در نخستین کمیته معماری بومی ایکوموس مطرح شد:

فریز کردن یک بنای تاریخی مانند ایجاد یک شهرک سینمایی صرف است

فریز کردن یک بنای تاریخی مانند ایجاد یک شهرک سینمایی صرف است
صرف نگه‌داری یک بنای تاریخی و تلاش برای فریز کردن آن در یک حالت، مصداق ایجاد یک شهرک سینمایی صرف است؛ در حالی که روح بنا به روح انسان پیوند دارد.
يکشنبه ۱۸ شهريور ۱۳۹۷
ساعت ۱۳:۵۰
کد مطلب: ۱۳۹۳۷
Share
اسکان نيوز: در نخستین جلسه‌ کمیته‌ معماری ایکوموس (شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی) مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران با بیان این‌که یک طرف خواسته‌های انسان و طرف دیگر امکانات موجود در طبیعت معماری را به وجود می‌آورد، گفت: هنر معمار این است که با توجه به امکانات بهترین وسیله آسایش و آرامش انسان را در معماری بومی فراهم کند.

وی با این مثال که در بوشهر هنوز هم مقدار زیادی چوب را روی بلم و لنج از هند به بوشهر می‌آورند، ادامه داد: در زمان ناصرالدین شاه سفارش ساخت درِ چوبی شکیلی  را با چوب هند دادند سپس چوب‌ها را با لنج به بوشهر آوردند و در را ساختند اما هنگام عبور از گردنه‌های بوشهر به شیراز از انتقال آن درماندند و اکنون این در، برای یکی از مدارس بوشهر نصب شده است.  حال پرسش این است آیا دری که چوبش در هند تهیه شده و در بوشهر ساخته شده بومی است؟ و چون از گردنه شیراز عبور نکرده پس در شیراز غیر بومی تلقی می‌شود؟

او سپس با طرح این پرسش که بومی و غیربومی چیست و حوزه نفوذ و برخورداری آن تا کجاست؟ ادامه داد: این که شیشه رنگی را از آلمان می‌آوریم و در منازل نصب می‌کنیم یا از آلومنیوم در خانه‌ها و ادارات بهره می‌گیریم آیا به مفهوم  بومی هست یا نه؟ پس شاید بومی به این مفهوم هم هست که از چه چیزی می‌خواهیم استفاده کنیم و البته مبحث دانشی که از آن بهره می‌گیریم هم مطرح است.

حجت بیان کرد: در معماری بومی، معمار در حقیقت بین خواسته‌ها و نیازهای انسان و ظرفیت‌هایی که در محیط است ارتباط برقرار می‌کند و با توجه به ظرفیت‌های موجود محیطی آسایش و آرامش مورد نیاز انسان را فراهم می‌کند. یک معمار بومی باید بتواند دریابد انسان به لحاظ مادی و معنوی به چه چیزهایی نیاز دارد و قدرت پاسخگویی به آنها در طبیعت چقدر است.

رئیس ایکوموس ایران با اشاره به این‌که در بوم‌ها و اقلیم‌های متفاوت؛ خواسته‌ها، نیازها، طبع‌ها، آداب و رسوم، فرهنگ‌ها، غذاها، موسیقی‌ها، نوع پوشش، ذوق ها و سلیقه‌های انسان‌ها نیز متفاوت‌اند، بیان کرد: بر حسب این که فردی در تهران، گیلان، آذربایجان شرقی و غربی، کیش، خوزستان، سیستان، یزد و... زندگی می‌کند، تمامی این موارد با یکدیگر متفاوت است و هر کدام بوم و زیست بوم خاص خود را دارند چون  تمام اجبارات جغرافیایی و تاریخی در طول زمان یک بوم را می‌سازد و آدم‌ها و سلایق و جهان‌بینی آن‌ها را شکل می‌دهد.

وی تاکید کرد: در معماری صر، تمرکز بر بناهای فیزیکی و مواد و دانش  به کار رفته و مرمت و حفاظت از آن خطا است. تداوم حفاظت در معماری بومی بسیار مهم است و این میسر نیست مگر آن که به جریان زندگی در آن بوم‌ها، طبع‌ها، مظاهر فرهنگی، گذشته و حال و جهان‌بینی آدم‌های آن بوم توجه کرد.

