از آبادی‌های باصفا تا اَبَرروستاهای حاشیه مشهد

از آبادی‌های باصفا تا اَبَرروستاهای حاشیه مشهد
حاشیه‌نشینی نه با افزوده شدن پهنه‌ها به شهر بلکه با گسترش شهر به اطراف و بلعیدن روستاهای با صفا رخ می‌نماید و این روند به رغم اقدامات اصلاحی در حریم مشهد همچنان در حال گسترش است.
يکشنبه ۱۶ تير ۱۳۹۸
ساعت ۱۲:۱۸
کد مطلب: ۲۱۰۷۵
Share
اسکان نيوز: طی نیم قرن گذشته، شهر مشهد ۸۰ روستا در اطراف خود را بلعیده است و در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد مشکلات کالبدی و ساختمان‌های ناایمن و عمده بافت‌های فرسوده ناشی از افزوده شدن همین روستاها به محدوده شهر است.

بر اساس تعاریف تقسیمات کشوری شهر محلی است با حدود قانونی که در محدوده جغرافیایی بخش واقع شده و از نظر بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل، دارای سیمایی با ویژگی‌های خاص خود می‌باشد به طوری که اکثریت ساکنان دائمی آن در مشاغل کسب، تجارت، صنعت، کشاورزی، خدمات و فعالیت‌های اداری اشتغال داشته و در زمینه خدمات شهری از خودکفایی نسبی برخوردار و کانون مبادلات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی حوزه پیرامون خود بوده و دستکم دارای ده هزار نفر جمعیت است.

به نظر می‌رسد این تعریف برای بسیاری از روستاهای واقع شده در حریم شهر مشهد نیز صدق می‌کند، روستاهایی با پیکره شهری که بخشدار مرکزی مشهد از آنها به "اَبَر روستا" یاد می‌کند.

۲۰ ابرروستا

ابوطالب سرابیان گفت: بخش مرکزی مشهد ۲۲۲ روستا دارد که ۱۳۵ روستا از این تعداد چسبیده به مشهد و در حاشیه این کلانشهر قرار دارند و مطابق سرشماری سال ۹۵ حدود ۲۰ روستا دارای جمعیت بیش از چند هزار نفر می‌باشند.

وی افزود: روستاهای «کشف» با ۱۱ هزار و ۴۵۹ نفر، «دوست آباد» با هشت هزار و ۹۲۹ نفر، «زرکش» با هشت هزار و ۲۰۰ نفر، «منزل آباد» با هشت هزار و ۵۲۰ نفر، «دهرود» با ۱۱ هزار و ۸۶۹ نفر و "گرجی سفلا" با ۱۵ هزار و ۱۶۳ نفر جمعیت ابر روستاهایی با سیمای شهری هستند که در حاشیه مشهد قرار دارند.

وی اظهار کرد: در حالی که نرخ رشد جمعیت روستاها در سایر نقاط یک یا ۲ درصد است این مناطق سالانه ۱۵ تا ۱۷ درصد رشد جمعیت دارند.

بخشدار مرکزی مشهد ادامه داد: برای دستیابی به توسعه پایدار نمی‌توان نسبت به حریم مشهد بی‌تفاوت بود، همچنین رسالت مدیریتی و اخلاقی ما نیز ایجاب می‌کند نسبت به فضاهای پیرامونی بی‌تفاوت نباشیم.

وی گفت: عدم هماهنگی بین سازمان‌ها و نهادهای عمومی و ضعف قوانین و مقررات حاکم از مهمترین علل بروز وضعیت کنونی شهر مشهد است.

مشکلات روستاها از زبان دهیاران

دهیاران تعدادی از ابرروستاهای ذکر شده وجود برخی مشکلات را ناشی از ناهماهنگی دستگاه‌های متولی روستا و ضعف در اجرا قوانین دانستند.

نماینده دهستان توس بخش مرکزی مشهد گفت: ساخت‌وسازها در روستاهای حاشیه شهر با بافت روستایی همخوانی ندارد، به گونه‌ای که برخی منازل ساخته شده از خانه‌های شهری نیز شیک‌تر هستند.

مهدی رحمانی افزود: قیمت زمین در این مناطق نصف قیمت زمین در مشهد است و نزدیک بودن به مشهد و بهره‌مندی از خدمات رفاهی موجب مهاجرت جمعیت از شهرها و روستاهای خراسان رضوی و استان‌های مجاور، سیستان و بلوچستان و حتی کشور افغانستان به این مناطق شده است.

