میراث کهن شیراز در محاصره باروت و زباله

میراث کهن شیراز در محاصره باروت و زباله
محوطه باستانی «برم دلک» و «کاخ ابونصر» متعلق به دوره ساسانی و هخامنشی در شیراز به علت فعالیت کارگاه‌های سنگ‌شکن‌ها و انفجارهای پی‌درپی برای بهره‌برداری از چهار معدن شن و ماسه در معرض نابودی قرار گرفته است.
يکشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۷
ساعت ۰۹:۵۷
کد مطلب: ۱۰۸۸۰
Share
اسکان نيوز: برم دلک Barme delak یکی از محوطه‌های باستانی متعلق به دوره ساسانی است که در هشت کیلومتری شرق شیراز و در حریم روستا کفترک قرار دارد و نام برم دلک نیز از چشمه و تالابی در این منطقه که به همین نام شهرت دارد برگرفته شده است.

بر پایه اطلاعات داده شده از طرف کارشناسان، شیراز باستان در این محدوده قرار داشته و از این محل آثار تاریخی بسیاری کشف شده که در موزه‌های ایران و جهان نگهداری می‌شود.

تخت ابونصر و سه نقش برجسته‌ای که در دل کوه تراشیده شده از جمله آثار شاخص این مجموعه باستانی به جا مانده از دوره ساسانی به شمار می‌رود که امروز حال و روز خوشی ندارند. این مجموعه اکنون رها و به زباله دانی بزرگی تبدیل شده است.

بر اساس مشاهدات و اظهارات اهالی روستای کفترک، به علت فعالیت معادن شن و ماسه، ترک‌هایی بر پیکره نقوش برجسته منحصر به فرد این مجموعه ظاهر شده و روز به روز نیز بر تعداد و عمق این شکاف‌ها افزوده می‌شود.

درج نام شیراز در لوح برم دلک

پژوهشگر فرهنگ و زبان ایران باستان اظهار کرد: منطقه برم دلک و محدوده کنونی روستای کفترک خاستگاه بافت باستانی و کهن شیراز است.

مجتبی درودی  گفت: شیراز قدیم از قلعه فهندژ، باغ دلگشا و محله سعدی تا روستا کفترک، قصر ابونصر و برم دلک امتداد داشته است که در محل کاخ ابونصر قصری متعلق به دوره ساسانی وجود دارد که قدیمی و کهن‌ترین لوح گلی ایلامی که به اسم شیراز در آن اشاره شده از این محل کشف شده است.

او ادامه داد: تمام آثار محوطه باستانی برم دلک و قصر ابونصر در حریم روستا کفترک قرار دارند، در محوطه برم دلک مقبره‌ای وجود دارد که متعلق به دوره شاپور اول ساسانی است و در اسناد تاریخی به «آتشدان ابنون دبیر» معروف است.

این باستان شناس و پژوهشگر زبان و فرهنگ ایران باستان اظهار کرد: سه نقش برجسته بزرگ متعلق به دوره ساسانی در دامنه کوه برم دلک وجود دارد که شناسنامه شیراز است و این نقش‌های برجسته اهمیت زیادی دارند و در مواردی در مقایسه با آثار این دوره منحصر به فرد هستند.

مجوز معدن در حریم محوطه باستانی

درودی در ادامه گفت: صدور مجوز معدن شن و ماسه در این محدوده جای تعجب بسیار دارد که چگونه سازمان میراث فرهنگی تاکنون جلو این اقدام را نگرفته است و لازم است فوری این سازمان به موضوع رسیدگی و از ادامه فعالیت معادن در حریم درجه یک میراث باستانی جلوگیری کند.

وی بیان کرد: محل‌هایی که مورد مناقشه میراث فرهنگی و شهرداری قرار دارد اغلب به وضعیتی ناهنجار دچار شده که نتیجه آن نابودی میراث کهن خواهد بود و مناقشه یاد شده شامل برم دلک هم شده است.

محوطه سازی و فنس‌کشی برم دلک شروع شده است

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس در این باره گفت: با شهرداری شیراز تفاهمی در زمینه ساماندهی محوطه برم دلک انجام شده است و براساس این تفاهم نامه فنس‌کشی این محدوده که برعهده ما بوده انجام شده و ساماندهی محوطه برم دلک وظیفه شهرداری شیراز است.