او با طرح این پرسش که چرا یک بوشهری به دلیل وسعت دریا و آسمان پیش رو گشاده رو و دست و دلباز و خونگرم است و خانه‌اش نیز چنین ساخته شده، این که چرا یک یزدی چند متر زیر زمین هم پناه می‌برد و ساباط و قنات دارد، این که چرا یک گرگانی خانه‌اش را یک طبقه از زمین بالاتر می‌سازد، می‌گوید: یک معمار بومی باید به تمام لطایف و ظرایف فرهنگی توجه کند و مدام به خود متذکر شود که حفاظت از معماری بومی یعنی فهم شرایط انسان در محیط هر منطقه با تمام ظرایف و مسائل اقتصادی، تکنولوژی ف علمی، فرهنگی و اجتماعی که در معماری دخیل است.

حجت تاکید کرد: اکنون که گروه‌های مختلفی به حوزه معماری بومی علاقه‌مندند باید بر این مهم توجه داشت که صرف نگه‌داری یک بنای تاریخی و تلاش برای فریز کردن آن در یک حالت مصداق ایجاد یک شهرک سینمایی صرف است در صورتی که روح بنا به روح انسان پیوند دارد.

او با اشاره به تلاش‌های سیاووش صابری دبیر کمیته معماری بومی برای تشکیل این کمیته، اظهار کرد: با روشن شدن این چراغ اجرائی کوچک، امیدواریم یک کار اصولی‌تر و اجرایی تر انجام شود.

وی با بیان این‌که  امیدش به مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌ها و سازمان میراث فرهنگی کم شده است، افزود: اما امروز که چنین تمنا و نیازی وجود دارد از مسئولان این کمیته خواست می‌کنم با جدیت و مدیریت مسأله معماری بومی را صرفاً در سطح پیگیری نکنند و  و آن را در سطوح بالاتر پیگیری کرد.

او اضافه کرد: نگاه فریز کردن آثار نگاه حفاظت نیست مهم طول حیات یک اثر است نه طول حفظ جسد اثر.

تلاش معماری بومی برای رفع نگرانی‌ها در مورد میراث ناملموس

سیاوش صابری، دبیر کمیته معماری بومی ایکوموس ایران  نیز در سخنانی اظهار کرد: باید از ظرفیت ایکوموس برای معماری بومی داخلی استفاده کنیم. مساله این است که در اقیلم‌های متفاوت ایران مردم با آداب و رسوم و فرهنگ‌های متفاوت و متکاثر وجود دارند که تنوع زیادی در معماری بوجود می‌آورند.

وی با اشاره به این که معماری بومی هم مانند میراث ناملموس در حال از بین رفتن است، افزود: ایکوموس تلاش کرد از طریق تشکیل کمیته معماری بومی به نحوی به این نگرانی پاسخ دهد.

او ادامه داد: ما نمی‌توانیم وظایفی را که به عهده دانشگاه‌ها، دستگاه‌های دولتی و مراکز تحقیقاتی و پژو هشگاه است برعهده بگیریم و بودجه آن را هم نداریم بنابراین تمرکز این کمیته بیشتر به دنبال ایجاد جریان در مخاطب عام است تا به مرور بتواند در یک دوره‌ی نه چندان کوتاه به معماری بومی ایران توجه بیشتری کند.

صابری نخستین اقدام کمیته معماری بومی را کتاب‌شناسی و شناخت منابع و تعریف و ثبت و ضبط  واژگان معماری بومی و تهیه فهرست از آن‌ها دانست تا از پژوهش‌های تکراری جلوگیری شود.

وی تاکید کرد: اگر گروهی از علاقه‌مندان خواستار پژوهش‌های بیش‌تر باشند ایکوموس این آمادگی را دارد تا با مراکز پژوهشی ذی‌ربط مکاتبه کند و همکاری مشترک داشته باشد تا پژوهش‌ها سامان بگیرد.

کمیته معماری بومی برای حفاظت از میراث فرهنگی ایجاد شد

بهاره الله‌دادی، سرپرست دفتر معماری، طراحی شهری و بافت‌های واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی  هم با اشاره به فرآیند تشکیل کمیته معماری بومی، گفت: هدف کمیته حفاظت از میراث فرهنگی و تداوم این امر است. به همین دلیل در این کمیته بر ضرورت و میزان الویت در حفاظت میراث، میزان مشارکت‌پذیری و اقبال به موضوع، تقاضای جامعه مخاطب در سطوح مختلف، فقدان گروه‌های متخصص یا اقدامات موازی، قابلیت موضوع برای ایجاد یک جریان در سطوح مختلف جامعه توجه شده است.