وی اظهار کرد: مهاجرت اتباع افغانستان به روستای کوشک مهدی طی سال‌های اخیر و خرید منازل مسکونی یک خیایان موجب ایجاد یک محله یا راسته افغانی‌ها در این روستا شد که به بروز برخی درگیری‌ها با اهالی روستا انجامید و منجربه قتل شد که پرونده آن همچنان در حال پیگیری است.

وی که دهیار روستا «کشف» نیز است، گفت: این روستا بر اساس آمار موجود در خانه‌های بهداشت روستایی ۱۴ هزار نفر جمعیت دارد و مانند سایر روستاهای بزرگ شهرستان از مشکلات خدماتی برخوردار است اما ریشه این مشکلات همان حاشیه نشینی است.

رحمانی افزود: دهستان توس بخش مرکزی مشهد دارای ۳۲ روستاست که ۲۸ روستا دهیار داشته و با ۳۷ هزار نفر جمعیت با مناطق ۲، ۱۰ و ۱۲ شهرداری مشهد مجاور است.

وی با بیان این‌که آمار دقیق از شمار مهاجرین افغانی در منطقه در دست نیست، اظهار کرد: بر اساس برآوردها حدود ۲ هزار نفر از ساکنان دهستان توس افغانستانی هستند.

طرح‌های هادی ناتمام

دهیار روستای دهرود نیز مهمترین مشکل این روستای ۱۸ هزار نفری را توقف اجرا طرح هادی روستایی عنوان کرد و گفت: از ۶ سال قبل طرح هادی روستایی دهرود تغییری نداشته است.

امیر رضایی افزود: بنیاد مسکن به عنوان متولی طرح‌های هادی اعلام کرده است به دلیل تداخل حریم راه‌ها و شبکه برق و بویژه خط انتقال گاز و اختلاف با دستگاه‌های ذیربط امکان اجرا و توسعه این طرح وجود ندارد.

وی محدوده مسکونی این ابر روستا را ۶۰ هکتار عنوان و اظهار کرد: به دلیل عدم تعریف الگوهای هادی شاهد ساخت‌وساز ساختمان‌های چند طبقه در معابر ۶ متری روستا هستیم.

وی میزان تولید زباله در دهرود را ۶ تن در روز اعلام کرد و گفت: بخشی از آب روستا به وسیله شرکت آب و فاضلاب روستایی و بخشی دیگر از آب مشهد تامین می‌شود اما مشکل سختی و کمبود فشار آب همچنان پابرجاست.

رضایی افزود: این روستا در مجاورت بولوار طبرسی شمالی مشهد قرار دارد و در حال حاضر ساکنان روستا توقعات شهری پیدا کرده‌اند که مدیریت روستایی آنان را راضی نمی‌کند و راه‌حل مشکل آنان، الحاق این مناطق به شهر و قرار گرفتن در حوزه مدیریت و خدمات شهری است.

مسعود رضایی، دهیار روستا دوست آباد که جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ حدود هشت هزار و ۹۰۰ نفر اعلام شده است نیز گفت: مشکلاتی مانند کاهش فشار آب شرب روستا و دیگر موارد خدماتی از مشکلات عمومی این قبیل روستاها می‌باشد اما مشکل اصلی عدم ارائه خدمات توسط بنیاد مسکن است.

دهیار روستا کال زرکش نیز به خبرنگار ایرنا گفت: این روستا در حاشیه جاده مشهد - قوجان قرار دارد و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۹۵ حدود ۶ هزار نفراست اما با موج مهاجرتهای صورت گرفته در سه سال گذشته و براساس آمار مرکز بهداشت روستایی جمعیت روستا به ۱۴ هزار و ۶۵۰ نفر رسیده است.

بابک علیزاده با اشاره به مهاجرت اقوام کرد و کرمانج از شهرستان‌های کلات، قوچان و چناران به این روستا، افزود: هم اکنون توالید زباله در این روستا روزانه ۲.۵ تن است و کال زرکش پذیرای ۸۰۰ مهاجر افغانستانی مجاز و غیرمجاز است.