بهره‌برداری از شن و ماسه

مصیب امیری اعلام کرد: فعالیت معدن‌های شن و ماسه در این محدوده که گفته می‌شود زمینه تخریب و نابودی این آثار تاریخی را فراهم کرده در گذشته نیز مطرح بوده که در بررسی کارشناسان میراث فرهنگی و طبق گزارش‌هایی که ارائه کردند فعالیت این معادن از منطقه تاریخی برم دلک فاصله دارد و تاثیری بر تخریب این آثار ندارد.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس نیز افزود: بررسی آثار فعالیت معادن شن و ماسه در محوطه برم دلک دوباره صورت می‌گیرد و چنانچه در پی آن اثر مخربی بر این میراث دوره ساسانی گزارش شود به یقین از فعالیت این معادن جلوگیری می شود.

هیچ اقدامی نشده ولی وعده‌ها بسیار است

دهیار دهستان کفترک نیز اعلام کرد: شهرداری شیراز تاکنون هیچ‌گونه اقدامی برای ساماندهی و یا جلوگیری از نابودی میراث برم دلک نکرده و هنوز برای فنس‌کشی محوطه باستانی برم دلک از طرف میراث فرهنگی کاری انجام نشده است.

افشین شیبانی اظهار کرد: تاکنون طرح‌های بسیاری نظیر احداث پارک تاریخی 30 هکتاری، ساخت سایت موزه، مرمت آثار محوطه باستانی برم دلک و... از جانب شهرداری و میراث فرهنگی مطرح و حتی رسانه‌ای هم شده اما متاسفانه همه در حد حرف باقی مانده است.

وی بزرگترین مشکل اهالی کفترک را نبود اشتغال دانست و افزود: دهستان کفترک اکنون 11 روستا با 15 هزار نفر جمعیت دارد که اگر آثار تاریخی برم دلک ساماندهی می‌شد زمینه اشتغال بسیاری از روستاییان را فراهم می‌کرد.

وی با اشاره به این‌که اگر درمانگاه، بهداشت و همه نوع امکاناتی در روستاها ایجاد شود ولی اهالی اشتغال نداشته باشند کسی در روستاها نخواهد ماند، گفت: اگر شرایط به همین روال پیش برود تا دو سال آینده حداقل دو روستا دهستان کفترک خالی از سکنه خواهد شد.

شیبانی ادامه داد: دهستان کفترک چهار معدن شن و ماسه، کارخانه آسفالت و تعدادی کارخانه صنعتی دارد که متاسفانه هیچ منفعتی برای این روستا ندارند چون نیروی کار این واحدهای صنعتی از شیراز تامین می‌شود.

دهیار دهستان کفترک اضافه کرد: تمام برداشت معادن شن و ماسه ای که در محدوده تاریخی برم دلک قرار دارند از کوهی است که نقش برجسته‌های ساسانی بر آن کنده شده و همه این برداشت‌ها نیز به واسطه انفجار انجام می‌شود که این وضعیت منجر به نابودی کامل این آثار گرانبها باستانی خواهد شد.

شیبانی گفت: فعالیت این معادن و بویژه انفجارهایی که به واسطه باروت برای استخراج انجام می‌شود بر تخریب و نابودی این آثار تاثیر مستقیم دارد به گونه‌ای که ترک‌های زیادی در این نقوش برجسته ظاهر شده که متاسفانه روزبه‌روز بر عمق و تعداد آن‌ها افزوده می‌شود.

وی آثار برم دلک را سومین اثر تاریخی استان فارس که در سال 1310ثبت ملی شده عنوان کرد و گفت: اشیا بسیاری از این محوطه کشف شده که از جمله این آثار می‌توان به سرستون تخت جمشید که اکنون در موزه سنگ هفت تنان نگهداری می‌شود اشاره کرد.

تاراج شبانه میراث برم دلک

شیبانی گفت: به دلیل حفاظت نشدن از این محوطه باستانی سودجویان بسیاری شبانه اقدام به حفاری و تاراج سرمایه‌ها و اشیا تاریخی مدفون در این مجموعه می‌کنند و وقتی به یگان حفاظت میراث فرهنگی مراجعه می‌کنیم می‌گویند که نیروی کافی برای این کار در اختیار ندارند.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به وجود قناتی در این محدوده که کارشناسان میراث فرهنگی آن را متعلق به دوره هخامنشی می‌دانند اشاره و اظهار کرد: این قنات که تنگ سرد نام دارد تنها نمونه از دوره هخامنشی است که هنوز آب در آن جاری است و همچنین به گفته کارشناسان، ساخت آن نیز منحصر به فرد بوده و مهندسی پیچیده‌ای دارد چون این قنات از کوه شروع و مظهر آن نیز در دامنه کوه است در حالی که مظهر نمونه‌های دیگر در بیابان قرار دارد.

