبیر قطب علوم و زمین دانشگاه شیراز- که مطالعات بسیاری درباره کارست‌ها و تعدادی از گنبدهای نمکی ایران داشته، هم نظر با ویلیامز اعلام کرد که ایران می‌تواند با در نظر گرفتن شاخص‌هایی، تعدادی از این گنبدهای نمكی را برای ثبت به یونسكو معرفی كند و پیشنهاد پیگیری ثبت جهانی این آثار را به سازمان زمین‌شناسی كشور داد.
 


 
به گزارش اسکان نيوز، دانشگاه شیراز در همان زمان با توجه به مطالعاتی كه درباره‌ی تعدادی از گنبدهای نمكی ایران داشته‌، گنبد نمكی جاشك (استان بوشهر)، گنبد نمكی كنارسیاه (استان فارس) گنبد نمكی كوه نمك (جزیره‌ی قشم) و گنبد نمكی هرمز (جزیره‌ی هرمز) را پیشنهاد و اعلام كرده که بدیهی است با مطالعه امكان داشت، این فهرست تغییر كند.
 
نظام دوست همچنین به عبور جاده و تذکرات جدی نسبت به احداث آن در اطراف گنبدهای نمکی کنار سیاه همچنین وجود دو معدن نمک و ماسه در آن حوالی اشاره می‌کند و یادآور می‌شود: هر گونه دست‌اندازی و تعرض، افزایش جاده، آسفالت و بتن ریزی و غیره به ضرر ثبت جهانی است اما از آن مهم‌تر مسایل زیست محیطی است. من ازاساتید برجسته غار‌شناسی شنیده‌ام که تغییرات در گنبدهای نمکی منجر به شورشدن آب‌های شیرین می‌شود و آبخوان‌های منطقه را دچار بحران می‌کند. بنابراین هر نوع تغییر فیزیکی حجمی از آسیب محیط زیستی را هم به دنبال دارد.
 
او با اشاره به سخن رئیسی که غارشناسان را مغز متفکر این رشته و غارنوردان را دست و پاهای آن دانسته است، می‌گوید:بر همین اساس برای افزایش اطلاعات غارشناسان تیمی از غارنوردان حرفه‌ا‌ی به داخل «سینگهُل‌»‌ها صعود کرده و اطلاعات لازم و عکس‌ها را در اختیار غارشناسان قرار داده‌اند. سینگهل‌ها بسیار خطرناکند و نیاز به ایمنی بسیار زیاد دارند از سویی خاک اطراف آنها سست است و کریستال‌های نمک هم بسیار بُرنده‌اند و می‌توانند طناب‌ها را بریده و جان افراد را به خطر بیاندازند از این رو در اینگونه موارد غارنوردان به کمک غارشناسان می‌آیند.
 
نظام دوست توضیح می‌دهد که از سال ۲۰۱۲ و سال‌های بعد از آن بارها بویژه در کنار سیاه تیم غارنوردی تا عمق 80متر فرو رفتند و عکسبرداری کرد‌ه‌اند و نمونه‌هایی از لایه‌های نمک پایین دست را بالا آورد‌ه‌اند.
 
وی با اشاره به وضعیت گنبدهای نمکی جاشک و دشتی همچنین کنار سیاه تأکید می‌کند: ثبت ملی یا جهانی فرقی ندارد، ما در واقع خودمان را گول می‌زنیم. دماوند به عنوان یک اثر طبیعی مهم یا بادابسورت یا جنگل‌های هیرکانی و... در چه وضعیتی است؟در صورت ثبت جهانی آثار طبیعی، کشور ما مقررات و آیین‌نامه‌های ندارد که با ثبت شدن یک درجه امنیت و حفاظت بیشتر برای آثار طبیعی را به همراه داشته باشد. غار نمکی قشم هم تنها کمک کننده آن بود تا ژئو پارک قشم به فهرست ژئو پارک‌های جهان باز گردد. اکنون گنبدهای نمکی جاشک، دشتی، کنار سیاه، خورموج، گچین ( روستای نزدیک بندرعباس) چندین سال است در انتظار تهیه پرونده ثبت جهانی هستند اما دریغ از یک اقدام.




























  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.