وی اظهار کرد: با گستردگی موجود همه اقدامات مرتبط با حوزه دهیاری با یک نیرو انجام می‌شود ومکاتبات با بخشداری برای جذب نیرو نیز بی ثمر بوده است.

وی گفت: مجموع بودجه سال گذشته روستا ۱۰ میلیارد ریال بوده که حدود چهار میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال آن تخصیص یافته است، درآمدهای روستا بابت عوارض بسیار ناچیز است به‌طوری‌که مجموع عوارض اخذ شده برای صدور پروانه بنا ۱۰۰ متر مربعی ۵۵ میلیون ریال می‌باشد.

مدیرکل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری خراسان رضوی نیز با اشاره به مهاجرت روستائیان به شهرهای استان به ویژه حاشیه شهر مشهد گفت: مهمترین علت افزایش مهاجرت آنان طی سالهای گذشته کاهش درآمد مستمر و پایدار در جوامع روستایی در پی بحران‌هایی نظیر خشکسالی، سیل و از بین رفتن منابع آب و خاک در مناطق روستایی بوده است.

الحاق روستاها به مشهد اجرا نمی‌شود

محمدعلی همدمی‌نژاد در تشریح راهبردهای موجود برای سامان دادن به ابرروستاهای حاشیه شهر مشهد، افزود: بر اساس مصوبه شورای عالی شهرسازی برخی روستاهای بزرگ حاشیه باید به بافت شهری متصل شوند که دهرود از آن جمله است.

وی اظهار کرد: الحاق روستاها به مشهد از سوی شوراهای اسلامی چهارم و پنجم با مخالفت مواجه شده و در برخی موارد به دلیل پائین بودن هزینه زندگی روستایی ساکنان این روستاها نیز تمایلی به الحاق روستا به مشهد و پرداخت عوارض شهری ندارند.

وی گفت: دولت نیز تمایلی به بزرگ شدن شهرها و تحلیل رفتن بافت روستایی ندارد.

همدمی‌نژاد در مورد مشکلات بنیاد مسکن در خدمت رسانی به روستاها نیز افزود: موضوع تداخل حریم روستاهای مجاور شهر فقط به مشهد مربوط نیست و طرح‌های هادی در همه استان در این خصوص با چالش مواجه است.

وی اظهار کرد: از ابتدا تیر ماه سال جاری مقرر شده است تعیین تکلیف این حدود مانند دیگر امور عمرانی استان در شورای برنامه‌ریزی امور زیربنایی مطرح شود که البته این فرایند در فواصل مشخص و با حضور و نظر اعضای کارگروه مربوطه انجام می‌شود و این کارگروه نیز تاکنون تشکیل نشده است.

وی به مفتوح بودن پرونده مباحث دیگری همچون تقسیم شهرستان مشهد یا ارتقا روستاهای استان به شهر اشاره کرد و گفت: ارتقا روستاهای حاشیه مشهد به شهر جدید به دلیل ویژگی‌ها و شرایط خاص این مناطق منتفی است البته از ابتدا سال جاری چند روستا که به عنوان مراکز بخش معرفی شده بودند به شهر ارتقا پیدا کرده اند که مربوط به بخش‌های تازه تاسیس در شهرستان‌هایی مانند صالح آباد می‌باشند.

شهرستان مشهد با ۳.۵ میلیون نفر جمعیت و ۹ هزار و ۸۱ کیلومتر مربع مساحت متشکل از سه بخش مرکزی، احمد آباد و رضویه، ۱۱ دهستان و ۳۵۷ روستا دارد.

کلانشهر مشهد نیز با ۳۵۰ کیلومتر مربع مساحت و سه میلیون نفر جمعیت در بخش مرکزی این شهرستان واقع است.

تعداد روستاهای بخش مرکزی مشهد ۲۲۰ روستاست و بیش از ۳۰۰ هزار نفر جمعیت دارد که از این تعداد ۱۳۵ روستا چسبیده به کلانشهر مشهد و در حریم آن قرار گرفته‌اند و بیشترین میزان ساخت و سازهای غیرمجاز مربوط به این مناطق است.

از مجموع جمعیت ۳.۵ میلیون نفری شهرستان مشهد، یک میلیون و ۲۵۰ هزار نفر حاشیه‌نشین در هشت پهنه و ۶۶ محله و روستاهای حریم شهری سکونت دارند.
 
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.