دهیار کفترک اعلام کرد: کمربندی جدید شرق شیراز که در حال احداث است از روی این قنات می‌گذرد و امیدوارم روی این قنات پل زده و جاده را از بالا آن عبور دهند تا از نابودی این میراث ارزشمند دوره هخامنشی جلوگیری شود.

وعده هایی که داده شد

رئیس وقت کمیسیون گردشگری شورای شهر شیراز خرداد سال 1395 اعلام کرد که 41 میلیارد ریال بودجه برای مرمت مجموعه تاریخی برم دلک و قصر ابونصر و همچنینی 28 میلیارد ریال برای تملک و احداث پارک در محوطه تاریخی برم دلک از بودجه کمیسیون گردشگری اختصاص یافته که طرح‌های آن آماده و عملیات اجرایی آن نیز شروع شده است.

علی راستگو در آن زمان مرمت قصر ابونصر را نیز اعلام کرد و افزود: 13 میلیارد ریال برای این امر در نظر گرفته شده و شهردار منطقه نیز برای انجام این کار موظف شده است.

معاون وقت اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس نیز فروردین 94 وعده تبدیل قصر ابونصر و برم دلک شیراز به سایت موزه داد و گفت: به علت بهره مندی از ویژگی‌های منحصر به فرد و غنی، این محوطه به سایت موزه تبدیل خواهد شد.

ابراهیم قزلباش در جمع خبرنگاران افزود: با هماهنگی شورای شهر شیراز برای بازسازی و تبدیل این دو اثر تاریخی به سایت موزه مبلغ سه میلیارد تومان مصوب شده است.

وی با اشاره به حفاری‌های غیرمجاز در محوطه تاریخی برم دلک اظهار کرد: برای جلوگیری از تخریب‌ها و حفاظت از این آثار تاریخی، برنامه‌ای جامعی با مشارکت شهرداری شیراز در حال تهیه است.

با گذشت حدود سه سال از اعلام این اخبار و خبر آغاز عملیات اجرایی ساماندهی محوطه برم دلک، وضعیت کنونی نشان می‌دهد نه تنها این کار هنوز آغاز نشده بلکه اوضاع، بدتر از گذشته شده نیز شده است.

برم دلک نجات داده شود

استاندار فارس 26 دی 1396 در بازدید از کتیبه‌های باستانی برم دلک و کاخ ابونصر گفت: حفاظت و صیانت از این میراث برجسته به همراه ایجاد فضای پیرامونی مناسب، نه تنها فرهنگ غنی ایرانیان را احیا می‌کند بلکه به فرصتی مناسب برای جذب گردشگر نیز تبدیل خواهد شد.

اسماعیل تبادار در این بازدید بر لزوم توجه به ارزش‌های تاریخی استان فارس تاکید کرد و افزود: صنعت گردشگری در جهان امروز نقش موثری در اقتصاد کشورها ایفا می‌کند به نحوی که کوچک‌ترین آثار باقی مانده از گذشته مورد بهره‌برداری صنعت گردشگری قرار می‌گیرد بنابراین نباید از چنین ظرفیت‌های نادر و کم نظیر مانند برم دلک غفلت شود.

تبادار با اشاره به این‌که نقش برجسته برم دلک نخستین اثر به جای مانده است که بیانگر ارزش زن ایرانی و نشان دهنده جایگاه و مقام والای زن در تاریخ کهن این مرز و بوم است، گفت: ضروری است این مجموعه با همکاری و تعامل سازمان میراث فرهنگی و شورای شهر شیراز از این وضعیت بیرون آید.

پاسخگو نبودن شهرداری شیراز

در هفت روز گذشته برای انعکاس اقدامات و برنامه‌ریزی‌های احتمالی شورای شهر و شهرداری در مورد حفاظت از برم دلک تلاش کرد و با شهردار منطقه و رئیس کمیسیون گردشگری شورای شهر شیراز تماس گرفت که به سبب همکاری نکردن این افراد بی نتیجه ماند.
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.