او اضافه کرد: باید چارچوب‌ها را بر اساس ضرورت سرزمینی خودمان در معماری بومی تعریف کنیم. از این‌رو در پیشنهاد اولیه ۱۴ بوم در سطح کشور شامل شمال شرق، شرق، جنوب شرق، جنوب، جنوب غرب، شمال غرب، شمال، فلات مرکزی شامل مرکز فلات، شمال ، شرق، غرب و جنوب فلات را در نظر گرفتیم.

وی با اشاره به این‌که داده‌های آماری داوطلبان عضویت در این کمیته شامل سن، رشته، جنسیت، تخصص، شغل، استان تهیه شده است، افزود: کمترین اعلام آمادگی برای یک حوزه حدود ۳۰ نفر و بیشترین حدود ۸۰ نفر بوده است. بیشتر داوطلبان دانشجویان دوره دکترای معماری‌اند و بیشتر آن‌ها ساکن تهرانند.

افسانه جبرییل‌زاده یکی دیگر از اعضا کمیته معماری بومی هم رصد، مستندنگاری، دیده بانی و آرشیو را بسیار مهم دانست و گفت: نخستین اقدام در مستندنگاری تهیه تصویرف نقشه و کروکی است. ممکن است عکسی خیلی قدیمی و کم رنگ باشد اما به عنوان یک سند بسیار ارزشمند است.

او با بیان این‌که  برداشت هر شخص از یک اثر با برداشت دیگری متفاوت است بنابراین اگر کسی گزارشی تهیه کرد دیگری خود را محدود نکند، به ارائه  راهکارهایی برای مستندنگاری معماری بومی در مناطق مختلف اشاره کرد.

ناصر نوروززاده‌چگینی، عضو دیگر این کمیته هم اظهار کرد: کمیته‌های دیگر ایکوموس از جمله کمیته انتشارات و اسناد، کمیته معماری دستکند، کمیته آموزش و کمیته منظر فرهنگی، کمیته استادکاران هم می‌توانند به کمک کمیته معماری بومی بیایند و حتی در نشست‌های ماهانه ایکوموس به موضوعات معماری بومی هم پرداخته شود. این کمیته‌ها با یکدیگر همگام و هم قدم هستند.

او تاکید کرد: کشور ما مجموعه‌ای از معماری مختلف در گستره جغرافیایی متفاوت است که حاصل آن بوم‌های فرهنگی و طبیعی متفاوتی است که حاصل مواجه انسان در طول تاریخ با بوم‌های طبیعی و فرهنگی برای حفظ مشترکات بزرگ سرزمینی است.
بر اساس این گزارش، داوطلبان عضویت در کمیته معماری بومی با مراجعه به سایت ایکوموس می‌توانند در بخش کمیته بومی ثبت نام کنند و در هریک از زمینه‌های زیر با کمیته معماری بومی همکاری داشته باشند. تهیه عکس از معماری بومی ایران - حوزه فرهنگی ایران، تهیه فیلم حرفه‌ای - آماتور (کوتاه یا بلند) از معماری بومی،گردآوری مدارک و پژوهشهای مرتبط با معماری بوم - شهر مورد علاقه،شناسایی و مستندنگاری خصوصیات معماری بوم - شهر مورد علاقه،شناسایی واژگان مرتبط با موضوع در بوم‌- شهر مورد علاقه‌،ترجمه متون مرتبط با معماری بومی،همکاری در امور دبیرخانه‌ای با اعضا اصلی کمیته،همکاری در اداره شبکه‌ها و گروه‌های مجازی کمیته،تهیه گزارش‌ عمومی‌-  تخصصی از معماری بومی،رصدآسیب‌های وارده به ارزش‌های بومی و اطلاع‌رسانی،شناسایی پژوهشگران، هنرمندان و استادکاران معماری بوم - شهر مورد علاقه،انجام مطالعات در مورد معماری بومی، مستندنگاری شیوه‌های اجرایی استادکاران،همکاری در امور ترویجی (نشست‌ها،کارگاه‌ها و...)، همکاری در ایجاد بانک اطلاعاتی معماری بومی از موارد انتخابی برای عضویت در این کمیته هستند.
 

مرجع: ایسنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.